لیتپذیری اجتماعی )وضعیت جوابگو بودن پرستار در برابر بیمار در قبال کارهای انجام شده( پرستاران است. پرستار مسئول، کسی است که وظیفه خود را به نحوه شایسته و عالی انجام میدهد )10, 14(. مطابق با آییننامه انجمن پرستاری کشور امریکا، مسئولیت پذیری و رعایت استانداردهای درمانی جز اساسی اخلاق حرفهای پرستاران میباشد و همواره به آموزش آن تاکید میشود )10(. مسئولیتپذیری اجتماعی از شاخصهای مهم اخلاق حرفهای پرستاران میباشد )28, 21(. پژوهش قاضی خانلو ثانی و فرزانگان) 1341( نشان داد که خدمات پرستاری
18
ارائه شده به بیماران نتوانسته است تأمین کننده خواستهها و انتظاراتبیماران باشد )22(. با وجود افزایش امکانات و خدمات درمانی نظیر طرح بیمه سلامت همگانی، میزان رضایت بیماران از خدمات درمانی و پرستاری در حد انتظار افزایش نیافته است که دلیل این امر میتواند عدم آگاهی پرستاران از حقوق بیماران، یا در صورت داشتن آگاهی، پایبندی ناکافی پرستاران به این امر حیاتی باشد)23(. با بازنگری ادبیات پژوهشی خارج از کشور و نظریههای موجود در این زمینه و سایر منابع، میتوان چنین استدلال کرد که بین همدلی، هوش معنوی و مسئولیت پذیری اجتماعی با نگرش پرستاران نسبت به رعایت حقوق بیماران رابطه وجود دارد)12, 22, 23(. از آنجایی که در داخل کشور تحقیق روشنی راجع به موضوع حاضر )عدم بررسی اثر مستقیم و غیر مستقیم متغیرهای هوش معنوی، همدلی و مسئولیت پذیری اجتماعی بر میزان متغیر وابسته بصورت معادلات ساختاری( صورت نگرفته. لذا اجرای چنین مطالعاتی میتواند باعث تقویت رشته جامعهشناسی پزشکی و پرستاری باشد. گذشته از این در فرایند درمان استفاده از نتایج تحقیقات، امکان درمان مطلوب، ارزان و به موقع برای بیماران را فراهم میسازد )23(، بنابراین پژوهش حاضر با هدف تعیین رابطه همدلی و هوش معنوی با نگرش پرستاران نسبت به رعایت حقوق بیماران با میانجگری مسئولیت پذیری اجتماعی انجام گرفت.
روشکار
روش پژوهش حاضر از نظر نحوه گردآوری اطلاعات توصیفی – مقطعی بود و نمونه آماری مطالعه حاضر با توجه به طرح پژوهش و تعداد متغیرها شامل 317 نفر از پرستاران بیمارستانهای استان آذربایجانغربی بودند و به علت گسترده بودن جامعه آماری از روش نمونه گیری خوشهای چند مرحلهای و با استفاده از فرمول =????

انتخاب شدند .از آنجا که در این پژوهش، روش مطالعه همبستگی بوده است، لذا با انجام یک مطالعه مقدماتی در بین 11 نفر از پرستاران، همبستگی بین متغیرهای پبش بین با متغیر ملاک
111/8 الی 288/8 مشاهده شد و با فرض خطای نوع اول و دوم به ترتیب برابر با 1 درصد و 28 درصد، حجم نمونه مورد نیاز، 317 نفر بدست آمد .برای گزینش اعضای نمونه، از بین 33 بیمارستان )33 خوشه( استان آذربایجان غربی، 7 خوشه یا بیمارستان )بیمارستان فاطمهزهرا میاندوآب، بیمارستان شهدای تکاب، بیمارستان انقلاب اسلامی بوکان، بیمارستان قدس ماکو، بیمارستان قمربنیهاشم خوی، بیمارستان امامخمینی و بیمارستان امام آذربایجان ارومیه( به صورت تصادفی ساده انتخاب شدند. بعد از بین پرستاران هر کدام از بیمارستان عباسی میاندوآب، بیمارستان قدس ماکو، بیمارستان قمر بنی هاشم خوی، بیمارستان امامخمینی ارومیه و بیمارستان امام رضا ارومیه 11 نفر به صورت تصادفی ساده انتخاب گردید و به علت کوچک بودن جامعه آماری بیمارستانهای شهدای تکاب 24 و انقلاب اسلامی بوکان 33 نفر به صورت تصادفی ساده انتخاب شدند. محققان در وقت کاری، محل کار پرستاران حاضر شدند بعد از جلب نظر و توجیه آنان اقدام به توزیع و جمع آوری پرسشنامهها و پاسخنامههای مربوط در همان زمان و مکان نمودند. در مدت چهار هفته تمامی دادهها گردآوری شدند. 17پرسشنامه به دلیل ناقص بودن و یا پاسخدهی توأم با بیدقتی کنارگذاشته شد و تحلیل نتایج بر روی 388 پرسشنامه باقیمانده انجام

  • 2