فرینی در دانشکدههای کشاورزی ایران
در این بخش، در ادامه تحلیل های قبلی، به منظور تلخیص متغیرهـا از تکنیـک تحلیـل عـاملیاکتشافی با کمک نرم افزار SPSS استفاده شد. تحلیل عاملی از جمله روش های چندمتغیره اسـتکه برای پی بردن به متغیرهای زیربنایی یک پدیده یا خلاصه کردن تعداد زیـادی از متغیرهـا درتعداد محدودی از عاملها مورد استفاده قرار می گیرد. ایـن روش بـه بررسـی همبسـتگی درونـیتعداد زیادی از متغیرها میپردازد و در نهایت آنها را در قالب عاملهای محدودی تبیین مـی کنـد .
به منظور تشخیص عامل هایی که احتمالاً زیربنای متغیرهای یاد شده هستند و همچنـین تعیـینساختار ساده آن، روش چرخش واریماکس مورد استفاده قرار گرفت. مقدار Suppress absolute Values در این تحلیل عاملی 5/0 در نظر گرفتـه شـد. مقـدارKMO ، 809/0 و مقـدار آزمـون بارتلت 87/4620 به دست آمد که در سطح 99 درصد معنـی دار بـود و حـاکی از مناسـب بـودنهمبستگی متغیرهای وارد شده و مناسب بودن داده ها برای تحلیل عاملی در حد بسیار خوبی بود. به منظور دسته بندی متغیرها از معیار مقدار پیشین استفاده گردید و عامل هایی مدنظر قرار گرفت که مقدار ویژه آنها از یک بزرگ تر بود. نتایج این تحلیل عاملی در جـدول (6) ارائـه شـده اسـت. همانطور که ملاحظه می شود، تبیین کل واریانس توسط 5 عامل استخراج شده از گویه های مورد بررسی، 88/64 درصد است.

ملاحظه می شود که از 28 گویه مورد بررسی، 7 گویه در عامل اول قرار گرفتند کـه همگـیمربوط به موانع و مشکلاتی بودند که به امور آموزشی و برنامه ریزی مربوط مـی شـدند . بنـابراین،عامل اول را می توان تحت عنوان “موانع آموزشی” نام نهاد که 925/19 درصد از واریانس کل را تبیین کرد. متغیرهای عامل دوم که تحت عنوان ” موانع فردی ـ شخصـیتی” نـام گـذاری شـ د، حدود 392/17 درصد از واریانس کل را تبیین کرند. تمامی متغیرهـایی کـه در ایـن عامـل قـرارگرفتند مربوط به موانعی هستند که مرتبط با ویژگی های فردی و شخصیتی دانشجویان میشدند.
در ادامه، 7 متغیر در عامل “موانع حمایتی ـ قانونی ” قرار گرفتند، که همگـی اشـاره بـه موانـع ومحدودیت های حمایتی و قانونی داشتند که دانشکده های کشـاورزی ایـران در مسـیر کـارآفرینشدن با آنها مواجه بودند. متغیرهایی که در این عامل قرار گرفتند، 861/15 درصد از واریانس کل را تبیین نمودند.
گروه چهارم از مجموعه متغیرهای مورد بررسی، با تبیین 911/5 درصد از واریـانس کـل، بـااشاره به موانع و مشکلاتی که دانشـجویان در دریافـت امکانـات و تسـهیلات مـورد نیـاز بـرایکارآفرینی، در دانشکده های کشاورزی ایران با آنها مواجه اند، تحت عنـوان ” موانـع تسـهیلاتی” نامگذاری شدند. در نهایت 4 گویه در عامل پنجم قرار گرفتند که همگی مربوط به موانعی بود که به علت عدم ارتباط با جامعه، بازار، بخش کشاورزی و محیط پیرامون دانشکده های کشاورزی در مسیر کارآفرین شدن دانشکده های کشاورزی قرار دارد. این موانع تحت عنوان ” موانع ارتباطی” نامگذاری گردید که در کل 791/5 درصد از واریانس کل را تبیین نمود.
نمودار 1. مدل نهایی تحقیق: موانع کارآفرینی در دانشکده های کشاورزی ایران
بحث و نتیجه گیری
در عصر حاضر، زمینه برای توسعه نوآوری و خلاقیـت و تلفیـق کـارآفرینی در نظـام دانشـگاهیفراهم شده و تجاری کردن دانش، استفاده از نتایج پژوهش های دانشگاهی و نوآوری در گسترش مرزهای دانش بشری، به امری لازم و ضروری تبدیل شده است. این در حالی اسـت کـه وجـودبرخی عوامل در مسیر تجاری سازی دانش در دانشگاه ها، مانع ایجاد کرده، کـه شناسـایی و رفـعآنها برای ثمربخشی سرمایه گذاری هـا و اقـدامات انجـام شـده بـه منظـور توسـعه کـارآفرینی دردانشگاه ها بسیار مهم است. در راستای تحقق این مهم، پژوهش حاضـر، بـرای شناسـایی موانـعکارآفرینی در دانشکده های کشاورزی ایران به انجام رسید تا روشـن کننـده برخـی از مهـم تـرینمشکلات کارآفرینی در چنین محیط هایی باشد. همان گونه که در یافته های پژوهش به آن اشـارهگردید، تنها 6 درصد از دانشجویان پاسخگو در دانشکده های کشاورزی، در کار مـرتبط بـا رشـتهتحصیلی مشغول به کار بودند. این امر بیانگر آن است که دانشجویان کشاورزی در زمینه اشتغال و کارآفرینی در رشته خود موفق نیستند، یا به عبارت بهتر دانشکده های کشاورزی ایران در ایجاد روحیه کارآفرینی در دانشجویان موفق نبوده اند و باید تدابیر اساسی بـرای فـراهم کـردن شـرایطبرای تشویق و ترغیب دانشجویان به کارآفرینی و شروع کسب و کار صورت گیرد. در این راسـتاپیشنهاد می شود تا دانشـکده هـای کشـاورزی بـا برگـزاری جلسـات و سـمینارهایی بـه معرفـیزمینه هایی که دانشجویان می توانند در آنها به ایجاد کسب و کار بپردازند اقدام نماید و با معرفـیافرادی که در این زمینه ها موفق هستند، آمادگی لازم برای آغاز به کـارآفرینی را در دانشـجویانایجاد کند. در رابطه با اولویت موانع و مشکلات کـارآفرینی در دانشـکدههـای کشـاورزی ایـران،دانشجویان با گویه “دانشجویان به خاطر ترس از دست دادن سرمایه شخصی سـراغ کـارآفرینینمی روند”، بیشترین توافق را داشـتند . ایـن یافتـه منطبـق بـر یافتـه هـای پـژوهشPuri and Robinson, (2004) بود و بیانگر این که مسیر کارآفرینی و سرمایه گذاری به اندازه کافی بـرایدانشجویان کشاورزی روشن نیست و بـه همـین دلیـل دانشـجویان، ریسـک پـذیری لازم بـرایسرمایه گذاری در ایجاد کسب و کارهای کارآفرینانه ندارند. “قوانین حمایتی مناسب و کافی برای پشتیبانی از دانشجویان کارآفرین وجود نـدارد “، در اولویـت دوم اولویـت بنـدی موانـع از دیـدگاهدانشجویان قرار گرفت که منطبق است بر نتایج پژوهش های Djankov, et al; (2002) اولویت دادن به این گویه در ادامه گویه اول شاید تأیید عدم وجود حمایت های قـانونی و پشـتیبانی هـایلازم برای شروع کسب و کار از دیدگاه دانشجویان باشد. بـر ایـن اسـاس پیشـنهاد مـی شـود تـادانشکده های کشاورزی با تدوین قوانین حمایتی و شفاف سازی قوانین بـرای دانشـجویان ضـمنقرار دادن مشوق هایی برای ترغیب آنان به کارآفرینی، در جهت کمرنگ نمودن و رفع این موانـعگام بردارند. گویه “بیش از حد بر دروس نظری و تئوریکی تأکید میگردد”، بـه عنـوان اولویـتسـوم موانـع کـارآفرینی در دانشـ کدههـای کشـاورزی ایـران قـرار گرفـت کـه بـا یافتـه هـای حیدری زاده(1386) منطبق بود. بر این اساس پیشنهاد می گردد با توجه به طبیعت عمل گرایانـه وکابردی دروس کشاورزی، برنامه ریزان و سیاستگذاران در دانشـکده هـای کشـاورزی بـه تـدوینبرنامه هایی بپردازند که در آن ترکیب متعادلی از دروس کشـاورزی بـا جهـت گیـری تئـوریکی وعملیاتی لحاظ شود تا دانشجویان در محیط دانشـکده هـای کشـاورزی تجربـه اولیـه لازم بـرایآشنایی و شروع کسب و کار کارآفرینانه را کسب نمایند. یافتههای این بخش منطبق بر یافته های عزیزی (1383)، جعفرزاده (1383) و اسکندری (1384) بـود . در نهایـت بـرای ت
عیـین، تحلیـل وخلاصه سازی موانع و مشکلات کارآفرینی در دانشکده های کشـاورزی ایـران از تکنیـک تحلیـلعاملی استفاده شد. با استفاده از تکنیک تحلیل عاملی، 5 عامل زیربنایی تحـت عنـاوین ” موانـعآموزشی “، ” موانع فردی ـ شخصیتی “، “موانع حمایتی ـ قانونی “، ” موانع تسـهیلاتی ” و ” موانع ارتباطی ” به عنوان موانع کارآفرینی در دانشکده های کشاورزی ایران استخراج گردیدند که در کل بیانگر 88/64 درصد از واریانس کل بودند. بر اساس نتایج به دست آمده پیشنهاد می شـودکه محتوا و روش های آموزشی در دانشکده های کشاورزی با اصول کارآفرینانه تنظیم و تـدر یس گردد، به افراد و خصوصیات فردی و شخصیتی آنان توجـه لازم مبـذول گـردد و دانشـکده هـایکشاورزی تلاش کنند تا روحیـه کـارآفرینی را در دانشـجویان ایجـاد نماینـد، قـوانین و مقـرراتحمایتی از دانشجویان کارآفرین در دستور کار دانشکده قرار گیرد، تسـهیلات مـورد نیـاز اعـم ازمدیریتی، مالی، مشاوره ای، حماتی، قانونی و … تا حد امکان در دانشکده فـراهم شـود کـه البتـهتوجه به ایجاد و گسترش پارک های علم و فناوری و ایجاد مراکز رشد در دانشکده های کشاورزی می تواند از جمله این اقدامات باشد. در نهایت یکی از مهم ترین موانع کارآفرینی یعنی عدم ارتباط با محیط پیرامون، جامعه، بخش کشاورزی، صنعت و بخش اجرایی نیز باید مرتفع گردد کـه ایـنامر نیز با برنامه ریزی برای زمینه سازی جهت آمـوزش عملـی و عینـی دروس در محـیط واقعـیکشاورزی، قرار دادن واحدهای کارآموزی در دروس مختلف و با مدت زمان طولانی تر، برگـزاریگردش های علمی در محیط روستایی، دعوت از فعالان بخش صنعت و کشاورزی بـرای تـدریسبخشی از دروس کشاورزی و بیان تجربیات عینی و دیدگاه هایشان و بـه طـور کلـی ایجـاد یـکمحیط فعال و پویا برای برقرای ارتباط با محیط پیرامون، مـی توانـد در آمـاده سـازی دانشـجویانرشته های کشاورزی جهت فعالیت در زمینه کارآفرینی و ایجاد کسب و کارهای کوچک مؤثر واقع گردد. یافته های این بخش منطبق بر نتایج پژوهش های حسینی و دیگران (1389) بود که موانع کــارآفرینی در آمــوزش عــالی کشــاورزی را در 5 عامــل پشــتیبانی، آموزشــی، برنامــه ریــزی، سیاست گذاری و انسانی خلاصه می نمود، در این پژوهش نیز از تکنیک تحلیـل عـاملی اسـتفادهشده بود.
با توجه به راهبرد عملی و کاربردی این پژوهش، ایـن کـه نتـایج آن از کـل دانشـکده هـایکشاورزی ایران، با شرایط مختلف جغرافیایی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی جمع آوری گردیده و قشر دانشجویان پاسخگوی پرسشنامه تدوین شده بودند، که خود در بطن مشکلات قرار دارنـد وبا این موانع دست به گریبان هستند؛ توجه و بکارگیری یافته های این تحقیق می تواند راهگشـایسیاستگذاران