ن از میدان گازی پارس جنوبی2 می باشد. این میدان گازی، بزرگ‌ترین منبع گازی است که بر روی خط مرزی مشترک ایران و قطر در خلیج ‌فارس و در فاصله 105 کیلومتری ساحل جنوبی ایران قرار دارد. مطالعات انجام شده نشان می‌دهد که بیش از 14 تریلیون متر مکعب گاز طبیعی و افزون بر 18 میلیارد بشکه میعانات گازی را در خود جای داده است.
بر اساس برآورد موسسه تحقیقات انرژی فکتس،‌ مستقر در هانولولوی آمریکا، ظرفیت تولید میعانات گازی ایران از 95 هزار بشکه در روز در سال 2001، نزدیک به یک میلیون بشکه در روز در سال 2013 خواهد رسید. درحال حاضر 400 هزار بشکه در روز (47700 مترمکعب) میعانات گازی از پارس جنوبی استحصال می گردد که انتظار می رود تا پایان سال 2013 میلادی این عدد به 000/200/1 بشکه در روز افزایش یابد. این درحالیست که به علت عدم وجود ظرفیت های پالایشگاهی درحدود 31000 بشکه در روز از میعانات گازی در حال حاضر به عنوان خوراک پالایشگاه های کشور مصرف می گردد . باتوجه به حجم عظیم میعانات گازی تولیدی در کشور، بررسی کاربردی برای رسیدن به یک مشخصه فنی مطلوب برای این محصول جهت استفاده بهینه بسیار ضروری است.
درحال حاضر میزان تولید بنزین با توجه به روند فزاینده ی تولید خودرو در کشور در مقایسه با میزان مصرف بسیار کمتر می باشد. اعداد در مقایسه میزان 45 میلیون لیتر تولید روزانه بنزین کشور و میزان مصرف روزانه 65 میلیون لیتر، حاکی از کسری 20 میلیون لیتر روزانه آن می باشند. در نمودار زیر روند مصرف بنزین به خوبی نمایش داده شده است :
شکل1- 2 میزان مصرف بنزین کشور در طی سال 1355 تا 1390 را به میلیون لیتر در روز نشان می دهد
همچنین نمودار زیر میزان واردات بنزین را نشان می دهد:
شکل 1-3 میزان واردات بنزین از سال 1383 تا شش ماهه اول 1389 را نشان می دهد
دولت جهت کنترل مصرف بنزین دست به اقداماتی از قبیل سهمیه بندی بنزین اتومبیل ها و یا گران تر نمودن قیمت عرضه آن در سال 1386 نمود. اجرای از این قبیل طرح ها سبب جلوگیری از رشد فزاینده مصرف بنزین در کشور گردید، به طوریکه طبق برآوردها، انتظارات میزان مصرف بنزین در سال 1391 عددی بالغ بر 100 میلیون لیتر در روز می بوده که این عدد به 65 میلیون لیتر مصرف کنونی کاهش یافته است.
شکل 1-4 مقایسه شاخص قیمت بنزین و مصرف آن در ایران- سال پایه 1355 است
شکل 1-5 میزان سرانه اختصاص یافته به خودروها در کشور از سال 1355
از سویی با وجود کمبود تولید بنزین در کشور، روند فزآینده تولید خودرو همچنان ادامه دارد :
شکل 1- 6 تعداد ناوگان خودروهای فعال بنزین سوز کشور از سال 1355
همانطور که از نمودارها و اعداد برمی آید، تقاضای مصرف بنزین در کشور بیش از میزان تولید آن می باشد که نیازمند چاره اندیشی و ارائه راهکارهای مناسب جهت رفع وابستگی خارجی به بنزین می باشد. از همین رو جهت بهبود این رویه نیاز به تولید بیشتر بنزین به خوبی احساس می گردد. لذا جهت خروج از بحران توجه به تولید بنزین از میعانات گازی در قیاس با هزینه های بالای تولید بنزین از نفت خام، توجیح و مزایای اقتصادی بیشماری بهمراه خواهد داشت.
1-2- پارس جنوبی
میدان گازی پارس جنوبی، بزرگترین میدان گازی جهان است، که در خلیج همیشه فارس و در آب های سرزمین ایران و قطر واقع شده ‌است. این میدان گازی بین ایران و قطر مشترک بوده و در کشور قطر، میدان گازی گنبد شمالی نام دارد. ایران و قطر از ابتدای برداشت از این میدان مشترک همواره در رقابت برای برتری در بهره‌ برداری از منابع هیدروکربنی این میدان بودند.
میدان گازی پارس جنوبی با مساحت 3700 کیلومتر مربع بالغ بر 14 تریلیون متر مکعب گاز به همراه 18 میلیارد بشکه میعانات گازی در لایه های مختلف، یکی از بزرگترین منابع گازی مستقل جهان می باشد و بر روی خط مرزی مشترک ایران و قطر و به فاصله ی 105 کیلومتری جنوب غربی بندر عسلویه در آبهای خلیج فارس قرار دارد که ادامه ی میدان گازی گنبد شمالی کشور قطر می باشد. میزان ذخیره در بخش مربوط به ایران بالغ بر 8% کل ذخایر جهان و حدود50% ذخایر گازی کشور می باشد .
شکل 1- 7 نمایی کلی از پارس جنوبی
توسعه ی میدان گازی پارس جنوبی در فاز های مختلف با هدف تامین تقاضای رو به رشد گاز طبیعی مورد نیاز کشور و تزریق آن به میادین نفتی و همچنین صادرات گاز و میعانات گازی در دستور کار شرکت ملی نفت ایران قرار گرفته و بنادر عسلویه و تنبک به ترتیب در 270 و 220 کیلومتری جنوب شرقی بوشهر نیز برای ایجاد تاسیسات ساحلی و توسعه ی مرحله ی این میدان انتخاب شده اند. به منظور توسعه ی اولین فاز میدان مذکور شرکت مهندسی و توسعه ی نفت در سال 1373 تاسیس شد. پس از تغیرات ساختاری در وزارت نفت، شرکت نفت و گاز پارس به عنوان یکی از شرکت های فرعی شرکت ملی نفت ایران در اواخر سال 1377 تاسیس و از سوی وزیر محترم نفت مسئولیت توسعه ی کلیه فازهای میدان گازی پارس جنوبی و همچنین میدان گازی پارس شمالی به این شرکت واگذار گردید.
شایان ذکر است با پیش بینی های به عمل آمده و در نظر گرفتن قیمت ها صرفا قسمتی از تولیدات فازها برای باز پرداخت منظور شده (تا زمان مستهلک شدن بدهی) و مابقی جز عایدات کشور محسوب می گردد. بدیهی است چشم اندازی که برای حجم تولید و تنوع محصولات به دست آمده از میدان پیش رو داریم نشانه های روشنی از افزایش درآمد از طریق صادرات مشتقات گازی و محصولات پتروشیمی حاصل از آن دارد که بدین ترتیب درآمدهای کشور از طرق مختلف افزایش خواهد یافت.
روند تولید و باز پرداخت انجام شده نوید بخش ثمرات اقتصادی افزون بر پیش بینی های اولیه بوده و به گونه ای که از محل صادرات میعانات گازی تا کنون هزینه های سرمایه گذاری عاید گردیده است.
اصولا در میادین مشترک تسریع در بهره برداری افزایش درامد و تاخیر در آن موجب عدم النفع تولید می گردد. قابل توجه است که قطر بهره برداری را از سال 1992 آغاز کرده است اما کشور عزیزمان ایران به دلایل مختلفی از جمله نداشتن سرمایه ی داخلی و تحریم همه جانبه از بیرون از مرز، در برداشت از این منبع عظیم 5 سال عقب نگه داشته شد.
در پاییز سال ???? ایران در حال برداشت روزانه ??? میلیون مترمکعب از ذخایر این میدان بوده، که ?? میلیون مترمکعب کمتر از شریک خود، در این میدان برداشت می‌کند. مساحت این میدان ???? کیلومتر مربع است که ???? کیلومتر مربع آن در آبهای سرزمینی ایران و ???? کیلومتر مربع آن در آبهای سرزمینی قطر قرار دارد.
1-3- ترکیبات میعانات گازی
میعانات گازی به جریان هیدروکربنی مایع گفته می شود که در ذخایر گاز طبیعی وجود دارد و به صورت رسوب و ته ‌نشین در گاز استخراجی یافت می شود و عمدتاً از پنتان و هیدروکربن های سنگین تر (+C5) تشکیل شده و دارای گوگرد پایین می باشد و معمولا عاری از انواع فلزات است و تقریبا نیمی از آن را نفتا تشکیل می‌دهد.
ترکیب میعانات گازی از هر میدان گازی به میدان گازی دیگر متفاوت است، اما به صورت کلی ترکیبات آن شامل اجزای زیر خواهد بود. عموما میعانات گازی دارای وزن مخصوص3 5/0 تا 8/0 بوده و اغلب دارای ترکیبات ذیل می باشند:
مقادیر کمی از ترکیبات گوگردی و مرکاپتان ها
سولفید هیدروژن4
تیول ها یا همان مرکاپتان ها5
دی اکسید کربن

زنجیره آلکان های خطی شامل 2 تا 12 کربن6
مقادیر بالایی ( قریب به 70%) از نفتای سبک و سنگین و هیدروکربورهای گروه نفت سفید و گروه گازوئیل
مقادیر بسیار کمی از هیدروکربورهای C1 تا C5
مقادیر کمی ترکیبات هیدروکربوری سنگین
سیکلوهگزان
آروماتیک ها ( بنزن، تولوئن، زایلن، اتیل بنزن )
1-4- بنزین
این سوخت را نخستین بار در آلمان “بنزین” نامیدند. این نام از ماده شیمیایی بنزن می‌آید. در بسیاری از کشورها و زبان‌ها نیز نام آن، بنزین یا بسیار شبیه به بنزین است. نام “بنزین” در فارسی نیز از زبان روسی گرفته شده‌است. از نام های دیگر این ماده گاسولین7 و در کشورهای مشترک المنافع (به غیر از کانادا) پترول8 می باشد. چگالی بنزین 719/0 گرم بر سانتی متر مکعب است و به همین دلیل همیشه بر روی آب شناور می ماند.
بنزین به مجموعه ای از مواد اطلاق می شود که با داشتن شرایطی مشخص اغلب جهت ماده سوختی در موتورهای درون سوز به کار گرفته می شود. پارامترهای مختلفی برای درجه بندی کیفیت بنزین وجود دارد. از جمله ی مهمتریت این پارامترها می توان فشار بخار رید9 ، درصد آروماتیک ها، درصد بنزن، درصد الفین، میزان سولفور، و مهمترین ویژگی آن، عدد اکتان را نام برد. مرجع استاندارد سنجی پارامترهای مختلف برای بنزین با توافقات بین المللی استانداردهای اروپا، EN-228 می باشد.
1-5- فشار بخار رید:
یکی از خواص فیزیکی مهم مایعات فرار مقدار فشار بخار آن ها می باشد که خصوصا جهت بنزین های اتومبیل و هواپیما دارای اهمیت است. فشار بخار در به حرکت در آوردن، گرم کردن و تمایل به خفگی در اثر ایجاد بخار در دماهای کارکرد بالا یا ارتفاعات زیاد موثر می باشد.
در برخی مناطق حد بالای فشار بخار برای بنزین، ملاکی جهت بازبینی آلودگی هوا می باشد. یکی از عوامل اندازه گیری غیرمستقیم میزان سرعت تبخیر حلال های نفتی فرار، فشار بخار آن ها می باشد.
فراریت نسبتاً بالای بنزین، زمینه‎ساز تلفات تبخیری بنزین در خودروها می‎شود، بطوریکه این تلفات بعد از تلفات بنزینی ناشی از احتراق ناقص آن در خودروها، دومین تلفات عمده بنزین در خودروها است. تلفات تبخیری بنزین در خودروها عمدتاً به دمای بنزین و فشار بخار رید وابسته است.
RVP روش ویژه ای جهت اندازه گیری فشار بخار مایعات نفتی، بنزین و برش های هیدروکربنی می باشد. این نوع فشار بخار با فشار بخار واقعی مایع متفاوت است. RVP نه ازنوع مطلق و نه از نوع نسبی