ـیندو مدیریت است. این نتیجه تأیید کننده صحت انتخاب منـاطقاست، زیرا هدف، تعیین اثر مدیریت بر تغییرات پوشش گیـاهیاست و این آنالیز در صورتی معتبر است که مناطق دارای طـرحو بدون طرح از نظر ویژگیهای محیطی حتـی الامکـان مشـابهباشند. از نظر عوامل مدیریتی نسبت تعداد دام موجود به مجـازو تعداد بهرهبردار دارای اختلاف معنیدار میباشند.
مقایسه گیاهان بین دو مدیریت نشان مـی دهـد کـه درصـدگیاهان یکساله در مناطق دارای طرح کمتر از مناطق فاقد طرح میباشد. این امر در مورد گیاهان چند ساله عکس اسـت. البتـهاین اختلاف در سطح خطای 05/0 معنیدار نیست( جـدول 2).
شکل 1. نقشه سامانهای عرفی شهرستان سمیرم و محل قرارگیری مکانهای اندازهگیری

همچنین درصد لاشبرگ مراتع دارای طرح بـ هطـور معنـی داری بیشتر از سایتهای فاقد طرح است .از نظر تولید گیاهان مـوردچرای دام، نتایج نشان میدهد کـه تولیـد گیاهـان چندسـاله درسایتهای دارای طرح بهطور معنیداری بیشـتر از سـایتهـایبدون طرح است .
126873867918Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:11 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.15.51 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:11 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.15.51 ]

مقایسه بین وضعیت و گرایش سایتهای دارا و فاقد طـرحمرتعداری (جدول 3) نشـان مـیدهـد کـه وضـعیت و گـرایشســایتهــای دارای طــرح مرتعــداری متوســط و ثابــت و در سایتهای بدون طرح فقیر و منفی بـوده اسـت. میـانگین رتبـهامتیاز وضعیت در سایتهای دارای طرح بیشـتر از سـایتهـایفاقد طرح بوده بهنحوی که این اختلاف در سطح 01/0 معنیدار است. همین قاعده در مورد گرایش نیز وجود دارد، بهنحوی که این اختلاف در سطح 05/0 معنیدار شده است .
* : اختلاف معنیدار در سطح 05/0

از مجموع 93 گونه چندساله مشاهده شده در منـاطق مـوردمطالعه ،83 گونه در مناطق دارای طـرح و 79 گونـه در منـاطقبدون طرح مشاهده شدهاند که 69 گونه بین مناطق دارای طـرح
t مقدار عامل ± اشتباه معیار تیمار کمیت
0/100 2520/2±30/95
2515/2±39/98 با طرح بدون طرح ارتفاع
0/648 12/41±1/01
11/40±1/21 با طرح بدون طرح شیب
272a 24/38 با طرح جهت شیب
31/12 بدون طرح -0/280 414/66 ±10/92
419/00 ±10/92 با طرح بدون طرح بارش
-0/367 45/34±2/55
46/80±3/08 با طرح بدون طرح عمق خاک
-1/625 0/787±0/037
0/872±0/036 با طرح بدون طرح ضریب فرسایش
-1/916 832±157/99
1445±278/46 با طرح بدون طرح مساحت سامان
-2/745** 6/48±1/12
18/04±4/06 با طرح بدون طرح تعداد بهرهبردار
-3/691** 0/987±0/10
2/117±0/29 با طرح
بدون طرح نسبت تعداد دام موجود به مجاز
t تولید(کیلوگرم در هکتار)
± اشتباه معیار t پوشش (درصد)
± اشتباه معیار
مدیریت کلاس خوشخوراکی وفرم رویشی
-0/901 66/20±13/05

87/48±20/45 -0/881 6/73±1/32
8/84±2/08 با طرح بدون طرح گیاهان یکساله
1/97* 390/52±30/39

310±26/36 1/460 24/42±1/43
21/25±1/65 با طرح بدون طرح گیاهان چند ساله
1/357 452/38±30/15
394/69±29/58 0/353 31/14±1/77
30/09±2/47 با طرح بدون طرح کل گیاهان
– – 2/006* 10/96±0/82
8/76±0/70 با طرح بدون طرح لاشبرگ
0-293111Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:11 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.15.51 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:11 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.15.51 ]

جدول 1. مقایسه میانگین عوامل محیطی و مدیریتی تأثیرگذار بر پوشش گیاهی مناطق دارای طرح و بدون طرح شهرستان سمیرم
* : اختلاف معنیدار در سطح 05/0 ، **: اختلاف معنیدار در سطح 01/0 ، U : a من ویتنی

جدول 2. مقایسه پوشش و تولید گیاهان به تفکیک کلاس خوشخوراکی در سایتهای شهرستان سمیرم
و بدون طرح مشترک بود ،14 گونه تنها در مناطق دارای طرح و 10 گونه تنها در مناطق بدون طرح حضور داشتند. البته میانگین تعداد گونه در مکانهای اندازهگیری 18 گونه است کـه از ایـ ن
126873867918Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:11 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.15.51 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:11 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.15.51 ]

نظر اختلاف چندانی بـ ین دو مـدیریت وجـود نـدارد. بررسـیگونههای اختصاصی دو مدیریت نشان میدهـد کـه 67% گیاهـاناختصاصی مراتـع بـدون طـرح را گیاهـان کـلاسIII تشـکیلدادهاند. این میزان در مراتع دارای طرح تنها 23% اسـت (جـدول4). از طرفی هیچیک از گیاهان اختصاصی مراتـع بـدون طـرحکلاس I نبوده است، در حالیکه دو گونه از گیاهان اختصاصـ ی مراتع دارای طرح کلاس I بودهاند. نسبت گیاهـان کـلاسII در مراتع دارای طرح و بدون طرح بهترتیب 38% و 33% است کـهاخــتلاف چنــدان ی ندارنــد. دو گیــاه Astragalus effusus و Dactylis glomerata که خوشخوراک و کمشونده مـ یباشـند ،
جدول 3. مقایسه امتیازات وضعیت و گرایش در سایتهای دارای طرح و بدون طرح مرتعداری شهرستان سمیرم
مقدار U من ویتنی میانگین رتبه توصیف تیمار شاخص
201/5** 33/05 متوسط با طرح وضعیت
21/06 فقیر بدون طرح 243* 31/62 ثابت با طرح گرایش
22/72 منفی بدون طرح * : اختلاف معنیدار در سطح 05/0 ، ** : اختلاف معنیدار در سطح 01/0

جدول 4. گونههای اختصاصی مشاهده شده در مراتع دارای طرح و بدون طرح منطقه سمیرم
گونههای اختصاصی مراتع دارای طرح گونههای اختصاصی مراتع بدون طرح
فرم حیاتی کلاس خوشخوراکی گونه فرم حیاتی کلاس خوشخوراکی گونه
I He Astragalus effusus III Ch Acanthophyllum bracteatum
III Ph Berberis integerrima II He Aethionema elongatum
III Ch Convolvolus commutatus II He Andrachne fruticolusa
II Ph Cotoneaster luristanica I He Astragalus ovinus
III He Cousinia lasiolepis III He Echinops ritrodes
1 He Dactylis glomerata III Ch Lagochillus aucheri
II He Eragrostis barrillieri III He Matthiola ovatifolia
II Ch Eurotia ceratoides II Ch Polygonum dumosum
II He Fibigia umbellata III Ge.r Scirpus holoschoenus
III Ch Hertia angustifolia III He Scrophularia striata
II He Isatis kotschyana II He Pimpinella tragium II Ge.b Poa sinaica
II Ph Rosa elymaitica هـم چنـین سـه گ یـ اه Poa sinaica، Eragrostis barrillieri و Eurotia ceratoides که از نظر علوفه مورد استفاده دام و حفظ خاک با ارزش و از گیاهان زیادشونده بهحساب میآیند، بهطـوراختصاصی در مراتع دارای طرح دیـ ده شـدند. هـر دو گـروه ازگیاهان نامبرده شده در ترکیب کلیماکس حضور دارند و لـذا درتغییر وضعیت به سمت طبقات بالا نقش دارنـد. ایـ ن در حـال ی است که اکثر گیاهان اختصاصی منـاطقبـدون طـرح از گونـه هـای مهاجم هستند که نشاندهنده توالی پـس رونـده وباعـث کـاهشامتیاز وضعیت بهسمت ضعیف میباشند .
* : اختلاف معنیدار در سطح 05/0
126873867918Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:11 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.15.51 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:11 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.15.51 ]

در میــان گونــههــای موجــود در منطقــه، گونــه Bromus tomentellus اهمیـ ت ویـ ژهای دارد .ایـ ن گیـ اه مهمتـر ین گونـهخوشخوراک منطقه و با بیشـتر ین درصـد پوشـش در ترکیـ ب گیاهی، گونه غالب تیپهای گیاهی مورد مطالعه در مراتع مـوردمطالعه میباشد. جدول 5 پوشش و تولید این گونه گیاهی را در منطقه مورد بررسی نشـان مـیدهـد. همـانگونـه کـه ملاحظـهمیگردد هم پوشش و هم تولید این گیاه در مناطق دارای طـرحبیشتر از مناطق بدون طرح است که این اختلاف در مورد تولیـددر سطح 05/0 معنیدار است.
مقایسه شاخصهای غنا، یکنواختی و تنوع (جدول 6) نشان میدهد که تفاوت معنـی داری بـین سـایتهـای دارای طـرح وبدون طرح از نظر شاخصهای غنا و تنوع گونهای وجود ندارد ،لیکن شاخصهای یکنواختی در سایتهای بدون طرح بـ هطـورچشــمگیری بیشــتر از ســایتهــای دارای طــرح ب وده اس ت ،بهطوریکه این اختلاف در مورد شاخص اسمیت و ویلسون در سطح 01/0 و در دو شاخص کامـارگو و اصـلاح شـده نـی در سطح 05/0 معنیدار بوده است .
نتایج آنـال یز همبسـتگی بـین شـاخصهـای تنـوع و سـایر
کمیتهای پوشش گیـاهی (جـدول 7) نشـان مـیدهـد کـه دو
شاخص غنای گونهای شامل تعداد گونـه و شـاخص جکنـایف
جدول 5. پوشش و تولید گونه گیاهیBromus tomentellus در مناطق مورد مطالعه شهرستان سمیرم
t مقدار کمیت± اشتباه معیار مدیریت کمیت
1/533 4/29±0/49 با طرح درصد پوشش
3/22±0/50 بدون طرح 1/08 18/32±2/02 با طرح درصد ترکیب پوشش
15/13±2/17 بدون طرح 2/039* 139/12±17/37 با طرح
تولید (کیلوگرم در هکتار)