کی و چه از نظر روانی گردد .
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:31 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:31 +0330 on Wednesday October 11th 2017

همچنین طراح ی مح یط کار مطلوب سبب افزایش بهـرهوری وکاهش غ یبت از کار شده، و در نتیجه سود سرشاری را به دنبـالخواهد داشت . در کشور ایـ ران درصـد بیـ شتر شـاغل ین سیـ ستم بهداشت و درمان را پرستاران تشکیل می دهند. کیفیت عمل کـ رد پرستاران در مراقبت از بیمـاران بـه سـلامت جـسمی و روانـی پرستاران وابسته است (5). سلامت جسم ی و روانی پرسـتاران وشدت عوامل خطرساز شغلی در کاهش کمی و کی فـی رانـدمانکاری مؤثر بوده و با کیفیت عمل کرد آنها در مراقبت از بیمـاراندر ارتباط می باشد، با کاهش عمل کرد شغل ی، مش کلات جسم ی و روانی فراوان برای پرستاران به وجود آمده و به مرور زمان ایجاد فرسودگی شغل ی م ی کند. علی رغم این که تحقیقـات زیـادی درزمینه خطرات شغلی انجـام شـده، ولـی تحقیقـی کـه عوامـلخطرساز را به صورت کلـی در سـه بعـد محیطـی، مـدیریتی- اجرایی و آموزشی بررسی نموده باشد و راهکار مناسبی در جهترفع آن با توجه به شرایط موجود ارایه نماید، موجود نیـست. لـذاتحقیق حاضر می کوشد با بررسی میزان ش یوع خطرات شـغل ی و عوامل زم ینهساز آن از دیدگاه پرستاران شاغل در بیمارستانهای آموزشی وابسته به دانشگاه علوم پزشکی شهر اراک، به منظـورکاهش و رفع آنها راهکار مناسبی ارایه نمایـد و از ایـن طریـقنقشی در بهبود اطلاعات در رابطه با مـشکلات کـاری موجـودبرای پرستاران داشته باشد. تا مد یران، مس ؤولان و برنامهریـ زان بهداشتی- درمانی کشور با استفاده از ایـ ن اطلاعـات از عواقـبسوء خطرات شغلی پیشگیری کنند.

روش مطالعه

این پژوهش یک مطالعه توصیفی می باشد که درسـال1390 در دو بیمارســتان آموزشــی شــهر اراک (بیمارســتان امیرکبیر و ولیعصر) انجام شد . 102 نفر از پرستاران شـاغل دربخش های داخلی، جراحی زنـان و مـردان، اورژانـس زنـان ومردان، کودکان (اورژانس، بستری و نوزادان) و اتاق عمل، بـهصورت نمون هگیری آسان (Convenience sampling) انتخاب شدند . معیارهـای ورود بـه مطالعـه شـامل: در زمـانمطالعه پرستار شـاغل در بخـشهـ ای مـورد بررسـی باشـند،حـوادث اتفـاق افتـاده در محـل کـار باشـن د و تکمیـل فـرم رضایت نامه شرکت در مطالعه، بود. ابزارهای پژوهش عبارتنـداز: روش جمع آوری اطلاعات به صورت پرسشنام های مشتملبر 73 س ؤال است که در 3 قسمت طراحی شده است. بخـشاول: شامل مشخصات دموگرافیک پرستاران (15 سـؤال ) کـهدر روند تحقیق مورد نیاز بود، عبارتند از: سن، جـنس، سـمت،تحصیلات، وضعیت تأهل، تعداد فرزاندان، سابقه کار در بالین،نوع استخدام، بخش محل وظیفه در یک سـال گذشـته، قـد،وزن، وضعیت شیفت کاری، شغل دوم، راست دست یـا چـپدســت، ســابقه دوره آموزشــی در دوران تحــصیل و بعــد ازتحصیل، بخش دوم: پرسشنامه عوامل زمینهساز مح ی طـی (8 سؤال)، عوامل زمینهساز مدیریتی (11 سؤال) عوامل زمینهساز آموزشـی در بـین پرس تاران شـاغل (14 س ؤال) کـه نح وه دستهبندی به صورت همیشه، اغلب، گاهی، هرگز و امتیـازاتهر سؤال از 0-3 می باشد. بخش سوم : پرسشنامه تعیین امتیازعددی آسیبهای شـغلی موجـود در بـین پرسـتاران شـاغلعبارتند از : احتمال آسی بهای فیزیکی، شیمیایی، بیولـوژیکی،روانی- اجتماعی ، سازمانی و ارگونومیک مشتمل بر 23 سؤال که نحوه امتیازدهی به صورت همیشه، اغلب، گاهی، هرگـز وامتیازات هر سؤال از 0-3 می باشد. نحوه محاسبه برای تعیین امتیاز عددی به این ترتیب است:
امتیاز نمره کسب شـده= مجمـوع (فراوانـی هـر پاسـخضربدر ضریب پاسخ) بالاترین امتیاز آسیب شغل ی رتبه 1 است.
روایی ابزارها به روش اعتبار محتوا استفاده شد. در این روش پرسشنامه بـا توجـه بـه منـابع و کتـب معتبـر و سـایر پرسشنامههای تأیید شـده در ایـ ن زم ینـه تهیـ ه و پـس از آنتوسط ده نفر اعضای هی أت علمی بررسی و سپس اصـلاحاتلازم صورت گرفت. و پایایی ابزار از طریق انجام روش تعیینثبات درونی ابزار با محاسبه آلفای کرونبـاخ بررسـی و تعیـی ن گردید. به این ترت یب که پرسشنامه توسط 30 نفر از پرستاران(به غ یر از گروههای شر کت کننده در مطالعه) تکمیل و پس ازیک هفته مجدداً پرسشنامهها به همان افـراد داده شـد و هـرنوبت با اطمینان 95% تطبیـ ق داده شـد و اشـکالات آن نیـ ز برطرف گرد ید. در این مورد از آزمون آلفـا کرونبـاخ 82/0=α تعیین گردید . این مطالعه دارای کد تصویب طرح تحقیقاتی بهشماره 631 از شورای پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اراک، وکد اخلاق در پژوهش های پزشکی می باشد.

یافتهها
نتایج نشان داد (2/88%) پرستاران واحدهای پژوهشزن و (8/11%) مــرد، (3/84%) دارای مــدرک کارشناســی و (7/15%) بهیــار، میــانگین ســن آنــان 1/7±6/32 ســال،
(6/70%) متأه ل و (4/29%) مج رد؛ می انگین س ابقه ک ار
6/7±9 سال ، (4/79%) شیفت در گـردش و (7/16%) ثابـتصــبح، (2/39%) قــراردادی، (5/25%) پیمــانی و (3/35%) رس می بودن د. اکثری ت پرس تاران (1/44%) ب دون س ابقه آموزش در مورد خطرات شغلی می باشند (جدول شماره 1).
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:31 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:31 +0330 on Wednesday October 11th 2017

1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:31 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:31 +0330 on Wednesday October 11th 2017

نتایج حاصل از پرسشنامه عوامل زمینهساز آسیب هـای شغلی پرستاران نشان داد که بیشترین عامل زمینهسـاز (رتبـهاول) در بعد محیطی (نیروی انسانی، امکانات) »نامناسب بودن وسایل حفاظتی (از قبیـل دسـتکش …)«، در بعـد مـدیریتی – اجرایی »کار بیش از یک شیفت و ناکافی بودن تعداد پرسـتاردر بخش «، در بعد آموزشی »ناکافی بـودن آگـاهی در زمینـهچگونگی کاهش خستگیهای ناشی از کار« و شـاخص تـرینآسیبهای شغلی در یک سال گذشته بـه ترتیـب »خـستگیمزمن، استرس، کمردرد و پادرد« بودند (جداول شماره 2و3).
آزمون آماری کـای دو بـین آسـیب شـغلی »خـستگیمزمن« با عامل زمینهساز محیطی »نامناسـب بـودن وسـایلحفاظتی از قبیل دستکش و …« (02/0 ≤p) و بین »خستگی مزمن« با عامل زمینهساز مدیریتی- اجرایی »کار بیش از یکشـیفت« (001/0≤p) و بـین »خـستگی مـزمن« بـا عامـل زمینهساز آموزشی »کمبود آگاهی در مورد چگـونگی کـاهشخستگی ناشی از کار« ارتباط معنـاداری (001/0 ≤p) نـشانداد. همچنین بین خستگی مزمن با شیفت در گـردش (04/0 ≤p) و تعداد فرزنـدان (027/0≤p) ارتبـاط معنـا داری وجـودداشت؛ ولی بین سایر متغیرهای اطلاعات دموگرافیک (سـن،جنس، تحصیلات و …) با خـستگی مـزمن ارتبـاط معنـاداری (87/0≤p) وجود نداشت . تحلیل داد هها نشان داد بـین خطـرشغلی »استرس« با عامل زمینه ساز مدیریتی- اجرایی »ناکافی بودن تعداد پرستار در بخش« (01/0≤p)، »استفاده نادرست از پرستار در شیفت« (002/0≤p)، »زیاد بودن حجم کار پرستاردر شیفت « (001/0≤p)، »ناکافی بـودن زمـان بـرای انجـامکار« (011/0≤p)، »تعداد زیـاد شـب کـاری « (002/0≤p)، »کار بیش از یک شیفت« ارتباط معناداری (031/0≤p) وجود داشت. همچنـین بـین آسـیب شـغلی »اسـترس « بـا عامـلزمینهساز آموزشی »کمبود آگاهی در مـورد وضـعیت صـحیحبدن هنگام کار« (031/0≤p)، »چگـونگی کـاهش خـستگیناشی از کار« ارتباط معناداری (005/0≤p) وجود داشت. ولی بین استرس با سایر متغیرهای اطلاعـات دموگرافیـک (سـن،جنس، تحصیلات و …) ارتباط معناداری وجود نداشت. تحلیل دادهها نـشان داد بـین آسـیب شـغلی »کمـردرد « بـا عامـلزمینهساز محیطی »نامناسب بودن ایمنـی تجهیـزات وسـایلکار« (005/0≤p) ارتباط معناداری وجود داشت. همچنین بینآسیب شغلی »کمردرد« با عامل زمینهساز مدیریتی- اجرایـی »عدم توجه پرستاران نسبت به خطرات شـغلی« (30/0≤p)،
»ناکافی بودن زمان برای انجام کار « (002/0≤p)، »کار بیش از یک شیفت« ارتباط معنـاداری (030/0≤p) وجـود داشـت.
همچنین بین کمردرد بـا سـن (018/0≤p) و سـابقه کـار دربالین ارتباط معناداری (027/0≤p) وجـود داشـت؛ ولـی بـینسایر متغیرهای اطلاعات دموگرافیک (جنس، تحصیلات و …) با کمردرد ارتباط معناداری وجود نداشت. بخشهـ ای اطفـال،ارتوپدی، اتاق عمل، اورژانـس، داخلـی و جراحـی بـه ترتیـببخش های با ریسک بالا از نظر وجود آسیب های شغلی بودند.
جدول 1- توزیع فراوانی مطلق و نسبی مشخصات فردی پرستاران مورد پژوهش
درصد فراوانی مشخصات فردی
11/8 12 مذکر جنسیت
88/2 90 مؤنث 15/7 16 بهیار تحصیلات
84/3 86 لیسانس 29/4 30 مجرد وضعیت تأهل
70/6 72 متأهل 45 46 1-5 سابقه کار (سال)
16/7 17 6-10 19/6 20 11-15 18/6 19 >16 15/7 16 بهیار سمت
74/5 76 پرستار 9/8 10 سرپرستار 39/2 40 قراردادی وضعیت استخدام
25/5 26 پیمانی 35/3 36 رسمی 79/4 81 در گردش وضعیت شیفت
16/7 17 ثابت صبح 2 2 ثابت شب 2 2 ثابت عصر وشب 3/9 4 بله شغل دوم
96/1 98 خیر 27/5 28 دوره تحصیل سابقه دوره آموزش خطرات شغلی
28/4 29 بعد از تحصیل 44/1 45 نداشتن آموزش جدول 2- توزیع فراوانی مطلق و نسبی نظرات پرستاران درباره اولویت آسیب های شغلی
امتیاز هرگز (0)