یلی متر متوسط بارش تابستانه
X14 میلی متر متوسط بارش پاییزه
X15 میلی متر متوسط بارش زمستانه
X16 ساعت ساعتهای آفتابی
X17 نات متوسط سرعت باد

Spss ver 16 اسـتفاده گردیـد. نتیجـه روش تحلیـل عـاملی در
ماتریس، یکی بـار عـاملی(Factor loading matrix) اسـت کـههمبستگی بین متغیرهای اقلیمی را در هر فاکتور نشان میدهد ودیگری ماتریس امتیاز عاملی(Factor score matrix) که الگـویمکانی عوامل استخراج شده را در سـطح منطقـه مـورد بررسـینشان می دهد. ماتریس امتیاز عاملی جهت ترسیم نقشه عاملهـادر Surfer ver8 استفاده شد. هم چنین به منظور بررسی کـاراییروش تجزیـه عـاملی، ضـریب Kaiser-Mayer-Olkin) KMO) محاسبه گردید. این ضریب با فرمول زیر به دست میآید ( ۱۶).
i j rij2
493014-46696

KMO    i jrij2 i j a2ij
در این رابطهrij ضریب همبستگی بین متغیرهایi وj که دو عنصراز بردارx وy هستند وaij ضریب همبستگی جزئی بین متغیرهایi و j است. کایزر مقدار KMO را به صورت زیر تقسیم نمود.
اگر ۹/۰≥ KMOتجزیه به عاملها بسیار مفید است.
۶۲
اگر ۹/۰< KMO <۸/۰ تجزیه به عاملها بسیار مفید است.
اگر ۵/۰ KMO<باشد در آن صورت تجزیه بـه عامـلهـا مفیـدنخواهد بود.
سپس نقشه پوشش گیاهی منطقه که بـا مقیـاس ۲۵۰۰۰۰:۱ در قالب طرح ملی شناخت منـاطق اکولوژیـک و توسـط مرکـزتحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان تهیه شـده، بـانقشه فاکتورها انطباق داده شد و متوسط عوامل اسـتخراج شـدهاز تحلیــل عــاملی در منــاطق پــراکنش تیــپهــای مختلــفگونه Bromus tomentellus تعیین شد.

نتایج
همان طورکه ذکر گردید به منظور بررسی کـارایی روش تجزیـهعاملی، اولین مرحله، روش کنترل صحت با اسـتفاده از ضـریب KMO می باشد. ضریبKMO حاصله از دادههای مورد مطالعهدر این بررسی برابر ۸۱/۰ می باشد و فرشادفر به نقـل از کـایزر ( ۱۵) ضریبKMO از ۸/۰ تا ۹/۰ را خـ وب ارزیـابی مـیکنـد،هم چنین در جدول ۳ مقادیر همبستگی ۱۷ متغیر اقلیمـی نـشانداده شده است. با توجه به اینکه متغیرهای اقلیمی در بین خوداز همبستگی بالایی برخوردارنـد ( ۱۴)، بنـابراین کـارایی روشتحلیل عاملی تأیید میشود.
در جدول ۴ مقادیر ویژه، سهم واریانس و درصـد واریـانستجمعی حاصل از روش تجزیه مؤلفههای اصلی نشان داده شدهاست. مطابق با این جدول و شکل ۳، سه مؤلفـه اول از مقـادیرویژه بیش از ۱ برخوردار بوده که در حدود ۹۲ درصد واریانسدادهها را شامل مـیشـوند، هـم چنـین عامـل اول ۷/۶۹ درصـدتغییرات را بازگو میکند و نسبت به عامـل دوم اخـتلاف قابـلتوجهی در درصد واریانس نشان مـیدهـد . عامـل دوم و سـومبه ترتیب ۹۸/۱۱ و ۱۴/۱۰ درصـد و پـس از آن اخـتلاف سـهمواریانس کاهش یافته و از عامل چهارم سهم واریانس ویژه کمتر از ۱ شده، در حقیقت ارزش آن از ارزش متغیرهای اولیـه کمتـرشده، بنابراین در تجزیه و تحلیلهای بعدی حذف شدند.
با استفاده از تحلیل مؤلفـه هـای اصـلی و دوران واریمـاکس
جدول ۳. همبستگی ۱۷ متغیر اقلیمی در ایستگاههای منتخب در استان اصفهان
X1 X2 X3 X4 X5 X6 X7 X8 X9 X10 X11 X12 X13 X14 X15 X16 X17
X1 ۱/۰ ۰/۷ – ۰/۸۲ ۰/۸۷ – – ۰/۳۹ ۰/۶۹ ۰/۶۲ ۰/۵۳ ۰/۶۵ ۰/۷۶ ۰/۵۸ ۰/۴۸ -۰/۲۵ ۰/۳۱
X2 ۰/۷۱ ۱/۰ – ۰/۶۶ – – – ۰/۸۲ ۰/۹۱ ۰/۹۱ ۰/۸۷ ۰/۹۲ ۰/۶۹ ۰/۸۴ ۰/۷۶ -۰/۳۴ ۰/۲۸
X3 ۰/۸۱ – ۱/۰ ۰/۶۲ ۰/۸۳ ۰/۸۳ ۰/۸۷ – – – – – – – – -۰/۰۸ –
X4 ۰/۸۲ ۰/۶۶ ۰/۶۲ ۱/۰ – – – ۰/۴۷ ۰/۷۸ ۰/۷۲ ۰/۵۸ ۰/۶۷ ۰/۷۶ ۰/۶۵ ۰/۵۸ -۰/۴۸ –
X5 ۰/۸۷ – ۰/۸۳ ۰/۸۵ ۱/۰۰ ۰/۹۱ ۰/۹۷ – – – – – – – – ۰/۲۸ –
X6 ۰/۹۹ – ۰/۸۳ ۰/۸۵ ۰/۹۱ ۱/۰ ۰/۹۴ – – – – – – – – ۰/۲۴ –
X7 ۰/۹۱ – ۰/۸۷ – ۰/۹۷ ۰/۹۴ ۱/۰۰ – – – – – – – – ۰/۲۱ –
X8 ۰/۳۹ ۰/۸ ۰/۵۲ ۰/۴۷ – – – ۱/۰ ۰/۸۵ ۰/۸۸ ۰/۸۵ ۰/۸۲ ۰/۵۵ ۰/۸۶ ۰/۸۴ -۰/۳۳ ۰/۱۵
X9 ۰/۶۹ ۰/۹ – ۰/۷۸ – – – ۰/۸۵ ۱/۰ ۰/۹۸ ۰/۸۷ ۰/۹۳ ۰/۷۶ ۰/۹۲ ۰/۸۷ -۰/۴۲ ۰/۱۳
X10 ۰/۶۲ ۰/۹ – ۰/۷۲ – – – ۰/۸۸ ۰/۹۸ ۱/۰ ۰/۹۱ ۰/۹۳ ۰/۷۵ ۰/۹۵ ۰/۹۲ -۰/۳۲ ۰/۱۹
X11 ۰/۵۳ ۰/۸۷ – ۰/۵۸ ۰/۷۱ – – ۰/۸۵ ۰/۸۷ ۰/۹۱ ۱/۰ ۰/۸۹ ۰/۵۶ ۰/۹۲ ۰/۹۰ -۰/۲۵ ۰/۲۷
X12 ۰/۶۵ ۰/۹۲ – ۰/۶۷ – – – ۰/۸۲ ۰/۹۳ ۰/۹۳ ۰/۸۹ ۱/۰ ۰/۷۴ ۰/۹۲ ۰/۸۸ – ۰/۱۷
X13 ۰/۷۶ ۰/۶۹ – ۰/۷۶ – – – ۰/۵۵ ۰/۷۶ ۰/۷۰ ۰/۵۶ ۰/۷۴ ۱/۰ ۰/۶۶ ۰/۵۹ -۰/۳۳ ۰/۰۸
X14 ۰/۵۸ ۰/۸۴ – ۰/۶۵ – – – ۰/۸۶ ۰/۹۲ ۰/۹۵ ۰/۹۲ ۰/۹۲ ۰/۶۶ ۱/۰ ۰/۹۸ -۰/۲۷ ۰/۲۵
X15 ۰/۴۸ ۰/۷۶ – ۰/۵۸ – – – ۰/۸۴ ۰/۸۷ ۰/۹۲ ۰/۹۰ ۰/۸۸ ۰/۵۹ ۰/۹۸ ۱/۰ -۰/۲۳ ۰/۲۱
X16 ۰/۲۵ ۰/۳۴ – – ۰/۲۸ ۰/۲۴ ۰/۲۱ – – – – – – – – ۱/۰۰ ۰/۶۴
X17 ۰/۳۱ ۰/۲۸ – – – – – ۰/۱۵ ۰/۱۳ ۰/۱۹ ۰/۲۷ ۰/۱۷ ۰/۰۸ ۰/۲۵ ۰/۲۱ ۰/۶۴ ۱/۰

ماتریس بار عاملی تـشکیل گردیـد کـه نتـایج آن در جـدول ۴ آورده شده است. همان طورکه جدول ۵ نشان میدهد در مؤلفـهاول متغیرهای تعداد روزهای برفی (1X)، تعداد روزهای بـارانی(8X)، تعداد روزهای بارانی با بارش بیش از ۵ م یلـی متـر (9X)، تعداد روزهای بـارانی بـا بـارش بـیش از ۱۰ میلـی متـر (10X)، متوسط بارش سالانه (11X)، متوسط بارش بهاره (12X)، متوسطبارش پاییزه (14X) و متوسط بارش زمستانه (15X) از همبستگی زیادتری برخوردار میباشد و حدود ۷۰ درصد از سهم واریانسمتغیرها را شامل میشود. به دلیل همبستگی قـوی بـالاتر از ۷/۰ متغیرهای بارش با این عامـل، نامگـذاری آن بـه صـورت عامـلبارش صورت گرفت. در م ؤلفه دوم، متغیرهای تعـداد روزهـاییخبندان (1X)، مقدار تبخیر سالانه (3X)، میانگین رطوبت نسبیسـالانه (4X)، میـانگین حـداکثر دمـای سـالانه (5X)، میـانگین حداقل دمای سالانه (6X)، میانگین دمای سالانه (7X) و متوسطبارش تابستانه (13X) از اهمیت بیشتری برخوردار بوده و حدود۱۲ درصد از سهم واریانس متغیرها را شامل میشود، با توجه بهاین که کلیه متغیرهای دمایی با همبستگی منفی در زیر گروه این
۶۳
عامل قرار گرفته اند، این عامل بـه نـام عامـل دمـای سرمایـشینام گذاری شد و در مؤلفه سـوم کـه متغیرهـای سـاعت آفتـابی(16X) و متوسط سرعت باد (17X) سهم بیشتری دارند در حدود
۱۰ درصد واریانس متغیرها را نشان میدهند و این عامل به نـامعامل باد و ساعات آفتابی نامیده شد.
شکل ۴ تغییـرات مکـانی عامـل بـارش را در منطقـه مـوردمطالعه نشان میدهد. همان طورکه مشخص است کمترین مقـداراین عامل ۹/۰- می باشد که در ناحیه جنوب شـرقی و بیـشترینمقدار آن ۳۶/۵ می باشد که در مناطق غربی در محـدوده منطقـهکوهرنگ مشاهده گردید، هوسل و همکاران (24 ) و خـداقلی وهمکـاران ( ۱۰) منحنـی ۷/۰ را مـرز تفکیـک در نظـر گرفتـه و معتقدند که مناطق با امتیاز بیش از ۷/۰ مناطقی است کـه عامـلمربوطه نسبت به سایر عوامل استیلا داشته و نمود اقلـیم منطقـهاز این عامل ناشی میشود. در این بررسی منحنی ۷/۰ براسـاسعامل بارش، بخش غربی (چادگان، داران و گلپایگان) و جنوبیاس تان (س میرم) را از س ایر من اطق تفکی ک نم وده اس ت وهمان طورکه در شکل ۴ مشخص است در حدود ۹۰ درصـد از۶۴
جدول ۴. مقادیر ویژه، سهم واریانس و درصد واریانس تجمعی سه مؤلفه
۳ ۲ ۱ عاملها

۱/۷ ۲/۰ ۱۱/۸ مقادیر ویژه
۱۰/۱ ۱۱/۹ ۶۹/۷ سهم واریانس
۹۱/۸ ۸۱/۷ ۶۹/۷ درصد تجمعی واریانس تجمعی

1354074-1898876

شکل ۳. تغییرات درصد واریانس در ۱۷ عامل مورد مطالعه

سطح استان امتیاز عاملی بارش آنها کمتر از ۷/۰ میباشد.
شکل ۵ تغییرات مکانی عامل دوم یعنی دما را نشان میدهد.
اگرچه در این زیرگروه متغیرهـای دمـایی قـرار گرفتـهانـد، امـامتغیرهای سرمایشی همبستگی بالاتری نسبت به متغیرهای دیگر دارند به طوری که همبستگی با پارامتر تبخیر پتانسیل سالانه منفیو با روزهای یخبندان مثبت میباشد. تغییرات مکانی این عامـلاز ۵/۱- در مناطق شرقی در محدوده خور و بیابانک تـا ۷/۱ درمنطقه مرکزی به سمت غرب مشاهده گردید. هم چنـین منحنـی۷/۰ بخش های مرکزی و جنوب شرقی و غـرب شـامل منـاطقمرکزی اصفهان، شهرضا، میمه، چادگان، داران و گلپایگـان را ازنواحی دیگر جدا مینماید.
عامل باد و ساعات آفتابی شامل متغیرهای مربوط به سرعتباد و تعداد ساعتهای آفتابی است . کمتـرین امتیـاز ایـن عامـل۹/۲- مربوط به حوالی ایستگاه کاشان و بیشترین مقدار آن برابربا ۹/۱ می باشد که در منطقه جنوب شـرقی مـی باشـد، بنـابراینهمان طورکه مشخص است نواحی شمالی منطقه دارای سـرعتباد کمتر و به سمت منـاطق جنـوب شـرقی و شـرق بـر مقـدارسرعت باد افزوده مـیشـود کـه حـضور منـاطق کوهـستانی درفاصله بین میمه و کاشان و اختلاف فشار موجود در این منـاطقمیتواند دلیل بر کاهش سرعت باد در مناطق شمالی استان باشدو تعداد ساعتهای آفتابی به سمت شـرق افـزوده شـده اسـت.
هم چنین منحنی ۷/۰ مناطق شرق، جنوب و مرکز را جدا نمـوده
جدول ۵. ماتریس بار عاملی دوران یافته برای سه مؤلفه اول حاصل از تجزیه به مؤلفههای اصلی با مقادیر |۶/۰|<
مؤلفه سوم (باد) مؤلفه دوم (دما سرمایشی) مؤلفه اول (بارش) متغیر
– ۰/۹۳۹ X1
– – ۰/۷۵۱ X2
– -۰/۷۷۱ – X3
– ۰/۸۱۶ – X4
– -۰/۸۳۶ – X5
– ۰/۹۲۹ – X6
– -۰/۸۹۸ – X7
– – ۰/۹۱۹ X8
– – ۰/۸۱۱ X9
– – ۰/۸۷۱ X10
– – ۰/۹۰۰ X11
– – ۰/۸۳۱ X12
– ۰/۷۵۱ – X13
– – ۰/۹۰۳ X14
– – ۰/۹۲۱ X15
۰/۸۸۳ – – X16
۰/۹۱۷ – – X17

و نشان میدهد این منـاطق از سـرعت بـاد بیـشتری برخـوردارمی باشند (شکل ۶).

بررسی خواقلیمی