ی آن است کـه نـواحی دور باسـن، دور پـایین شـکم، دوربالای شکم و وزن بدن در میان دانشجویان پسر دانشگاهی به طور مناسبی وزن خالص بدون چربی و وزن خالصچربی بدن را برآورد می کند. پژوهش های انجام گرفته در زمینه موضوع تحقیق، نشان می دهد که توزیع چربی در بدن در نژادها و جمعیتها تفاوت دارد. رائول رامیرز و همکاران در معادلات خود از محیط ساق پـا، قـد، محـیطبازو و محیط شکم استفاده کردند که نقطه مشترک آن با پژوهش حاضر در محیط شکم است. جی کارلوس ترانو همکاران از دور بازو، ساعد، محیط بالای شکم، محیط پایین شکم، باسن و سـاق پـا و متئـوکی بـوکرمن بـرایبرآورد درصد چربی بدن از دور سینه، دور کمر، دور باسن، دور بازو و ساعد استفاده کرد.
کی سایتو و همکاران معادلاتی را برای کشتیگیران سومو ژاپنی ارائه کردنـد کـه بـر اسـاس محـیط انـدام وشاخص توده بدنی بود. آنها اظهار کردند که اندازه گیری ضخامت چین پوستی در ورزشکاران سومو مناسب نیست و اندازه گیری درصد چربی بدن در افراد چاق با استفاده از کالیپر دقت زیادی نـدارد، ازایـن رو بهتـر اسـت بـرایبرآورد درصد چربی بدن در افراد چاق از محیط و ابعاد بدن استفاده شود(7). بـه نظـر مـی رسـد کـه در نژادهـا،جمعیت ها، ورزشکاران، غیرورزشکاران، زنان، مردان، کودکان و بزرگسالان، نواحی خاصی از بدن ارتباط بیشـتریبا آزمون معیار دارد و معادلات ویژهای باید برای گروه های مختلف توسعه داده شود (30،19،18)).
در این پژوهش از آزمون معیار توزین زیر آب برای برآورد چگالی بـدن و درصـد چربـی بـدن اسـتفاده شـد.
بیشتر پژوهشگران برای توسعه معادلات جدید در جمعیتهای ویژه از این آزمون کـه بـه معیـار طلایـی معـروفشده استفاده میکنند. در این پژوهش ضرایب همبستگی قابل قبـول و زیـادی بـین وزن چربـی بـدن و محـیط اندام ها در نواحی خاصی از بدن بهدست آمد که در مقایسه با ضرایب همبستگی به دست آمـده در پـژوهش هـایدیگر اعتبار زیادی دارد. تری ای دوپلر و همکاران (2000) با استفاده از توزین زیر آب برای مردان مسـن 65 تـا81 سال (75 = n) چهار معادله با ضرایب تعیین 66/0 = 2 r برای برآورد چگالی بـدن، 88/0 = 2 r بـرای بـرآوردتوده خالص بدن، 9/0 = 2 r برای برآورد وزن چربی و 66/0 = 2 r برای برآورد درصد چربی بدن ارائه دادند. یکـیاز محدودیتهای پژوهش دوپلر تعداد کم آزمودنیهاست. مقدار2 r در پژوهش حاضر بـرای بـرآورد تـوده خـالصبدن با مقادیر دوپلر و همکاران مشابه است. بوکرمن (2004) سه معادله را با استفاده از محیط اندامهـا و تـوزینزیر آب توسعه داد. 2 r هر سه مدل به ترتیب 89/0، 90/0 و 91/0 بود. بوکرمن نیز برای برآورد حجم باقیمانده از معادله برآورد حجم باقیمانده استفاده کرد.
در پژوهش حاضر پنج معادله ارائه شد که در سه معادله مقدار وزن چربی و در دو معادله تـوده بـدون چربـیبرآورد شد که بهسادگی می توان درصد چربی بدن را نیز محاسبه کرد. در پژوهش حاضر دقت بـرآورد مـدل هـایی کـه مقدار توده بدون چربی را اندازه میگیرند، بیشتر از دو معادله ای بود که مقدار چربی بدن را برآورد می کردند. امید است تا معادلات دیگری در جمعیتهای مختلف مانند کودکان، بزرگسالان، افراد میانسال و در زنان و مردان در کشـورایران توسعه داده شود تا پژوهشگران و کارشناسان بهداشتی بتوانند برآورد دقیـق تـری از مقـدار چربـی بـدن درجمعیت های ویژه در کشورمان داشته باشند. همچنین با توجه به نقش تعیین کننده درصد چربی بدن در تندرستیجوامع و لزوم آگاهی از م قدار آن، ضرورت اجرای پروژه های پژوهشی مانند پـژوهش حاضـر اجتنـابناپـذیر اسـت و پژوهشهای آینده می تواند معادلاتی را برای زنان باردار، افراد چاق، نژادهـای مختلـف ایرانـی در ردههـای سـنیمختلف ارائه دهد. معادلات ارائهشده در این پژوهش با استفاده از جمعیـت دانشـجویان پسـر سـنین دانشـگاهیدانشگاه اصفهان توسعه داده شده و تنها برای ارزیابی درصد چربی بدنی دانشجویان پسر دانشگاه اصفهان مناسباست، ولی چون این دانشجویان از ساکنان خوابگاه دانشگاه که از اسـتانهـای مختلـف کشـور بـوده و بـه صـورتتصادفی انتخاب شده بودند، ازاین رو با توجه به نبود یک معادله ویژه در کشور ما، مـیتـوان از آن بـرای بـرآورد درصد چربی بدنی دانشجویان پسر سنین دانشگاهی در دانشگاه های ایران استفاده کرد.

منابع و مĤخذ
رحمانی نیا، فرهاد ؛ سعیدی، تهمینه. (1379). “تعیین ارتباط بین بـرآورد درصـد چربـی بـدن بـا نتـایج اندازه گیری ابعاد بدن در زنان ورزشکار و غیرورزشکار”. نشریه حرکت. شماره 6 – پاییز 1379، ص: 95-10.
کریمی، بیره ور؛ مجتهدی، حسین. (1388). “برآورد درصد چربـی بـدن از طریـق ضـخامت چربـی زیـرپوستی و توزین زیر آب به عنوان روش معیار و ارائه معـادلات مربوطـه”. پایـان نامـه کارش ناسـی ارشـد دانشـگاهاصفهان، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی.
مجتهدی، حسین. (1386). “سنجش و اندازه گیری در تربیت بدنی”، دانشگاه اصفهان.
ذوالاکتاف، وحید ؛ مشرف، لیلی. (1382). “بررسی روایی هم عرض 10 روش میدانی تخمین چربی بـرایزنان ورزشکار ایرانی”. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی.
5- Ada L. Garcia, Karen Wagner, Torsten Hothornm Corinna Koebnick, Hansjoachim F. zunft, and Ulrike Trippo (2005). “Improved Prediction of Body fat by Measuring Skin fold Thickness, Circumferences, and Bone Breadths”. Obesity research Vol. 13 No.P:3.
6-Ai ssaton dioum, agni’s Gartner, Bernard Maier, Francis Delpeuch and Salimata Wade (2005). “Bady cimposition predicted from skin folds in African women: a cross-validation study using air-displacement plethysmography and a black-specific equation”. British journal of Nutrition, 93, PP:973-979.
Bray GA. et al. Evaluation of body fat in fatter and Leaner 10 y-old African American and White children: An J clin Nutr 2001.
Ball, SD, TS Altena and PD Swan (2004). “Comparison of anthropometry to DXA: a new prediction equation for men”. European journal of Clinical Nutrition 58, PP:1525-1531.

  • 2