مـاران شـامل بهبـود در وضـعیت جسمی، جنسی و آگاهی بیمار، اصلاح اختلالات متابولیک و کاهش نیاز به انتقال خـون و خطـرات ناشـی از آن مـیباشد (39, 40) که این امر نشان دهنده اهمیـت مـداخلاتسـودمند از جملـه تغییـر در وضـعیت تغذیـه ای از طریـق افزایش آگاهی در بیماران همودیالیزی است.
همچنـین میـزان کلـسیم خـون بیمـاران در گـروه آزمون بعد از آموزش افزایش معنیدار داشت که مـشابه بـانتیجه مطالعه اسکلاتر و همکاران بود که آموزش حضوریو چهره به چهره به همراه کتابچه آموزشی باعـث افـزایشچشمگیر کلسیم بیماران، بعد از ارائه آموزش شد (21). ولی در تحق یق صالحی تـالی (4) و پـژوهش بـراز (22) بعـد ازاجرای برنامه آموزش رژیم غذایی، میزان کلسیم در مطالعهآن ها افزایش معنیداری گزارش نگردید که در مطالعه آنها سطح قابل قبول کلسیم بیماران و همچنـین تفـاوت درنوع آموزش می تواند علت این موضوع باشد.
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:28 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:28 +0330 on Wednesday October 11th 2017

از دیگر نتایج مطالعه کاهش معنی دار میزان پتاسیمبعد از آموزش بود که هم راستا با نتیجه پژوهش حاضـر درمطالعه براز نیز تفاوت معنی دار در میزان پتاسیم قبل و بعداز آموزش مشاهده می شود (22). در مطالعه عباسـی (41) و صرافی (42) نیز میزان پتاسـیم بعـد از آمـوزش کـاهشمعنادار داشت اما در تحقیق صالحی تالی تفاوت معنـی داردر میزان پتاسیم بعد از آموزش رژیم غذایی گـزارش نـشد(4) که با توجه به انجام مطالعه در سالهـای دور، قـدیمیبودن دستگاهها و یا نوع محلول مـورد اسـتفاده مـیتوانـددلیل احتمالی مغایرت نتیجـه مطالعـه مـذکور بـا پـژوهشحاضر در ارتباط با این شاخص باشد. در مطالعات دیگر نیزکاهش چشمگیر پتاسیم سرم بعد از آموزش مـشاهده شـد(18, 19) که با نتیجه پژوهش حاضر هم خوانی دارد.
میزان فسفر از دیگر شاخص هایی بود کـه کـاهشمعنی دار داشت که مشابه با نتیجه مطالعات دیگـر در ایـنزمینه است (21-23). Oka و همکاران نیز در مطالعه خودبه این نتیجه رسیدند که آمـوزش مراقبـت از خـود باعـثپذیرش ر ژیم غذایی و کاهش میزان فسفر می گردد (19).
با توجه به اینکه دیالیز قادر به برداشت فسفر اضـافی بـدننمی باشد، لذا انتخاب برنامه غذایی مناسب در کاهش ایـننوع اختلال حائز اهمیت اسـت (33). مطالعـاتProwant نیز بیانگر اثر بخشی برنامههای آموزش تغذیـه در کـاهشسـطح فـسفر سـرم مـددجویان بـوده اسـت (17). نتیجـه پژوهشShichiri و همکاران بر کاهش سطح فسفر سرمبع د از آم وزش تغذی ه اش اره دارد (43). نتیج ه تحقی ق دوروس نشان داد آمـوزش بـه بیمـاران همودیـالیز میـزانفسفر را به میزان چشم گیری کاهش مـی دهـد (18) کـهنتایج مطالعات فوق هم راستا با نتیجه پژوهش حاضر استو نشان می دهد پرستاران با ارائه آموزش می توانند نقـشمهمی در کنترل سطح فـسفر و عـوارض ناشـی از کنتـرلنامناسب آن ایفا نمایند.
از دیگر شاخص های مهـم در پـژوهش حاضـر بـهبیلی روبین و کراتینین می توان اشـاره نمـود کـه کـاهشمعنی دار در میزان این دو شاخص بعد از آموزش در گـروهآزمون وجود داشت . هـم راسـتا بـا نتـایج مـذکور، کـاهشمعنادار بیلی روبین در تحقیق طالبی پور و حسینی مشاهدهشد (44). همچنین نتایج مطالعات مختلـف نـشان دهنـدهکاهش کراتینین بعد از مداخله آموزشـی بـوده اسـت (22, 41). بروز اورمی ناشی از تجمع مواد زائد نیتروژنی در خونعلاوه بر بروز عوارض مختلف همچون تحریـک پـذیری،خستگی، خواب آلودگی و…، با ایجاد شرایط دیگر در بـدنمثل اختلال تعادل الکترولیتی و آنمی می توانـد بـر جنبـههای مختلف زندگی بیماران تحت همودیـالیز اثـر بگـذارد (45). بنابراین آموزش رژیم غذایی مناسب به منظور کسبسطح قابل قبول این مـواد در خـون بـسیار حـائز اهمیـتاست.
در پژوهش حاضر میزان سدیم بعد از آموزش نسبتبه قبل از آن تفاوت معنادار نداشت که در مطالعه بـراز نیـزبی اثر بودن برنامه هـای آمـوزش رژیـم غـذایی بـر ایـنشاخص دیده مـی شـود (22). در مطالعـه صـرافی (42) ورحیمی (34) نیـز تفـاوت معنـی دار در میـزان سـدیم بعـدآموزش گزارش نگردید که بـا توجـه بـه محـدوده طبیعـیمیزان سدیم قبل از مداخله، نباید انتظار تغییرات معنـی داربا توجه با این شرایط را داشت.
از دیگر نتایج می توان بـه عـدم تفـاوت معنـی دارآلبومین بعد از آموزش اشاره نمود. در مطالعه براز نیز میزانآلبومین بعد از ارائه برنامه های آموزش رژیم غذایی تفاوتمعناداری نشان نـداد (22). مطالعـات انجـام شـده توسـطShichiri و همکـــاران (43) و Tsay و Healstead (45) نیــز نــشان دادنــد کــه رژیــم کــم پــروتئین منجــر بــههیپوپروتئینمی و یا هیپوآلبومینمی نمی شود که نتایج ایـنتحقیقات هم راستا بـا یافتـه بـه دسـت آمـده در پـژوهشحاضر است ولی در مطالعه رحیمی (34) تفـاوت معنـی داردر میانگین آلبومین قبل و بعد از آموزش مشاهده شد که بانتایج مطالعه حاضر مغایر است.
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:28 +0330 on Wednesday October 11th 2017