4).

(شکل 1-14)
ج) واکنش با 2-هیدروکسی-4-نیترو-بنزیل کلرید : جهت تولید بنزو اکسازین می توان از حلقه زایی ایندولنین ها با 2- هیدروکسی – 4- نیتروبنزیل کلراید استفاده کرد 36(شکل 1-15).
(شکل 1-15)
4) از ترکیبات ایندولنین در تهیه ساخت پنبه ،آکریلیک ، رشته های پلیمر آمید و کاغذ استفاده کرد. رایت و بالیتر 37در سال 1977 از ایندولنین ،18- ایندولنین کربامات سنتز نمودند که خاصیت حشره کشی داشت.

1-7) واکنشهای چند جزئی
واکنشهای چند جزئی1 (MCRs) از جمله زمینههای جذاب و مورد علاقه بسیاری از شیمیدانها بوده و امروزه از جایگاه ویژه ای در شیمی آلی و داروئی برخوردار می باشد. به طور کلی واکنش هائی که در انها بیش از دو ماده اولیه شرکت داشته باشد و فراورده ای را تشکیل دهند که قسمت اعظم اتم های تشکیل دهنده مواد اولیه در ساختار آن یافت شوند، به عنوان واکنش های چند جزئی شناخته می شوند. واکنش های چند جزئی به واسطه ای داشتن ویژگی های منحصر به فردشان از اهمیت بالائی برخوردارند. به عنوان مثال به دلیل ماهیت تک مرحله ای، نه تنها هزینه های اضافی برای جداسازی و تخلیص فراورده های میانی را ندارند بلکه بهره ی واکنش نیز نسبت به واکنش های دو یا چند مرحله ای بیشتر می باشد. هم چنین این گونه واکنش ها از گزینش پذیری بهتری برخوردار بوده و کاهش زمان و هزینه های آزمایشگاهی از دیگر مزایای مهم واکنش های چند جزئی محسوب می شود.
1-8)واکنشهای تک ظرفی
در 50 سال گذشته شاهد پیشرفتهای چشمگیری در زمینه کشف واکنشگرهای جدید، واکنشهای جدید و روشهای سنتزی جدید بوده ایم 38-39 از جمله این روشها ترکیب دو یا چند واکنش مجزا و ایجاد یک واکنش تک ظرفی میباشد. این روش به دو گروه عمده که مستقل از مکانیسم واکنش است، تقسیم میگردد: واکنشهای دومینویی و واکنشهای متوالی. در دومینو (معمولاً بدلیل پشت سر هم بودن یا آبشاری بودن به این نام گفته میشود) واکنشگرها و کاتالیزورها با یکدیگر مخلوط میشوند و شرایط واکنش بصورتی تنظیم میشود که توالی آن بطور مناسبی انجام گیرد و هر مرحله تشکیل پیوند به عملکرد واکنش پیش از خود بستگی دارد. در واکنشهای متوالی، مرحله اول تأثیری بر مرحله دوم واکنش ندارد و واکنشگرهای خارجی و یا تغییر در شرایط واکنش صرفاً جهت دستیابی به سرعت دلخواه واکنش میباشد. هر دوی این فرآیندها باعث تشکیل مولکولهای پیچیده از مواد اولیه ساده بشکل مؤثر و کارآمد و در کمترین تعداد مراحل ممکن میگردد و بطور مطلوب برای ایجاد دستهای از مشتقات مولکولهای کوچک عرضه میشود. سنتزهای متوالی چند جزئی تک ظرفی که در آنها تعدادی مراحل سنتزی شامل دو یا چند واکنشگر در یک بالن و بدون جداسازی حدواسطها انجام میگیرد، درجه بالایی از کارآمدی وزن در واکنش را نشان میدهد و بالاخص روش مناسبی در شیمی ترکیبی و روشهای سنتزی مشتقات مختلف یک ترکیب میباشد. بسیاری از مولکولهای آلی سنتزی کوچک با قابلیت دارا بودن خواص دارویی بالا، شامل حلقههای هتروسیکلی هستند. اولین واکنش چند جزئی در سال 1838 میلادی توسط گرهارت انجام شد این گروه، از واکنش روغن بادام تلخ ،آمونیاک ، بنز آلدهید و هیدروژن سیانید، بنزوئیل آزوتید را بدست آورند. شیمی واکنشهای چند جزئی 12 سال بعد زمانی که استرکر تشکیل ?-آمینو اسیدها را از آمونیاک، ترکیبات کربونیل دار و هیدروژن سیانید گزارش کرد، شروع شد. در این زمان بسیاری از واکنشهای چند جزئی،نظیر هانش ، بیگینلی، مانیخ و غیره معرفی شدند.40-41
1-8-1) مزایای واکنش های چند جزئی
واکنش های چند جزئی نسبت به روش های سنتی و خطی پشت سر هم، دارای مزایای زیر می باشد.
انتخاب گری: تولید یک محصول از بین چندین واکنشگر ورودی
اقتصاد اتم: حضور بیشترین تعداد اتم از مواد اولیه در محصول نهایی
همگرایی (convergency): به حداکثر رساندن بازده کلی واکنش با به حداقل رساندن تعداد مراحل پی در پی واکنش نکته قابل توجه در این روش این است که از طریق این واکنش می توان تعداد مراحل لازم برای رسیدن به محصول نهایی را کاهش داده و هم چنین بازده کل واکنش را افزایش داد.
(شکل1-16)
همانطور که در شکل 1-16 مشخص است با کاهش تعداد مراحل واکنش، بازده آن تا چهار برابر افزایش یافته است.
1-9) ترکیبات اسپیرو
اصطلاح اسپیرو اولین بار توسط بایر در سال 1900 بیان شد.42 روشهای زیادی برای سنتز اینگونه ترکیبات در متون آمده است. بعنوان مثال میتوان به آلکیلاسیون، واکنشهای نوآرایی، حلقه زایی، واکنشهای کاتالیز شده با فلزات واسطه و شکستن سیستمهای پل دار اشاره کرد.43ترکیبات زیادی در طبیعت وجود دارند که دارای ساختار اسپیرو هستند و به طور گسترده از منابع مختلف استخراج و جداسازی شدهاند. بعنوان مثال هستیریونیکوتوکسین که در پوست قورباغههای سمی یافت می شود و دارای ساختار اسپیرو پیپریدین می باشد44(شکل 1-17)
(شکل 1-17)
1-10) سیستم حلقه اسپیرو اکسو ایندول
ترکیبات اسپیرو موجود در طبیعت زیاد هستند که دارای سیستم اسپیرو اکسو ایندولی می باشند. مشتقات اکسو ایندول : دارای خاصیت ضد تومور ، ضد میکروبی، ضد تکثیری و فعالیت های ضد قارچ و پروتئین کینار؛مهار فعالیت برای درمان سرطان مفید است. دو نمونه از ترکیبات اسپروموجود در طبیعت که دارای سیتم اسپیرو اکسو ایندولی هستند اسپیروتری پروستاتین Aو اسپیرو تری پروستاتین B میباشند که از تخمیر در بستر مایع از کپک آسپرژیلوس فومیگاتوس بدست می آیند و ضد میتوزی ، داروهای ضد سرطان ، خاصیت مهار کنندگی در چرخه سلولی پستانداران را دارند.45(شکل1-18)
(شکل1-18)
مثال دیگر از این دسته از مواد اسپیرو، آلکالوئید جداسازی شده از گل یاسمن بومی گواتمالا (Sempervirens Gelsemium)، به نام Gelsemin است که دارای ساختار قفسی شکل شش ضلعی متصل به اکسو ایندول مباشد. 46
به عنوان موضعی برای درمان روماتیسم عضلانی، التهاب لوزه ها، التهاب مری، درد سرخک، گوش درد، سردرد بکار می رود .

(شکل1-19)
Rhynchophylline دارای خاصیت ضد فشار خون و داروهای ضد تشنج، سردرد، سرگیجه، غیرآنتاگونیست گیرنده ،تب بر میباشد و Horsfiline در طب سنتی و محلی و Mitrapyline در فعالیت ضدتومور بر علیه سرطان مغز انسان،نوروبلاستو ،گلیوما بدخیم کاربرد دارد (شکل1-20).

شکل 1-20
تشابه همه این ترکیبات، وجود مرکز کربنی نوع چهارم و حلقه متصل به آن است که باعث پیچیدگی ساختار آنها شده است.
1-11) سنتز ترکیبات اسپیرو اکسو ایندول از ایزاتین
معمول ترین روش برای سنتز ترکیباتی با اسکلت اسپیرو اکسو ایندول استفاده از ایزاتین میباشد. برای همین منظور سریدهار (Sridhar) و همکارانش در سال 2009 با شروع از ایزاتین در واکنش با مالونونیتریل یا متیلسیانواستات و دیمدون در حضور بتا دکسترین بعنوان کاتالیزور مطابق شکل زیر ترکیبی را سنتز کردند که دارای اسکلت اسپیرواکسوایندولی و 2-آمینو کرومن بود. (شکل 1-21)47
شکل( 1-21)
سنتز تک ظرفی اسپیرو اکسوایندولها کاتالیزه شده توسط SBA-15 در سال 2012 گزارش شده است. در این روش ترکیبات اسپیرو،در حضور کاتالیزورSBA-15 سنتز میشوند.SBA-Pr-NH2 به عنوان یک نانوکاتالیزور جدید در سنتز تک ظرفی ترکیبات اسپیرو با ایزاتین ودیمدون (14) و معرف متیلن فعال شده (13) در محیط آبی مورد استفاده قرار میگیرد (شکل 1-22).
(شکل 1-22)
مکانیسم پیشنهادی برای واکنش فوق به صورت زیر میباشد (شکل 1-23).

(شکل 1-23)
بدیعی و همکاران در سال 2013 برای سنتز ترکیبات اکسوایندولی به جای مالونونیتریل یا اتیلسیانواستات از دو مول دیمدون استفاده کرده اند (شکل 1-24). 49-48

شکل( 1-24)
مکانیسم پیشنهادی برای واکنش فوق به صورت زیر میباشد ( شکل 1-25).

(شکل 1-25)
از مزیتهای انجام واکنش در شرایط بدون حلال میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
محیط واکنش نیازی به جمعآوری خالصسازی ودفع ندارد.
در مقیاس آزمایشگاهی غالبا به تجهیزات ویژهای نیاز ندارد.
زمان واکنش کاهش یافته و با افزایش راندمان و کاهش انرژی مورد استفاده همراه است.
عمدتا انتخابگری بالایی مشاهده میشود.
از نظر اقتصادی بسیار سودمند است چون هزینه بازیافت یا دفع حلال حذف می شود.
مشتقات اکسانتن گزارش شده ، دارای خواص بسیار متفاوت بیولوژیکی و دارویی، از جمله ضد التهابی،ضد ویروسی، ضد باکتری و ضد درد و همچنین نشان دادن فعالیت های ضد مالاریا و ضد سرطان ؛خواص آنها همچنین به عنوان محرک سیستم عصبی مرکزی عمل می کنند. علاوه بر این، این ترکیبات به دو خواص فتوشیمیایی وفتو فیزیکی آنها، اشغال و موقعیت مهم در میان خانواده های مختلف رنگ و همچنین در فن آوری لیزر و مواد به عنوان فلورسنت برای مشاهده مولکولهای زیستی جلب توجه کرده است . Camphorsulfonic اسید، CSA گاهی اوقات به صورت مختصر و یا 10- CSA، یک ترکیب ارگانوسواست. مانند اسیدهای سولفونیک معمولی، یک اسید نسبتا قوی است که در دمای اتاق و در آب یک جامد بی رنگ و در طیف گسترده ای از مواد آلی، محلول است. این ترکیب تجاری در دسترس است. آن را می توان با سولفوناسیون کافور با اسید سولفوریک و انیدرید استیک آماده کرد.
در سنتز آلی، CSA و مشتقات آن می تواند به عنوان حل و فصل عوامل آمین کایرال و دیگر کاتیون ها استفاده می شود. این پروتکل با مزایای برجسته مانند همگرایی، زمان واکنش کوتاه مدت، بازده عالی، عملیات آسان و دامنه گسترده ای از کاربرد را دارد . علاوه بر این، می توان آن را به عنوان سازگار با محیط زیست در نظر گرفت.
پی یریدین یک ترکیب آلی با فرمول مولکولی (CH2) 5NH است یک آمین هتروسیکلیک متشکل از یک حلقه شش عضو شامل پنج پل متیلن (-CH2-) و یک پل آمین (-NH-) می باشد .این مایع – بخار بی رنگ با بوی مشابه