ابه دیگر برای مصارف آرایشی و طبی و مناسک مذهبی و آئین ها استفاده می کردند. به طور کلی تقطیر با یکی از سه روش زیر انجام می گیرد :]18[
تقطیر با آب
این روش برای گیاهان خشک شده یا گیاهانی که دراثر جوشیدن در آب احتمال خراب شدن آنها نمی رود، بکار می رود به دین ترتیب که گیاهان را به همراه آب مقطر در بالن ریخته و حرارت می دهند. آب که به حالت بخار در آید، مواد اسانس دار را به همراه خود می برد. آب و روغن اسانسی در قسمت مبرد، سرد شده و در لوله H شکل جمع می شوند. آبی که در لوله H جمع می شود، حاوی مقدار بسیار کمی اسانس است و آب معطر نامیده می شود با باز کردن شیر پایینی لوله H می توان آب معطر و سپس روغن اسانسی را به دست آورد.
تقطیر با بخار مستقیم
این روش جهت استخراج روغن اسانسی گیاهان تازه، نظیر نعناع سبز بکار می رود، بدین صورت که ابتدا گیاه مورد نظر را به اندازه لازم خرد کرده و از ظرف های الک مانند عبور می دهند، سپس گیاه خرد شده را در فلاسک های تقطیر قرار می دهند و بخار آب را از میان آن عبور می دهند. در این حالت بخار به همراه خود مقداری از روغن اسانسی گیاه تازه را خارج نموده و پس از سرد شدن در ظرف دیگری جمع می شود. شکل 1-2-1 نمونه ای از دستگاه تقطیر با بخار مستقیم را نشان می دهد.
شکل 1-2-1 دستگاه تقطیر با بخار مستقیم
تقطیر با آب و بخار آب
از این روش برای گیاهان خشک شده یا تازه ای استفاده می شود که احتمال دارد به وسیله عمل جوشاندن خراب شوند. در این روش مواد خام نظیر دارچین و میخک را خرد کرده، در یک فلاسک تقطیر ریخته و با یک لایه آب می پوشانند. سپس بخار آب را از میان مواد خام خیسانده شده عبور می دهند. روغن اسانسی و آب را بعد از سرد شدن در ظرف دیگری جمع می کنند.
در خاتمه روغن اسانسی و آب را با تقطیر در خلا از یکدیگر جدا می کنند ]18[.
1-2-3-2- استخراج توسط حلال
این روش جهت استخراج اسانس هایی مورد استفاده قرار می گیرد که در اثر تبخیر تجزیه می شوند و یا در مورد گیاهانی بکار برده می شود که مقدار روغن اسانسی آنها جزیی بوده و بکار بردن روش های دیگر امکان پذیر نباشد. در این روش، روغن اسانسی را به کمک حلال هایی که نقطه جوش آنها پایین است به وسیله روش های پرکولاسیون یا سوکسله استخراج می نمایند. پس از استخراج کامل، حلال هایی را که حاوی روغن اسانسی باشند، به وسیله تقطیر در خلاء و در دمای پایین از روغن جدا می کنند ]18[.
استخراج به کمک فشار
از این روش برای استخراج روغن های اسانسی موجود در پوست برخی از میوه ها مثل نارنج و لیمو استفاده می شود، در غیر این صورت کیفیت این روغن ها نامطلوب خواهد بود. در این روش ابتدا پوست میوه را روی صفحاتی که دارای تیغه های ریز می باشند، مالش داده که این عمل موجب جاری شدن قطرات اسانس به درون ظرف مخصوص می شود، از آنجا آنها را از ناخالصی های موجود جدا می کنند ]18[.
استخراج با چربی سرد
در این روش از یک روغن یا چربی بی بو استفاده می کنند، به این ترتیب که چربی را در یک ظرف پهن می ریزند و گیاه خشک شده را روی آن پخش می کنند. بعد از چند ساعت گیاه قبلی را برداشته و گیاه تازه را اضافه می کنند، با این کار اسانس گیاه در چربی حل می شود. پس از چندین بار تکرار این عمل، چربی اشباع از اسانس جدا می شود، که در این حالت به آن پماد گویند، سپس اسانس رابه وسیله الکل از چربی استخراج می کنند ]19[.
استخراج با چربی داغ
در این روش گیاه را با چربی با دقت حرارت داده، مرتب به هم می زنند و به صورت یک خیسانده غلیظ در می آورند، مرتب به هم می زنند. پس از آنکه چربی از روغن اسانسی اشباع شد، گیاه را خارج نموده و فشار می دهند تا چربی ها کاملاً از آن جدا گردند. سپس چربی های حاوی روغن های اسانسی را می گذارند تاسرد شوند و در خاتمه روغن فرار را به وسیله الکل در سه نوبت متوالی از چربی استخراج می نمایند.
استخراج به کمک گازها
یک روش جدید در استخراج روغن های اسانسی، استخراج با مایعات فوق بحرانی می باشد. در این روش از دی اکسید کربن مایع به عنوان حلال استخراج کننده استفاده می شود.دی اکسید کربن به سرعت در اندام های گیاه نفوذ می کند، زیرا دارای ویسکوزیته ی پایینی است و گرمای نهان تبخیر آن کم است و به آسانی می تواند از محیط عمل خارج گردد. دی اکسید کربن می تواند مواد معطر را در خود حل کند و در حالت گازی تشکیل دو فاز دهد. لذا در حوالی نقطه بحرانی طی دو عمل متناوب فشردن، که طی آن دی اکسید کربن به صورت مایع در می آید و انحلال رخ می دهد و انبساط، که موجب تغییر دی اکسید کربن به حالت گازی می شود. ضمن همراه آوردن اسانس از مواد معطر جدا می شود. در شکل صفحه 1-2-2 دستگاه مورد نیاز برای این روش نشان داده شده است] 20 [.
شکل 1-2-2 دستگاه استخراج روغن اسانسی به کمک دی اکسید کربن
1-2-4- طبقه بندی اسانس ها
اسانس های طبیعی
فراورده هایی هستند که از مواد خام گیاهی با یکی از روش های استخراج (تقطیر، فشردن یا استخراج با حلال ) بدست می آیند.
اسانس های شبه طبیعی
فراورده هایی هستند که از ترکیب مواد اولیه معطر به وجود می آیند و از نظر بو شبیه اسانس های طبیعی می باشند.
اسانس های مصنوعی
فراورده هایی هستند که به طور تجاری از مواد شیمیایی آلی شبیه اسانس های طبیعی تهیه می شوند و بویی شبیه اسانس های طبیعی دارند.
1-2-5- کاربرد روغن های اسانسی
اسانس ها به دلیل معطر بودن و داشتن طعم های مشخص و مختلف در صنایع غذایی، عطرسازی و لوازم آرایشی، داروسازی و به طور کلی در صنایعی که محصولات معطر و یا دارای طعم خاص تولید می کنند، مورداستفاده قرار می گیرند. اسانس ها در دارو سازی و پزشکی برای تولید ترکیبات دارویی مختلف مانند شربت، کرم، پماد و لوسیون به کار می روند و یکی از اشکال مصرف عمده این مواد به صورت بخور می باشد. همچنین، از اسانس ها در صنایعی تقطیر تهیه حشره کش ها، تهیه آدامس های معطر، تهیه ی خمیر دندان و لوازم آرایشی و بهداشتی، عطر سازی، فراورده های خوراکی و بسیاری موارد دیگر استفاده می شوند. کاربرد عمده ی اسانس ها در علم آروماتراپی (عطر درمانی) می باشد. آروماتروپی یا عطر درمانی استفاده از روغن های معطر بدست آمده از گیاهان در درمان بیماری های جسمی و روحی (معالجه عمومی) می باشد و موجب سلامتی بدن، حفظ تعادل بدن و آرامش بخشی به انسان می شود. به طور کلی هر روز به اهمیت روغن های اسانس بیشتر پی برده می شود و موارد استعمال آنها ابعاد وسیع تری پیدا می کند.
اثرات دارویی اسانس ها
1-2-6-1- اثرات گوارشی
مصرف خوراکی اسانس باعث تحریک ملایم غشاهای موکوسی دهان و دستگاه گوارش می شود. همچنین ایجاد احساس گرمی و افزایش بزاق را به دنبال دارد. به همین دلیل، اسانس ها به عنوان بادشکن و ضد نفخ موثرند. سایر اثرات گوارشی اسانس ها عبارتند از : ضد اسپاسم گوارشی و جلوگیری از اشتهای کاذب (اسانس زیره سبز 18)، هضم کننده ( اسانس ترخون 19) ضد اسهال عفونی ( اسانس مرزه 20) و ملین (اسانس بهار نارنج21 ).
اثرات قلبی و عروقی
روغن های حاوی ترکیبات آنتی اکسیدان از شکنندگی عروق و بروز سکته های قلبی جلوگیری می کنند.
اثرات تنفسی
از روغن های اسانسی حاوی سینئول، اوکالیپتوس، منتول و روغن لیمو در فرموله کردن داروهای بینی جهت درمان برونشیت و رنیت استفاده می کنند. هم چنین روغن اسانسی حاصل از گیاه لیمو22 به شکل استنشاقی جهت کاهش سرفه کاربرد دارد.
دیگر اثرات تنفسی اسانس ها عبارتند از : خلط آوری (اسانس زوفا 23) و ضد اسپام ریوی (اسانس درمنه دشتی24) ]10-9[
اثر کاهش قند خون
ترکیب دی فنیل آمین موجود در روغن اسانس گیاه درمنه پایین آورنده قند خون می باشد.
اثرات ضد میکروبی و ضد قارچی
یکی از بارزترین اثرات روغن های اسانسی ، اثرات ضد میکروبی و ضد قارچی آنها است که در این مورد مقالات متعددی منتشر شده است]21-23[. باکتری های گرم مثبت در مقابل اثرات ضد میکروبی روغن های اسانسی حساستر از باکتری های گرم منفی می باشند ]22[.
اثرات پوستی
به کارگیری روغن های اسانسی بر روی پوست سالم باعث تحریک و قرمزی، احساس گرمی، سوزش و به دنبال آن بی حس موضعی می شود، به همین دلیل از این ترکیبات به عنوان عامل ضد تحریک استفاده می کنند. برای نمونه از منتول به عنوان عامل ضد تحریک و ضد خارش موضعی بر روی پوست استفاده می کنند. سایر اثرات پوستی روغن های اسانسی عبارتند از : درمان لک های حاملگی و لک های آفتاب زدگی (اسانس لاواندولا25) و درمان جوش های چرکی و اکنه (اسانس باریجه ).
علاوه بر موارد فوق روغن های اسانسی دارای خواص درمانی دیگری نیز می باشند که عبارتند از:

پایین آوردن چربی خون با استفاده از روغن اسانسی موجود در شوید26.
افزایش شیردهی با استفاده از روغن اسانسی موجود در رازیانه27.
درمان افسردگی با استفاده از روغن اسانسی موجود در گل سرخ28.