یان اردیبهشت ماه شاهد اوج بـرگ دهـیگیاه بوده و میزان فتوسـنتز نیـز بیشـترین مقـدار را دارد. امـا بـاشروع فصل خرداد کم کم مقدار عددی قرمز بیشتر شده بنابراین بــرگ هــا رو بــه زردی رفتــه و در تیــر مــاه میــزان زردی
مطالعه

برگ ها بیشتر شده و در این ماه حدود 30درصد بـرگ هـای هـرپایه بر روی زمین ریخته و در واقـع در پایان تیر ماه بیشتریــ ـن ماده آلی مخلوط از برگها و م یوههای خزان یافته در پای بوتهها دیده می شود. در مـرداد مـاه منحنـی قرمـز و سـبز بـه یکـدیگربرخورد کرده انـد . در اینجـا انقـلاب رنـگ رخ داده و باقیمانـدهبرگ های موجود بر روی گیاه نیز شـروع بـه ریـزش مـیکننـد .
بنابراین اوج ریزش برگها در مرداد ماه است. در شـهریور مـاهتنها 10درصد بوته ها دارای برگهای زرد رنگ است. ب هطـوریکه در مهر ماه تعداد محدود بـر گ هـای باقیمانـده بـرروی گیـاهکاملاً خشک و زرد می باشند.
در شکل 3 که نشان دهنده تغییرات درصـدRGB سـاقه درطول سال است ،شاهد تلاقی هر سه نمودار قرمز و سبز و آبی
۷
*: معنی داری در سطح پنج درصد
**: معنی داری در سطح یک درصد

در دو ماه بهمن و اسفند می باشیم .بنابراین در این دو مـاه رنـگساقه خاکستری بوده است. اما با شروع فصل بهار میزان عـدد ی قرمز افزایش یافته بنابراین رنـگ سـاقه بـه سـمت قهـوه ای تی ـره متمایل شدهاست. با ادامه رشد گیاه میزان هر سه رنـگ قرمـز وسبز و آبی افزایش یافته و رنگ ساقه به قهوهای روشن گـرا یش یافته است. این روند تا آبان ماه ادامـه یافتـه و از آذر مـاه رنـگ ساقه دوباره به سمت خاکستری متمایل شده است.
بر اساس شـکل4 می ـو ههـا بـه مـدت چهـار مـاه از اواخـرفروردین ماه برروی گیاه وجود دارد. میو هها در ابتـدا ی بهـار بـامیزان رنگ سبز بیش از قرمز و آبی ب رروی گی ـاه ظـاهر شـده واین روند تا خرداد ادامه دارد. در اواخر خرداد مـاه می ـو ههـا زردرنگ شده و در تیر ماه با غلبه رنگ قرمز، می ـو ههـا ی زرد شـدهکاملاً رسیده و از گیاه جدا شده انـد . در مـرداد مـاه تقریبـاً همـهپای هها فاقد میوه هستند.
نتایج جدول 3 و 4 نشان داد که زمـان وقـوع پدی ـده ظهـورمیوه با دمای متوسط ماهانـه هـم بسـت گی بـالا یی دارد. همچن ـین وقوع پدیده میوه دهی و برگدهی بـا بـارش سـالانه هـم بسـت گی مثبتی را نشان می دهد.
بررسی فنولوژیکی قیچ در جدول 1، نشـان داد کـه قـیچ در اواخر اسفند ماه رشد رویشی خود را آغاز کـرده بـه طـور ی کـه۸
جدول 3. مقادیر همبستگی اسپیرمن (2r) بین شاخص 2G-RB و متوسط دمای ماهانه
سطح
معنی داری ضریب هم بستگی (ساقه) سطح
معنی داری ضریب هم بستگی
(برگ) سطح
معنی داری ضریب هم بستگی
(میوه)
0/188 0/4 0/211 -0/49 0/031 – 0/96*
*: معنی داری در سطح پنج درصد

جدول 4. مقادیر هم بستگی اسپیرمن (2r) بین شاخص 2G-RB و مجموع بارش سالانه
سطح
معنی داری ضریب هم بستگی (ساقه) سطح
معنی داری ضریب هم بستگی
(برگ) سطح
معنی داری ضریب هم بستگی
(میوه)
0/66 -0/139 0/008 0/844** 0/1 0/89*
غنچه ها در اسفند ماه ظاهر شده و در اواخر اسفند ماه شروع بـهگلدهی می نماید .گ لهای زرد رنگ تا اواسط اردیبهشت برروی پای هها خودنمایی کرده و از اواخـر فـروردین مـاه بـا می ـو ههـا ی کپسول 3، 4 و یا 5 باله همراه می شوند. اواسط اردیبهشـت اوج میو هدهی بوده و در این زمان تقریباً 59 درصد پای هها فاقـد گـلمی باشند. در خرداد ماه میو هها شروع بـه زرد شـدن کـرده و دراوایل تیر ماه همه میو ههای موجود بر گیاه زرد رنگ م ـی باشـند .
در اواخر تیر ماه 09 درصد می ـو ههـا ی موجـود بـرروی پای ـ ههـاریزش داشتهاست. هر میوه در هر حجره حاوی 2 بذر است. در اوایل مرداد میو ههـا کـاملاً از گی ـاه جـدا شـده و بـرروی زم ـین ریخت هاند. در این میان نشانه های ابتدایی تغییر رنگ برگ هـا نی ـز از اوایل تی ـر مـاه آغـاز شـده و کـم کـم بـرگهـا رو بـه زرد ی می گراید .در شهریور ماه برگ های گیاه کاملاً زرد شده و تا مهـر ماه گیاه فاقد برگ می باشد. دوران خواب گیاه تـا اواخـر اسـفند ماه ادامه داشته و از اواخر اسفند ماه دوباره نشانه های اولیه رشد رویشی در گیاه دیده می شود .آمار اقلیمی نشان می دهـد کـه بـاافزایش دمای حداکثر تا 83 درجه سانتی گراد، خزان برگ ها آغاز می شود، در این زمان میزان بارش نیز به حداقل رسیده و گیاه با خشکی مواجه است. خزان برگها راهی بـرا ی فـرار از شـرایط سخت خشکی است. ریزش بذور پیش از خـزان بـرگ هـا و بـاافزایش دمای حداکثر تا 13 درجه سانتی گراد و کاهش بارش در تیر ماه آغاز می شود. ب هطوری که با کاهش محسوس دمـای هـواو رسیدن دمای حداقل به 1- درجه سـانتیگـراد، زمـان خـوابگیاه نیز آغاز می شود .زمان خواب گیاه معلول دمای هوا بـوده ومیزان بارش تأثیر چندانی را بر خواب گیاه و آغاز رشـد مجـددآن نشان نمی دهد. زمان ریزش بذور و خزان برگ ها بـا کـاهشمحسوس بارش و در نتیجه خشکی هوا همراه است.

بحث
مطالعه فنولوژی قیچ نشان داد که در این گیاه رشـد رو یش ـی بـاافزایش بارش و همچنین افزایش دما آغـاز مـی شـود . بـا توجـهبه شکل 2 نظر به اینکه کانال رنگ سبز از اسـفندماه تـا تی ـر مـاهب رروی کانال رنگ قرمز قرار گرفتهاست، نشاندهنده سـبز بـودنبرگ در این دوره است. فاصـله کانـال سـبز از کانـال قرمـز درما ههای اول سال نشان دهنـده شـدت رنـگ سـبز و کـاهش آنب هتدریج تا تیر ماه نشان دهنده کاهش سبزینگی برگ اسـت . در اواسط تیرماه 1388 برخورد کانال قرمز بـا سـبز مشـاهده شـده است. از این ب هبعد رنگ قرمز بر سبز تفرق م ـی یابـد کـه نشـاندهنده زرد شدن برگ اسـت . تغیی ـرات اقلیم ـی و واکـنش گی ـاه نسبت به این تغییرات در این روز موجب انقلاب رنگی در برگ گیاه شدهاسـت . در صـور تی کـه مطالعـه حاضـر در سـالهـا ی مختلف تکرار شود، تأثیر گرمایش جهانی در جلـو افتـادن ای ـن تحول قابل بررسی خواهد بود. همچنین می توان نتیجـه گرفـتکه در زمان خواب گیاه، ساقه نیز تغییر رنـگ داده و بـا کـاهشرنگدانه های منعکس کننده نور قرمز، از رنگ قهوه ای بـه سـمتخاکستری متمایل شده است.
نتایج شکل 3 نشان دهنده تغییر رنـگ سـاقه در طـول سـالاست. تحول رنگ ساقه معمولاً در گیاهان کم است. امـا در ای ـن گیاه با توجه به اینکه برگ ها جهت سازگاری با شرایط خشـ کی می ریزد، به نظر می رسد علت تغییر رنگ مشـهود سـاقه، آفتـابخوردگی و شرایط گرمای رویشگاه باشد.
در شکل 4 برخورد کانال سبز و قرمز در اواخر خـرداد 1388
مطالعه
میوه را می توانیم روز رسیدن میوه بدانیم .قبل از این تاریخ می ـوه سبز رنگ است و بعد از آن بهرنگ زرد می رسد.
نتایج همبسـتگی اسـپیرمن در جـدول3 و 4 نشـان داد کـهتغییرات رنگ ساقه با متوسط دمای ماهانه ه مبستگی معنی دار و منفی دارد و تغییرات رنگ در بـرگ و میـوه بـا بـارش سـالیانهدارای ه م بس تگی معن یداری اسـت و بن ابراین ب ارش ت أثیر مستقیمی در تغییر رنگ و وقوع پدیده های فنولـوژیکی بـرگ ومیوه در گیاه قیچ را دارد. لازم به ذکر است که نتایج فوق حاصل از بررسی گیاه در یک سـال اسـت و بـرای تعم ـیم آن بـهسـا یر سال ها، تحقیقات کاملتر در بازه زمانی بیشتری مورد نیاز است.

  • 2