نات و گیاهان نیز سبب ایجاد موتاسیون می شود. در سلولهای هامستر دیازینون پس از تماس می تواند سیکل تقسیم سلولی را به تاخیر بیندازد (اسماعیلی، 1375).
سرطانزایی:7 اخیراً شیوع نوعی سرطان (لنفومای غیر هوچکینی8 در کشاورزان ناحیهIowa و مینه سوتا را به استفاده از دیازینون نسبت داده اند. مطالعات انجام گرفته بر روی جوندگان نشان داده اند که دیازینون تکنیکال (نوعی دیازینون که برای استفاده تجاری فرموله نشده) سرطانزا نیست. حال این سوال مطرح می شود که آیا بروز سرطان در این کشاورزان می تواند ناشی از مواد بی اثر افزوده شده به دیازینون باشدWayland, 1963) ).
سینرژیسم:9 دیازینون با بسیاری از ترکیبات شیمیایی بصورت سینرژیست عمل می نماید. به عنوان مثال فردی که برای درمان زخم معده سایمیتیدین مصرف می کرد به هنگام سم پاشی چمن جلوی خانه خود بادیازینون مسموم شد. دیازینون اثر داروی بیهوشی سوکسینیل کولین را افزایش می دهد. دیلدرین و فنوباربیتال باعث تشدید سمیت دیازینون در گوساله ها می شوند. آترازین میزان مرگ ومیر مگسها بر اثر کاربرد دیازینون را 6 برابر افزایش می دهد. تتراکلرید کربن کلرید جیوه و تریپتوفان باعث تشدید علایم مسمویت با دیازینون در گوساله ها می شوند. دیازینون و مالاتیون سمیت یکدیگر را در گوساله تشدید می کنند. مردم اطلاع کاملی از تمامی اجزاء موجود در فورمولاسیونهای دیازینون ندارند، از قبیل اتیل بنزن، تری متیل بنزن و گزیلن که در فرموله سموم از آنها به عنوان مواد بی اثر نام برده می شود. تماس با اتیل بنزن سبب احتقان کلیه و ریه، گیجی، ناهماهنگی حرکات و تحریکات پوستی در انسان و حیوانات آزمایشگاهی می شود. به علاوه تماس جنین در دوران حاملگی با اتیل بنزن سبب پیدایش دنده های اضافی، تشکیل کلیه های غیر طبیعی و کاهش وزن کشنده در هنگام زایمان می شود. گزیلن سبب تحریک چشم، بینی و گلو- کاهش حافظه، آسیب به کلیه و کبد، ناهماهنگی حرکات، گیجی، کاهش شنوائی و مرگ و کاهش وزن جنینی در حاملگی می شود (اسماعیلی، 1375).
اثرات دیازینون بر گونه های غیر هدف غیر پستاندار: هر جا که دیازینون بر علیه آفتی بکار برده می شود، علاوه بر آفت هدف گونه های زیادی از جانداران در تماس با این ماده قرار می گیرند. دیازینون آثار نامطلوبی بر بسیاری از این گونه های در تماس چون پرندگان، ماهیها بند پایان مفید و میکروبها دارد. (اسماعیلی، 1375).
پرندگان: دیازینون به همان شیوه ای که انسان و سایر پستانداران را تحت تاثیر قرار می دهد، بر پرندگان نیز اثر می گذارد. پرندگان حساسیت خاصی به این ماده دارند. وجود چنین حساسیتی در پرندگان باعث شده است که میزان مرگ و میر ناشی از دیازینون در میان آنها بالا باشد و این مرگ و میرها بیشتر در چمنزارها اتفاق می افتد. براساس تخمین EPA برای دریافت دوز کشنده، پرندگان کافی است 15 تا 80 دقیقه بر روی چمنی که با دیازینون سم پاشی شده بچرند. ترکیبات گرانولار10 دیازینون بیش از سایر ترکیبات برای پرندگان خطرناک هستند. بویژه هنگامی که پرورش دهندگان به جای دانه این ترکیبات را به اشتباه به پرندگان می دهند. کمتر از 5 گرانول دیازینون G15 کافی است تا باعث مرگ پرنده ای به اندازه گنجشک شود. .(Eto, 1974)
ماهیها: براساس اطلاعات ثبت شده دیازینون برای ماهیها سمیت بسیار بالائی دارد. غلظتهای زیر یک قسمت در میلیون (PPM) این ماده در آب برای ماهیها کشنده است. دیازینون در بدن ماهیها تجمع زیستی 11 پیدا می کند بگونه ای که غلظت دیازینون در بافتهای بدن ماهی 200 برابر بیش از آبی است که ماهی در آن شنا می کند. در ماهی نیز بیشترین غلظت دیازینون در کلیه ها وجود دارد.(Eto, 1974)
بند پایان مفید: دیازینون سمیت بسیار بالائی برای زنبور عسل دارد و LD50 آن کمتر از 001/0 میلیگرم/ زنبور است. علاوه بر آن تماس با مقادیر پایین تر از حد کشندگی می تواند اثرات نامطلوبی بر طول عمر، تقسیم نیروی کار و اشتیاق رفتن به دنبال غذا در این حشره به جابه گذارد. زنبوران جوان بیش از سایرین نسبت به این ماده حساس هستند. دیازینون باعث ایجاد مسمومیت در حشرات و مایتهای انگل می شود. در مطالعه ای که در رابطه با سمیت دیازینون بر روی 33 گونه از حشرات انجام گرفت دیازینون باعث مرگ 80 درصد 21 گونه شد.(Eto, 1974)
دیازینون در محیط:
آب: آلودگی آب بوسیله دیازینون امر شایعی است زیرا دیازینون پایداری متوسطی دارد و قابلیت تحرک آن در خاک، متوسط رو به بالا است. در یک مطالعه مقایسه ای در بین 9 حشره کش، دیازینون یکی از پایدارترین آنها بود Wayland, 1963) ).
خاک: پایداری دیازینون در خاک 10 تا 12 هفته است. هر چند در شرایط خاصی می تواند بیش از 20 هفته نیز در خاک باقی بماند. احتمالاً دیازینون بواسطه داشتن چنین ویژگیهایی به آبهای سطحی وارد می شود.
هوا: در یک بررسی پس از سم پاشی گسترده کف اتاقهای اداری 7 اداره، در فواصل معین و به مدت 10 روز میزان دیازینون موجود در هوای مجاور سطح زمین و سقف اندازه گیری شد. غلظت دیازینون به ترتیب حداکثر 163و27 میکروگرم در متر مکعب هوای نمونه برداری شده بود. وجود چنین غلظتی از دیازینون در هوا هشداری است که بار دیگر تاکید می کند که ساکنین حداقل تا دو روز پس از سم پاشی نبایستی وارد ساختمان شوند (اسماعیلی، 1375).
3-2-2- مالاتیون
حشره کش فسفره وسیع الطیف که برای کنترل بسیاری از آفات کار برد دارد.
فرمول : C10H19O6 S2 P
نام شیمیائی
(1.2- Dicarbethoxyethyl) O.O.dimethylpHospHor dithioate
نامهای دیگر : فسفوتیون ، اماتوس، کاربونوس، کیپروس و …..
خواص فیزیکی
وزن مخصوص : در 25 درجه سانتیگراد 1235
نقطه جوش : 157- 156 درجه سانتیگراد
نقطه ذوب : 70/3 درجه سانتیگراد
فشار بخار: در 30 درجه سانتیگراد معادل 00004/0 میلی متر جیوه
حلالیت : در دمای 25 درجه سانتیگراد آب به میزان mg/Li 145 حل می شود. در الکل ، اترها و حلالهای قوی به راحتی قابلیت حل دارد(طالبی جهرمی،1386).
خواص شیمیائی: مالاتیون در اثر واکنش بین دی متیل تیوفسفریک اسید و مالئیک اسید اتر در حضور کاتالیزورها حاصل می شود(Mateen) مالاتیون تکنیک مالین با بوی سیر و به رنگ قهوه ای ، زرد می باشد که تا حدودی گران قیمت با پایداری کم می باشد مالاتیون ماده ای فرار بوده، در مجاورت دما، نور، هوا در مدت کوتاهی تجزیه می شود اینفل در حضور آب تسریع می گردد. مالاتیون تحت تأثیر مواد اکسید کننده هیدرولیز شده که میزان هیدرولیز بستگی کامل به pH و دما دارد. در محیط اسیدی به اسید فوماریک و دی اتیل تیوفسفریک هیدرولیز می گردد که غیر رسمی می باشند (طالبی جهرمی،1386).
میکروارگانیسم های خاک سبب تجزیه مالاتیون می شوند (Mutten)
LD50 برای موشها از طریق گوارش mg/kg 1375- 1000 و از راه تماس mg/kg4000 می باشد.
کاربرد مالاتیون : مالاتیون دارای خاصیت حشره کشی و کنه کشی می باشد با اغلب قارچ کشها قابلیت اختلاط دارد. در کشاورزی برای مبارزه با شته ها و برای کنترل کرم سیب ، تریپس ها ، مایت های عنکبوتی و آفات مکنده کاربرد دارد. در امور بهداشتی نسبت مبارزه با ناقلین مالاریا در جنوب کشور از سال 53-1352 به میزان 2 گرم در متر مربع مصرف می شد که متأسفانه بعد از چند سال با ظهورمقاومت در آنوفل استیفنسی دیگر کاربردندارد. تاکنون برای مبارزه با مگسها و کنترل آن ها از این حشره کش استفاده نشده است (Ciesielski,1994).
نحوه اثر: مالاتیون حشره کشی با سمیت متوسط می باشد.از طریق گوارش،تماس و تنفس جذب می شود که جذب تماسی ایجاد حساسیت،تهوع، استفراغ و سرگیجه می نماید. مالاتیون بر اثر متابولیسم، اکسیده شده تبدیل به مالاکسون می گردد. اکثر موجودات به سبب دارا بودن آنزیم کربوکسیل استراز با جدا کردن یک قسمت اتیلی از قسمت استرسوکسیلیک از مسمومیت با مالاتیون در امان هستند. حشرات با داشتن سیستم آنزیمی اکسید کننده با حمله به اتصالP-S باعث غیر فعال شدن مالاتیون می شوند. سیستم دفاعی حشره نیز در این زمان تاثیر گذار است. ایزو مالاتیون موجود در مالاتیون متوقف کننده بتا استراز بوده و بوی بد مالاتیون مربوط به این ماده است (Ciesielski,1994) .
3-2-3- کلرپریفوس
نام شیمیایی :
O,O-diethyl-O-(3,5,6- Trichloro-2-Pyridyl) PHospHorothioate
فرمول C7H7C13N03PS
فرمول گسترده
نامهای تجاری: دورسبان ، 1342 – OMS
خواص فیزیکی :
وزن مخصوص: 104/1 در دمای 20 درجه سانتیگراد
فشار بخار : 5-10 x 87/1میلیمتر جیوه در دمای 25درجه سانتیگراد
خواص شیمیایی : این حشره کش در برابر اکسیداسیون ، هیدرولیز، محیط خنثی یا اسیدی ضعیف پایدار است. قابلیت حل در حلالهای آلی مانند بنزن ، استن، متانول و …. را دارد. کم محلول در آب، در دمای 23 درجه سانتیگراد به میزان 0.4 mg/li در آب حل می شود(طالبی جهرمی،1386).
از راه تماس ایجاد مسمومیت می نماید ولی سمیت آن از راه گوارش بالا بوده و خطر مسمومیت فوریست.
در انسان از راه پوست و چشم جذب شده و ممکنست سبب تحریک قرنیه چشم گردد و اگر از راه پوست جذب شده باشد تحریک پوستی ایجاد می نماید. mg/kg LD50=135 برای موشهای بزرگ است. دورسبان بعنوان لاروکش نیز مورد استفاده است و در سطح وسیعی برای مبارزه با پشه آزمایش شده است.
دوره کارنس 14-7 روز است. کلرپریفوس مانند سایر ارگانو فسفات ها خاصیت باز دارندگی عمل آنزیم کولین استراز را دارد. بر اثر تماس زیاد مسمومیت علائم شامل سر درد سرگیجه، بی نظمی، کشیده شدن ماهیچه ها، لرزش، تهوع، کرامپ های شکمی، اسهال، عرق زیاد ، تنگی مردمک چشم، تیرگی بینائی، جریان شدید بزاق، احساس