زاویه پایین و مدت کوتاه رخ میدهد بیشتر میباشد. به همین جهت دو پارامتر اصلی گلخانه یعنی زاویه سقف و همچنین جهت قرارگیری گلخانه برای دستیابی به بیشینه نور داخل گلخانه وابسته است، لذا جهت قرارگیری گلخانه برای مناطق پایینتر از 40 درجه شمالی میباید در امتداد شمالی جنوبی قرار گیرد که این نکته شامل گلخانههای کشور ما نیز میگردد (صادقی و فرقانی، 1382).
2-2-1- انواع گلخانهها
گلخانهها از نظر نوع تولید، کشت، جنس سازه و تعداد دهانه دارای انواع مختلفی به شرح ذیل میباشند.

2-2-1-1- انواع گلخانه از نظر نوع تولید
گلخانههای تولیدی سبزی و صیفی: شامل محصولاتی نظیر خیار، گوجهفرنگی، توتفرنگی، فلفل، بادمجان، طالبی و سبزیجات برگی (ریحان، شاهی و غیره) میباشند.
گلخانههای تولید گل و گیاهان زینتی: برای تولید انواع گلهای شاخه بریده (رز- ژربرا- گلایول- داودی) و گلهای آپارتمانی میباشد (Zhang et al., 1996).
2-2-1-2- انواع گلخانه از نظر نوع کشت
انواع گلخانهها از نظر نوع کشت به دو دسته گلخانههای خاکی و هیدروپونیک تقسیم میشوند.
2-2-1-2-1- گلخانههای خاکی
خاک مهمترین محیط رشد طبیعی گیاهان میباشد. خاک ضمن سر پا نگه داشتن گیاه، آب، مواد غذایی و هوا را برای ریشه گیاه فراهم میکند. برای موفقیتآمیز بودن رشد گیاه و تولید محصول محیط خاک باید عاری از عوامل بیماریزا و غلظت بالای نمک یا ترکیبات سمی باشد، در غیر این صورت قبل از کاشت گیاه باید خاک اصلاح شود. در کشت خاکی ریشه گیاه در خاک قرار میگیرد (خوشگفتارمنش و همکاران، 1385). سبزیجات به منظور حفظ کیفیت خود و زودرسی باید از رشد سریعی برخوردار باشند، از طرفی این محصولات دارای ریشههای سطحی و ضعیف هستند لذا باید عناصر غذایی به وفور در اختیار آنها باشد. به عبارتی خاک بستر گلخانه باید یک خاک غنی همراه با قدرت نگهداری کافی باشد (مبلی و پیراسته، 1377).

2-1- شماتیکی از تولید محصول در گلخانههای خاکی

2-2-1-2-2- گلخانههای هیدروپونیک1
فناوری کشت و پرورش گیاهان در محیط بدون خاک به کمک محلولهای غذایی هیدروپونیک نامیده میشود. در این سامانهها تمام عناصر غذایی مورد نیاز برای رشد گیاه به صورت محلول در اختیار گیاه قرار داده میشود. در طی دهه 1930 میلادی، دیلیواف گریک از کشت آبی در سطح وسیع و تجاری استفاده کرد و برای اولین بار واژه هیدروپونیک را که از دو کلمه یونانی Hydrous به معنای آب و Ponos به معنای کاشت است، معرفی نمود (ارزانی، 1386). بنابراین هیدروپونیک به معنای فنآوری پرورش گیاهان در محلول غذایی (آب و کود) با استفاده یا بدون استفاده از یک بستر جامد مصنوعی (برای مثال ماسه، سنگریزه، ورمی کولایت، پرلایت، پشم سنگ، خزه، خاک اره، تراشه چوب) به منظور سر پا نگهداشتن گیاه میباشد (Douglas, 1978).

2-2- شماتیکی از تولید محصول در گلخانههای هیدروپونیک

2-3- نمایی از ریشه محصول تولیدی در گلخانههای هیدروپونیک

2-4- استفاده از محلول در کشت محصول در گلخانههای هیدروپونیک

گروهبندی سامانههای هیدروپونیک بر حسب نوع بستر و نحوه توزیع محلول غذایی (کشت بدون خاک) (ارزانی، 1386):
2-2-1-2-2-1- سامانههای هیدروپونیک مایع
سامانه مایع که بستر خاصی برای حفظ ریشهها و سر پا نگهداشتن گیاه ندارد و ریشهها فقط در تماس محلول غذایی و هوا میباشند.
2-2-1-2-2-2- سامانههای دانهبندی شده یا خاک دانهدار
سامانه دانهبندی شده-متخلخل دارای یک بستر جامد جهت ریشهها در خود و سر پا نگه داشتن گیاه میباشد. این بستر میتواند از نوع ماسه شوسه (شیرین)، سنگریزه، ورمی کولایت، پرلایت، پیت
ماس، پشم سنگ و تراشه چوب یا خاک اره باشد. معمولاً بستر جامد حالت خنثی دارد.
هر یک از دو سامانه فوق میتواند به دو دسته زیر تقسیم شود:
2-2-1-2-2-3- سامانههای هیدروپونیک باز
سامانهای که در آن محلول غذایی که به ریشهها رسانده شده از انتهای سامانه خارج شده و به صورت مجدد در سامانه استفاده نمیشود. البته ممکن است برای صرفهجویی در مزرعه یا محلی خارج از این سامانه از آن استفاده شود.
2-2-1-2-2-4- سامانههای هیدروپونیک بسته-چرخشی
سامانهای که در آن محلول غذایی اضافی جمعآوری، اصلاح و برای استفاده مجدد به آن بازگردانده
میشود. در واقع محلول غذایی حالت چرخشی دارد. غالب سامانههای محلول (مایع) از نوع بسته یا چرخشی بوده و غالب سامانههای دانهبندی از نوع باز میباشد.
2-2-1-2-2-5- مزایای سامانههای هیدروپونیک
مزایای متعددی برای کشت هیدروپونیک در مقایسه با کشت خاکی بیان شده است اما الزاماً برای همه سامانههای بدون خاک و همه بسترهای کاشت صادق نیست بلکه تنوع بین سامانهها، درجه آگاهی و مهارت به کار گرفته شده در سامانه نیز باید در نظر گرفته شود (المپیوس، 1992).
-تراکم زیاد گیاهی در مقایسه با مزرعه یا گلخانههای خاکی و در نتیجه بیشینه عملکرد به دلیل امکان کنترل روی مواد غذایی، حرارت، دیاکسید کربن و غیره
-امکان تولید محصول در جایی که خاک مناسبی وجود ندارد
راندمان بهتر در استفاده از آب و مواد غذایی (صرفهجویی)
-استفاده کمینه از سطح زمین بسته به نوع سامانه
-سهولت در کنترل بیماریها و در برخی سامانهها سازگاری با مکانیزه کردن عملیات
-امکان کنترل محیط ریشه و جدا کردن محصول از خاک زیرین که غالباً مشکلاتی از قبیل بیماریها، شوری، ساختمان ضعیف و زهکشی نامناسب دارد. از طرفی امکان کنترل دقیقتر دمای ریشه، اکسیژن محیط ریشه و سایر عوامل در سامانههای هیدروپونیک نسبت به کشت خاکی وجود دارد
-عدم نیاز به شخم و سایر عملیات زراعی و استریل کردن خاک و غیره
-امکان چند کشت در یک سال
-کاربرد تحقیقاتی
-افزایش تولید (چون مواد غذایی به راحتی در اختیار گیاه قرار میگیرد پس در حقیقت کیفیت و کمیت محصول در واحد سطح افزایش چشمگیری دارد)
-کنترل تغذیه گیاه
-تولید محصول با کیفیت بهتر
-کاهش نیاز به نیروی کار
2-2-1-2-2-6- معایب سامانههای هیدروپونیک
-نیاز به اطلاعات کافی از علوم گیاهی، مهارت و مدیریت بالا
-عدم وجود خاصیت بافری (کشت هیدروپونیک خاصیت تجدید کاهش غلظت عنصر جذب شده توسط گیاه را ندارد)
-خطر آلودگی به بیماریها