های فرد تحت آموزش به صورت قابل انتظاری در آموزش مؤثر بوده و گاهاً می تواند منجر به بروز برخی

١۴
مشکلات در امر آموزش گردد. بی انگیزه بودن دانشجویانو عدم آمادگی آن ها در کلاس های دروس نظری از جملهمشکلات مربوط به محیط درونی فرد تحت آموزش بود.
زیرطبقه اول: بی انگیزه بودن
تعدادی از شرکت کنندگان در این پژوهش معتقدبودند که انگیزه ای برای درس خواندن ندارند و در کلا سها بدون رغبت شرک ت می کنند. برخی از دانشجویان شرکت کننده در این مطالعه به رشته خود علاقه نداشته و ای ن بی علاقگی به عنوان مانعی در برابر آموزش مؤثر عمل میکرد.
»الان با این شرایط کسی که درس میخونه با اونی که درس نمی خونه فرقی ن میکنه بالاخره همه فارغ التحصیل می شوند و اونی که شانس و روابط خوبی داره استخدام میشه … باور کنید اساتید در کلا سها از دست بعض ی دانشجوها خیلی زجر می کشند، با یک عده ای طرف باشی که هیچ علاقه ای به رشته خود ندارند … آموزش خوب دیگه معنی نداره … من بعد از اتمام درسم نمی خوام در رشته خودم کار کنم، من میخوام فردی مستقل باشم در رشته پرستاری من فکر میکنم فرد از خودش اختیاری نداره و باید فقط دستور اجرا کنی«
(دانشجوی پسر ترم ششم) زیر طبقه دوم: عدم آمادگی در کلاس
داده های به دست آمده از مطالعه نشان داد که بعضی از دانشجویان، شرکت کردن در کلاس بدون آمادگی قبلی را از مشکلات مربوط به آموزش ذک ر کردند.
»من همیشه به خودم قول می دهم که درس جلسه قبل را بخوانم و سر کلاس آماده حاضر بشوم، ولی اغلب به علل مختلف مثل کمبود وقت و تنبلی و غیره بدون خواندن سر ک لاس می رم، استادم داره مطالب جلسه قبل را اد امه میده خوب برام خوب جا نمی افته، وقتی اون صحبت می ک نه که حلقه ویلیس شایع ترین جا برا ی آنوریسم است، وقتی من ندونم که حلقه ویلی س کجاست، مطمئنا آموزش تحت تأثیر قرار می گیره« (دانشجوی دختر ترم چهارم)

بحث

نتایج این مطالعه بیانگر آن بود که عوامل چندگانه در ایجاد و توسعه مشکلات آموزشی فراروی دانشجویان مؤثر می با شد که متمرکز بر مدرسین، برنامه درسی، محیط و تجهیزات آموزشی و ویژگی های افراد تحت آموزش می باشند. این عوامل تحت تأثیر یکدیگر قرار دارند، مثلاً مهارتهای تدریس مدرس تحت تأثیر فضا و امکانات بوده و علاقمندی دانشجویان نیز متأثر از مدرس میباشد.
یافته های این مطالعه نشان داد که تعدادی از دانشجویان ناتوانایی اساتید در کلاسداری و عدم تسلط آن ها به محتوای درسی را یکی از مشکلات آموزش دروس نظری ذکر کرده بودند. نتیجه مطالعه ثناگو و جویباری با عنوان ویژگی های یک مربی شایسته، که به
١۵
جدول 1- مثالی از واحد معنا، محتوا ی آشکار ، محتوای پنهان و کد
کد محتوای پنهان محتوای آشکار واحد معنا
عدم تعهد حرفه ای و عدم اعتقاد اساتید پرستاری به رشته خود عدم تعهد اساتید
به حرفه پرستاری عدم اعتقاد اساتید به رشته پرستاری » من یادمه از همون ترم یک که در بعضی از کلاس ها حاضر می شدم احساس می ک ردم که بعضی از اساتید خودشان اصلاً به رشته پرستاری چندان اعتقادی ندارند، بعضی از اساتید هم که اصلاً به صراحت به بچه ها می گفتند که بهتر است از این رشته انصراف داده و رشته دیگری را شروع کنند، خوب شما فکر می کنی د ی ک همچنین فردی می تواند در امر آموزش موفق باشد؟«

جدول 2- بیوگرافی مشارکت کنندگان
17 تعداد مشارکت کنندگان 21/87 میانگین سن(سال) 16/45 میانگین معدل کل دانشجو 10(58/83) 7 (41/17) زن: تعداد(درصد)
مرد: تعداد(درصد) جنسیت

جدول 3- مشکلات آموزش دروس نظری از ادرا ک دانشجویان پرستاری
مدرس غیراثر بخش
ویژگی های فردی مدرس
مهارت های تدریس
برنامه درس ی غیرپویا
سازماندهی نامناسب محتوای آموزش
سازماندهی نامناسب زمان آموزش امکانات و محیط نامناسب آموزشی
فضای نامناسب کلاس درس
در دسترس نبودن برخی از منابع درسی
در دسترس نبودن برخی از وسای ل کمک آموزشی عوامل مربوط به ویژگی های فرد تحت آموزش
بی انگیزه بودن
عدم آمادگی در کلاس
روش کیفی انجام شد، نشان داد که تجربیات دانشجویان گویای آن است که از منظر آنان از مهم ترین ویژگ یهای یک مربی خوب توانمندی های مربوط به مدیریت آموزشی است (28). اکثریت دانشجویان در مطالعه علیزاده و سی احملی عدم آموزش کافی توسط اساتید را در حد زیادی در کیفیت آموزش مؤثر دانسته بودند (29). مطالعه قنبری و یوسفی نشان داد که قدرت اداره و رهبری اساتید، تسلط بر مطالب، میزان تناسب کلاس با مطالب ارایه شده و استفاده صحیح از وقت آموزشی مربوط به هر درس از عواملی بودند که دانشجویان آن ها را به عنوان عملکرد اساتید خود ارزیابی کرده بودند (30). در مطالعه نصیری و همکاران میزان تسلط استاد به محتوای درس به عنوانیکی از عوامل تأثیرگذار برروی مشکلات آموزش ی پزشکی
توسط پژوهشگران بررسی شده بود (31). با توجه به اهمیت مدرس در آموزش دروس نظری، مسؤولین آموزشی دانشگاه ها نسبت به این امر توجه نموده و در جهت ارتقای آموزش پرستار ی در استخدام و بازآموز یی اساتید پرستاری تلاش نمایند.
براساس یافته ها ی این مطالعه، دانشجویان پرستاری مواجهه نامناسب مدرس با مشکلات مقرراتی دانشجو را به عنوان یکی از مشکلات آموزش دروس نظری پرستاری، تأکید کردند. در مطالعه کیفی انجام شده توسط نجفیکلیانی و همکارا ن یکی از مضامین اصلی در تدریس مؤثر از منظر دانشجویان پرستاری، ارزش گذاری اساتی د بود که مصداقی از ارتباط مناسب بین فردی است (23). در مطالعه کیفی انجام شده توسط حشمتی و ونکی، از دیدگاه مشارکت کنندگان پژوهش مدرسان بالینی اثربخش به عنوان عضوی از تیم با سایر اعضا ارتباط برقرار کرده و همکاری مؤثر داشتند (33). در مطالعه دیگری که توسط Schonwetter و همکاران انجام شد، دانشجویان دندانپزشکی و بهداشت دهان نیز رابطه استاد و دانشجو در کلاس درس را به عنوان یکی از شاخصهای مهم تدریس مؤثر کلاسی ذکر کردند (34). Kelly مهمترین خصوصیت تدریس مؤثر در آموزش بالینی را مهارت های ارتباطی ذکر کرده است (32). با توجه به این که این مطالعات در مورد تدریس اثربخش در کلاس و آموزش بالینی انجام شده است، ولی عوامل مؤثر در تدریس مشابه همان یافته هایی است که در مطالعه ما عدم وجود آن ها منجر به وجود مشکلات آموزش دروس نظری می گردد.
ارزشیابی نامناسب توسط اساتید یکی دیگر از مشکلاتی بود که در این پژوهش شرکت کنندگان به آن اشاره کرده بودند. در مطالعه کیفی انجام شده توسط نجفیکلیانی و همک اران یکی از مضامین اصلی در تدریس مؤثر از منظر دانشجویان پرستاری ارزشیابی بود (23).
مطالعه نصیری و همکاران نشان داد که اکثریت نمون هها عدم انطباق ارزشیابی و آزمو نهای پایان دوره با آموزش در طول دوره را به عنوان مشکلات آموزشی مطرح نمودند (31). مطالعات انجام شده قبل ی نیز بیانگر آن بود که برخی از دانشجویان شیوه ارزشیابی پایان دوره خود را نامناسب بیان کرده بودند (35و36). باید اطلاع داشت اگر تدریس مؤثر باشد، اما ارزشیاب ی مناسبی از فراگیران صورت نگیرد، میزان موفقیت دانشجویان کاهش یافته و منجر به
١۶
نارضایتی در آنان خواهد شد. لذا انجام ارزشیابی هایتکوینی و پایانی مناسب با شیوه های نوین تدریس باید از اولویت ها ی مدرسین دانشکده ها ی پرستاری قرار گیرد.
در این مطالعه مشار کتکنندگان بیان کرده بودند که در برخی از تر مها حجم درسهایشان زیاد بوده و همچنین ساعات برخی از واحدهای درسی آنها کم و ناکافی است. سیاست برنامه های آموزشی بر این اساس است که بتواند برنامه های کامل ی طراحی نموده و با ارتقای فرآیندهای آموزشی، موجب ارتقای کیفیت آموزشی شوند (31). نتایج مطالعه غفاریان شیرازی و حاتمیپور نشان داد که گروهی از دانشجویان خواستار تغییر در برنامه های آموزشی خصوصاً در بخش دروس عمومی بودند (37). در پژوهش انجام شده دیگری که توسط معدندار آرایی در رابطه با انگیزه های پیشرفت و موفقیت تحصیلی دانشجویان موفق دانشگاه اصفهان انجام شده است، وی ژگیهای رشته تحصیلی و محتوای برنام هریزی آموزشی از مهمترین عوامل مؤثر در کیفیت آموزشی دانشجویان عنوان شده است (38). با توجه به این حقیقت که برنامه آموزش دانشجویان پرستار ی باید براساس نیازهای دانشجو و نیازها ی بهداشتی جامعه باشد، لذا انجام بازبینی در برنامه و کوریکولوم آموزش ی دانشجویان پرستار ی ضروری به نظر می رسد.
در این مطالعه مشارکت کنندگان بیان داشتند که یکی از مشکلات آموزش، در دسترس نبودن منابع و وسایل کمک آموزش کافی است. نتایج مطالعه زارعیان و دل آرام نشان داد که از مهمترین نقاط ضعف آموزش عدم وجود امکانات رفاهی می باشد (19). نتایج مطالعه دهقانی و همکاران نشان داد ک ه یکی از مشکلات آموزش از دیدگاه مربیان و دانشجویان پرستاری، دسترسی ناکافی به امکانات رفاهی و آموزشی است (39). با توجه به اهمیت منابع غیرانسانی در امر آموزش، لازم است مسؤولین آموزشی دانشگاه ها نسبت به این امر توجه نموده و در جهت ارتقای آموزش پرستاری به عنوان یکی از حرفه های مهم در مراقبت بهداشتی و درمانی تلاش نمایند.
براساس یافته های این پژوهش دانشجویان پرستاری نداشتن انگیزه و علاقه را یکی از مشکلات آموزش دروس نظری برشمردند. نتایج مطالعه رحیمی و احمدی نشان داد که عدم وجود علاقه و انگیزه دانشجویان به عنوان مهم ترین مانع آموزش دانشجویان
تأثیر ارتباط استاد – دانشجو بر کیفیت داده ها و مصاحبه ها و خودسانسوری دانشجو بوده است. که با ایجاد محیط دوستانه در مصاحبه و توضیح این مورد که تمام گفته های دانشجو محرمانه خواهد ماند، سعی در رفع این مشکل شد.

نتیجهگیری

با توجه به نتایج این مطالعه می توان