تاثیر قرار می‌دهد. سیال پلاسما را می‌توان به عنوان سیال نیوتنی تلقی نمود، اما خون را به خاطر داشتن سلولهای خونی قرمز نمی‌توان سیال نیوتنی فرض نمود. بنابراین خون آدمی یک سیال غیرنیوتنی است[2]. لزجت خون تابع دما، نرخ برشی و درصد سلولهای خونی است. شکل 1-7 رابطه بین لزجت خون، به عنوان یک سیال غیرنیوتنی، و نرخ برش را در یک دمای ثابت با هماتوکریت در محدوده 33 تا 45 نشان میدهد. با توجه به شکل متوجه میشویم که هرچه مقدار نرخ برش افزایش یابد، لزجت خون کاهش مییابد. ولی برای مقادیر نرخ برش بیشتر از 100 به دلیل تغیر شکل گلبولهای قرمز لزجت خون به یک مقدار حدی میل میکند و در واقع از این ناحیه به بعد خون رفتار نیوتنی دارد.
شکل ‏1-7: رابطه بین لزجت خون با نرخ برش بر اساس داده‌های آزمایشگاهی مختلف[8]
به دلیل خاصیت غیر نیوتنی خون نمی‌توان از فرض ثابت بودن لزجت در معادلات حاکم بر جریان خون استفاده کرد. برای حل این مشکل پژوهشگران روابط مختلفی را برای مدل کردن رفتار غیرنیوتنی خون بیان کرده‌اند. از مدلهای ارائه شده برای رفتار غیرنیوتنی خون میتوان به مدل توانی42، توانی تعمیم یافته43،کسون44، کاریا45 و والبرن- اشنک46 نام برد که مدل کاریا در مقایسه با نتایج آزمایشگاهی از دقت بالایی برخوردار است[9].
شکل 1-8 نمودار لزجت برشی آشکار بر حسب نرخ برش را برای مدلهای غیرنیوتنی مختلف نشان میدهد.
شکل ‏1-8: مدلهای مختلف برای بیان خاصیت غیر نیوتنی خون[9]
مدل لزجی مورد استفاده در این تحقیق کاریا می‌باشد که از رابطه زیر برای بیان لزجت خون استفاده می‌کند :
(1-1)?(? ? )=?_?+(?_0-?_? ) (1+(?? ? )^2 )^((n-1)/2)
در رابطه بالا ?_0 لزجت برشی صفر و ?_? لزجت برشی بینهایت و پارامترهای ? و n مقادیر ثابتی هستند. این مقادیر عبارتند از[10] :
?=3.313 s, n=0.3568, ?_0=0.056 Pa.s, ?_?=0.00345 Pa.s
1-3-6- جریان خون در آئورت
جریان خون در رگهای بزرگ معمولاً به صورت آرام در نظر گرفته میشود. زیرا به علت کوچک بودن میانگین سرعت جریان، عدد رینولدز نیز نسبتاً مقادیر کوچکی خواهد داشت [11, 12].
برای بررسی رژیم جریان و تعیین آرام یا آشفته بودن آن در جریانهای نوسانی از پارامتر بی بعدی به نام عدد ومرسلی استفاده میشود. این پارامتر توسط رابطه زیر بیان میشود :
(1-2)?=R(?/?)^(1?2)
در این رابطه R مقیاس طول مناسب (در این تحقیق شعاع هیدرولیکی)، ? فرکانس نوسانات زاویهای و ? لزجت سینماتیک سیال است.
به دلیل متغیر بودن لزجت سینماتیک سیال در این تحقیق، از مقدار متوسط آن در این رابطه استفاده خواهد شد.
بر اساس مطالعات آزمایشگاهی نرم47 و همکاران، عدد رینولدز بحرانی برای جریان نوسانی در آئورت از رابطه Rec=k? بدست میآید که در این رابطه ضریب k در بازه 250 تا 1000 قرار دارد و ? عدد ومرسلی میباشد[13]. که برای تعیین رژیم جریان باید بیشینهی عدد رینولدز در جریان محاسبه شده و با مقادیر رینولدز بحرانی مقایسه گردد. این بررسی در بخش 6-1-4 آورده شده است.
1-3-7- سیتیآنژیوگرافی48
به خاطر برخی عوارض و مشکلات آنژیوگرافی تهاجمی و همچنین ترس و نگرانی‌هایی که برخی بیماران از انجام آنژیوگرافی دارند، پزشکان تلاش کردند تا روشهای دیگری را ابداع کنند که برای بیماران مقبول‌تر و راحت‌تر باشد. سیتیآنژیوگرافی روشی جدید و نوپا و فعلاً فقط روشی تشخیصی (بدون امکان مداخله درمانی) برای بررسی رگهای مختلف بدن، بدون نیاز به آنژیوگرافی تهاجمی است. در تصاویر رادیوگرافی معمولی چون رگهای خونی کنتراست زیادی نسبت به بافتهای اطرافشان ندارند، به وضوح قابل تشخیص نیستند. لذا در این روش از یک ماده حاجب که معمولاً مادهای با چگالی بالا مانند ید می‌باشد، استفاده می‌کنند. چگالی بالای این ماده باعث جذب فوتونهای اشعه ایکس49 و وضوح بالای رگها در تصاویر میشود. در این روش با استفاده از اشعه ایکس و با همان تکنیکهای مورد استفاده در دستگاههای سیتیاسکن و تزریق ماده حاجب، الگوی جریان خون در رگها تصویربرداری می‌شود. امواج اشعه ایکس از یک تیوپ چرخشی برای درست کردن تصاویر با برش مقطعی باریک ساطع شده، سپس تصاویر بهدست آمده با کمک نرمافزارهای پیشرفته کامپیوتری بازسازی سه بعدی شده و به صورت تصویر سه بعدی ناحیه مورد نظر نمایش داده می‌شوند. این تصویربرداری چند دقیقه بیشتر طول نمیکشد و با استفاده از آن پزشکان میتوانند تصاویری با وضوح و دقت بالا از رگهای بدن تهیه و از آن در تشخیص بیماریها استفاده کنند.
در این روش تصویربرداری، هیچ کتتری50 به عروق بزرگ بیمار وارد نمی‌شود و ماده حاجب با پمپ مخصوص از طریق آنژیوکت، به داخل سیاهرگهای محیطی کوچک (معمولاً دست)، تزریق می‌شود. در این روش بیمار هیچ دردی حس نمی‌کند و فقط برخی اوقات در طول تزریق ماده حاجب، احساس گرم شدن بدن به بیمار دست می‌دهد. بعد از اتمام آزمون، نیاز به بستری نبوده و بیمار میتواند به منزل مراجعه کند و به فعالیتهای روزمره خود برگردد. البته این روش تصویربرداری هم مانند همه روشهای دیگر بدون مشکل نیست. از معایب این روش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
ریسک واکنش حساسیتی نسبت به ماده حاجب وجود دارد.
احتمال نارسایی کلیه در اثر تزریق ماده حاجب، مخصوصاً برای بیمارانی که دارای بیماری خفیف کلیوی و یا دیابت هستند وجود دارد. زیرا ماده حاجب به عملکرد کلیه‌ها صدمه می‌زند و ممکن است حتی نیاز به دیالیز پیش آید.
خطرات ناشی از تابش اشعه ایکس وجود دارد.
این روش فقط یک روش تشخیصی است که در آن امکان انجام مداخلات درمانی همانند آنژیوپلاستی، که در آنژیوگرافی در صورت لزوم انجام می‌شود، وجود ندارد.
در شخصی که بسیار چاق است، تصاویر کیفیت خوبی نخواهند داشت.