راج لیکوپن………………………………..75
4-1-2-5- تاثیر سه پارامتر موثربر بازدهی استخراج لیکوپن………………………………………………………………….77

فصل پنجم: نتیجه گیری
5-3- نتیجه گیری نهایی…………………………………………………………………………………………………………………..80
5-3-1- برسی تجربی تاثیر پارامترهای مختلف روی بازدهی لیکوپن………………………………………………………80
5-3-1-1- تاثیر pH……………………………………………………………………………………………………………………..80
5-3-1-2- تاثیر زمان……………………………………………………………………………………………………………………..80
5-3-1-3- غلظت نمونه…………………………………………………………………………………………………………………81
5-4- پیشنهادات……………………………………………………………………………………………………………………………82
منابع……………………………………………………………………………………………………………………………………………83

فهرست اشکال
شکل1-1- مسیر سنتز کاروتنوئیدها……………………………………………………………………………………………………..3
شکل1-2- ساختار شیمیایی لیکوپن…………………………………………………………………………………………………….4
شکل1-3- ساختار کاروتنوئیدها…………………………………………………………………………………………………………6
شکل1-4- شماتیک دستگاه سوکسله…………………………………………………………………………………………………10
شکل1-5- شماتیک دستگاه سوکستک……………………………………………………………………………………………….12
شکل1-6- شماتیک دستگاه PLE ……………………………………………………………………………………………………16
شکل1-7- شمایی از نمودار فازی یک جسم خالص…………………………………………………………………………….17
شکل1-8- رفتار گرانروی دی اکسید کربن در دماها و فشارهای مختلف…………………………………………………20
شکل3-1- طراحی 3 فاکتوری روش CCF (سمت چپ) و روش CCC ( سمت راست )………………………….40
شکل3-2- شکل حداقل دار پاسخ سطحی (سمت چپ) و Contour plot مربوطه (سمت راست)…………48
شکل3-3- شکل حداقل دار پاسخ سطحی (سمت چپ) و Contour plot مربوطه (سمت راست)…………48
شکل3-4- شکل صعودی پاسخ سطحی (سمت چپ) و Contour plot مربوطه (سمت راست)…………….49
شکل4-1-استخراج لیکوپن با استفاده از اولتراسونیک در pH=4.70 (توان 90 درصد)…………………………..53
شکل4-2- استخراج لیکوپن با استفاده از اولتراسونیک در pH=5.50 (توان 90 درصد)…………………………..54
شکل4-3- استخراج لیکوپن با استفاده از اولتراسونیک در pH=3.50 (توان 90درصد)……………………………55
شکل 4-4 بازدهی استخراج لیکوپن با استفاده از اولتراسونیک (1گرم نمونه، pH=4.70)…………………………56
شکل 4-5- بازدهی استخراج لیکوپن با استفاده از اولتراسونیک (نمونه 2گرمی، pH=4.70)…………………….57
شکل4-6 بازدهی استخراج لیکوپن با استفاده از اولتراسونیک (نمونه 3گرمی، pH=4.70)………………………..58
شکل 4-7 بازدهی استخراج لیکوپن با استفاده از اولتراسونیک (1گرم نمونه، pH=4.70، توان 30درصد)……59
شکل 4-8 بازدهی استخراج لیکوپن با استفاده از اولتراسونیک (1گرم نمونه، pH=4.70، توان 50درصد)……60
شکل 4-9 بازدهی استخراج لیکوپن با استفاده از اولتراسونیک (1گرم نمونه، pH=4.70، توان 70درصد)……61
شکل 4-10 بازدهی استخراج لیکوپن با استفاده از اولتراسونیک (1گرم نمونه، pH=4.70، توان 90درصد)….62
شکل4 -11 تاثیر زمان واکنش بر بازدهی استخراج لیکوپن……………………………………………………………………63
شکل 4-12 بررسی تاثیر واحد فعالیت های مختلف آنزیم سلولاز دراستخراج لیکوپن………………………………..64
شکل 4-13 بررسی تاثیر واحد غلظت های مختلف نمونه در فعالیت 40 واحد فعالیت آنزیم سلولاز دراستخراج لیکوپن ………………………………………………………………………………………………………………………………65
شکل 4-14 بازدهی استخراج لیکوپن در3 زمان مختلف در فعالیت 50 واحد فعالیت آنزیم سلولاز……………….66
شکل4-15 بررسی تاثیر زمان 20، 30 و40 دقیقه با استفاده از روش اولتراسونیک-آنزیمی …………………………67
شکل4-16. نمودار میزان تطابق داده های آزمایشگاهی و داده های پیش بینی شده با نرم افزار…………………….72
شکل4-17نمودار سه بعدی تاثیر زمان اولتراسونیک و مقدار نمونه بر درصد بازدهی استخراج لیکوپن………….73
شکل4-18نمودار سه بعدی تاثیر محتوی فعالیت آنزیم و مقدار نمونه بر درصد بازدهی استخراج لیکوپن………74
شکل4-19نمودار سه بعدی تاثیر زمان اولتراسونیک ومحتوی فعالیت آنزیم بر درصد بازدهی استخراج لیکوپن……………………………………………………………………………………………………………………………………………………76
شکل4-20نمودار دو بعدی تاثیرمقدار نمونه ، زمان اولتراسونیک ومحتوی فعالیت آنزیم بر درصد بازدهی استخراج لیکوپن ………………………………………………………………………………………………………………………………..77

فهرست جداول
جدول 1-1- مقایسه قدرت آنتی اکسیدانی کاروتنوئیدها بر اساس توانایی جذب اکسیژن آزاد………………………5
جدول 1-2- تغییرات دانسیته دی اکسید کربن بر حسب فشار (بار) و دما (درجه سانتیگراد)……………………….18
جدول 1-3- مقایسه داده های فیزیکی برای گاز ها، سیالات فوق بحرانی و مایعات…………………………………..22
جدول 1-4- پارامترهای بحرانی برخی سیالات فوق بحرانی………………………………………………………………….25
جدول 3-1- تعداد آزمایشات لازم برای طراحی فشرده از 2 تا 5 فاکتور…………………………………………………41
جدول3-2- مقادیر کد شده متغیرهای مستقل در سطوح مختلف…………………………………………………………….50
جدول 4-1- داده های بدست آمده در آزمایشات برای آنزیم سلولاز………………………………………………………68
جدول 4-2- مقادیر ضریب رگرسیون و احتمال مربوطه………………………………………………………………………..69
جدول4-3- جدول تحلیل ANOVA، محاسبه شده توسط نرم افزار DESIGN-EXPERT………………….70

چکیده:
روش های متداول تجاری در استخراج عمتدتاٌ بر سه اصل استوار می باشد: فیزیکی، شیمیایی و ترکیبی از این دو. مکانیسم اصلی عبارت است از شکستن ساختمان دیواره سلولی گیاهان. با توجه به فوائد بسیار زیاد لیکوپن به عنوان یک آنتی اکسیدان قوی و یک ترکیب بالقوه با ارزش در سالهای اخیر توجه زیادی در استخراج آن معطوف شده است. تمایل برای کاهش استفاده از حلال های آلی خطرناک در استخراج روغن در سال های اخیر موجب توسعه روش های جدید استخراج با مصرف کم حلال نسبت به روش های کلاسیک شده است. در این میان روش های استخراج به کمک آنزیم ها و استخراج با سیال فوق بحرانی و استخراج با مایکروویو و استخراج با اولتراسونیک مورد استفاده قرار گرفته است و از محبوبیت خوبی برخوردار بوده است. دراین میان روش آنزیمی برای استخراج بیشتر مورد توجه است اما یکی از مشکلات این روش هزینه ی بالای این روش است اما راه های مختلفی برای بهینه سازی استخراج لیکوپن وجود دارد یکی از این راه ها استفاده از روش ترکیبی می باشد. در مطالعه حاضر از روش استخراج با کمک آنزیم- اولتراسونیک از ضایعات گوجه فرنگی استفاده شده است. برای این کار از آنزیم سلولاز ( Cellulase ) استفاده شده است. جهت تعیین شرایط بهینه جهت استخراج لیکوپن از ضایعات گوجه فرنگی تاثیر شرایطی همچون میزان pH ، زمان واکنش ، مقدار نمونه ، فعالیت آنزیم و توان های مختلف اولتراسونیک مورد بررسی قرار گرفتند و تاثیر هر کدام از این پارامترها را یکبار به صورت تجربی و بار دیگر با استفاده از انجام طراحی آزمایشات بوسیله