ار محسوب می شود کـه در ایـنراستا یکی از ویژگـیهـ ای پرسـتار دارای تفکـر انتقـادی، داشتن مهارت های ارتباطی بین فردی مناسب است. حـالبا توجه به اهمیت این موضـوع لازم اسـت بـه ایـن نکتـهتوجه گردد که آشـنایی بـا تفکـر انتقـادی و مهـارتهـای ارتباطی میا ن فردی و کاربرد آنها به صورت حرفـهای درحوزه بهداشـت و سـلامت و بـه خـصوص در پرسـتاران ودانشجویان پرستاری بـه رسـمیت شـناخته شـدهانـد (24).
مطالعهOsborne و همکاران برروی دانـشجویان کـالجایالـت تگـزاس آمریکـا نیـز بـر اهمیـت تفکـر انتقـادی و مهارتهای ارتباطی بین فردی به عنوان مؤلف ههای کلیدیدر آمـوزش ایـن افـراد تأکیـد داشـت (25). بـسیاری از صاحب نظران نیز، توانـایی برقـراری ارتبـاط بـین فـردی صحیح را از مهم تـرین وی ژگـی هـای کارکنـان بهداشـتی می دانند (26) و پرسـتاری از جملـه مـشاغلی اسـت کـه توانـایی برقـراری ارتبـاط مـؤثر از ارکـان آن اسـت (27).
برخورداری از مهارتهای ارتبـاطی میـان فـردی مناسـب،جهت ارا یه خدمات و مراقبتهای مرتبط با سـلامت بـرایحفظ روابط مؤثر با گیرندگان، ارایه دهندگان و سـایر اعـضاارایه دهنده خدمات یک نیاز ضـروری محـسوب مـی شـود(28). هنگامی که پرستار از مهارتهای ارتباطی بین فردیمؤثر استفاده می نماید، قادر به جم ع آوری اطلاعات صـحیحو حیاتی از بیمار، مداخلات مؤثرتر، بهبود ایمنی و رضـایتبیماران و خانوادههای آنان از روند درمان و کـاهش طـولاقامت بیماران در بیمارستان می گـردد (29). مهـارتهـای ارتبـاطی بـین فـردی از چنـان اهمی تـی برخوردارنـد کـه نارسایی آن ها می توانـد بـا احـساس تنهـایی و اضـطراباجتماعی، افسردگی، عزت نفس پایین و عدم موفقیت های تحصیلی و شغلی همراه باشد (30). از طرف دیگر برقراری ارتباط با مددجو بخش مهمی از مراقبت روزانه پرسـتاری اسـت . ارتبـاط میـان فـردی خـوب ، غنـی کننـده مراقبـتپرستاری مؤثر است که سنگ بنـای مراقبـت بـا کیف یـت پرستاری می باشد (28). این ارتباط سبب افزایش آگاهی ازمسایل و مشکلات بیماران می گردد (31). پرستار نیز برای شناسایی مشکلات سلامتی بیماران، بـه طراحـی برنامـه مراقبتی مناسب و تفکر انتقـادی احتیـاج دارد (12). تفکـر
٣
انتقادی امکان دستیابی به حقیقت را فراهم می آورد و او رابه درک کامل قضایا رهنمون می سازد (32). پزشکان نیز بااستفاده از تفکر انتقادی و مهارتهای ارتبـاط بـین فـردیقادر به درک کامل مشکلات بیماران خود می شوند و قـادربه قضاوت بالینی صحیح و افتراق اطلاعات ضروری از غیرضروری می گردند کـه بـرای حـصول بـه ایـن اطلاعـاتپزشک و پرستار نیاز به پرسیدن سؤالات و کاوش پیرامون تمام ابعـاد فیزیولـوژیکی و روانـی بیمـاران و گـوش دادنصحیح به صحبتهای آنان را دارند تا امر درمـان تـسهیلگردد و دستیابی به این مسأله جز بـا اسـتفاده از بـه تفکـرانتقادی (گرایش به آن) و مهارتهای ارتباطی بین فـردیامکان پذیر نمی باشد (24). بنابراین با توجه به اهمیت تفکر انتقادی و مهارتهای ارتباط بین فردی در عرصه پرستاریو به خصوص برای دانشجویانی که در آینده نقش پرسـتاررا ایفا می کنند و ممکن است با بیمارانی روبهرو گردند کـهاز لحاظ نیازهای سـلامت، سـطوح آموزشـی، بهداشـتی وش غلی متف اوت باش ند و ب ه منظ ور ارا ی ه هرچ ه بهت ر مراقبتهای پرستاری با کیفیت بالا در سطوح جامعه، لازماست به تفکر انتقادی و مهارتهای ارتباطی بین فردی بـهعنوان دو مؤلفه کلیدی در این حرفه توجه گـردد (33). بـاتوجه به مطالب ارایه شده درباره اهمیـت تفکـر انتقـادی ومهارتهای ارتباطی بین فردی در حوزه بهداشت و درمـانو به خصوص در دانشجویان پرستاری ایـن سـؤال مطـرحمی گردد که آیا بین تفکر انتقادی و مهـارتهـای ارتبـاطیبین فردی رابطهای وجود دارد؟ و این که آیا این دو مؤلفـهبا یکدیگر در یک راستا قرار دارند یعنی افزایش یک مؤلفهسبب افزایش مؤلفه دیگر می گردد یا خیر؛ از طـرف دیگـرچون تحقیقی در این زمینه صورت نگرفته است و اهمیـتاین مطلب مـسکوت بـاقی مانـده اسـت بـر آن شـدیم تـا پژوهش حاضر را با هدف تعیین ارتباط گـرایش بـه تف کـر انتقادی و مهارت های ارتباطی بین فـردی در دانـشجویانکارشناسی پرستاری دانشگاه آزاد اسـلامی واحـد پزشـکیتهران سال 1392 انجام دهیم.

روش مطالعه

1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

این پژوهش مطالعـهای توصـیفی همبـستگی بـود. کلیه واحدهای مورد پژوهش در دو گروه (دانشجویان سال سوم و دانشجویان سال چهارم) در یک مقطع زمانی مورد مطالعه قرار گرفتند. جامعه پـژوهش را کل یـه دانـشجویان سـال سـوم و چهـارم ک ارشناسـی پرسـتار ی دانـشگاه آزاداسلامی واحد پزشکی تهران کـه در سـال تحـصیلی 93-1392 مشغول به تحصیل بودند، تشکیل دادند. در تحقیق حاضـر جامعـه و نمونـه پـژوهش یکـسان بـوده و کل یـه دانشجویانی کـه دارای معی ارهـای مـوردنظر پژوهـش گر و حاضر به شرکت در مطالعـه بودنـد پرسـشنامه مـرتبط را تکمیل نمودنـد و بـه آن هـا اطمینـان داده شـد کـه کلیـهاطلاعات اخذ شده محرمانه خواهد ماند. لازم به ذکر استکه 300 دانشجوی واجد شرایط، همگی در مطالعه شـرکتکردند. از معیارهای ورود به مطالعه، دانشجویان سال سـومو چه ارم کارشناسی پرستاری مشغول بـه تحـصیل در دورهروزان ه س ال تح صیلی 93-1392، رض ایت اف راد م ورد پــژوهش بــرای شــرکت در مطالعــه و عــدم شــرکت درپژوهش های مشابه بود. روش کار به این صورت بود کـه پژوهشگر با در دست داشتن معرفینامه از ریاست دانشکدهپرستاری و مامایی واحد پزشـکی تهـران بـه محـیط هـایپژوهش (کلاسهای درس دانشگاه و بیمارستان های محل کارورزی دانشجویان ) مراجعه و با کسب اجازه از مسؤولان (اس اتید و مربی ان پرس تاری) ک ار خ ود را ش روع ک رد .
پژوهشگر طبـق برنامـه زمـانی از قبـل تع یـین شـده بـه بخشهای مختلف محل کارورزی دانشجویان سال چهارم و نیز دانـشکده محـل تحـصیل دانـشجو یان سـال سـوم مراجعـه نمـوده و پـس از دسترسـی بـه واحـدهای مـوردپژوهش، به معرفی خود و ارا یـه توضـیحاتی مختـصر در مورد اهداف پژوهش پرداخت و پـس از کـسب موافقـت آن ها در زمان و مکان مناسبی (اعم از محیط های خلـوت موجود در بخش های بیمارستان ها و کلاس های درس در دانشکده ها)، پرسـشنامه هـا را در اخت یـار واحـدهای مـورد پژوهش قرار داد. در نهایت نمونه های پـژوهش در حـضورمحقق و پـس از شـرح پژوهـشگر در مـورد بخـش هـای مختلف پرسشنام هها و روش پاسخگویی به آن ها، اقدام به پاسخگویی سؤالات نمودند و این حـق بـرای دانـشجویان قایل شد که هر وقـت بخواهنـد از پاسـخ دادن خـودداریکنند. جمعآوری اطلاعات با ا یـن روش حـدود 30 روز بـهطول انجامید. ابزار گردآوری داده ها در این پژوهش شامل سه قسمت بود: بخش مشخصات دموگرافیک، پرسشنامه گرایش بـه تف کـر انتقـادی کالیفرن یـا (7و18)، پرسـشنامه استاندارد مهارت های ارتباطی بین فردی (36-34). بـرای ارزیابی گرایش به تفکر انتقادی، از پرسشنامه گرایش بـه
۴
تفکر انتقادی کالیفرنیا استفاده گردید که حاوی 75 سؤال است که با مقیاس لیکرت 6 نقطه ای (کـ املاً مـوافقم ، تـاحدود ز یـادی مـوافقم ، مـوافقم ، مخـالفم ، تاحـدود ز یـادی مخالفم و کاملاً مخالفم) از یک تا شـش امت یـاز برحـسبدستورالعمل راهنمای پرسشنامه امت یـازدهی شـد . بـه ایـ ن صورت که به سؤالات با ماهیت منفی، کاملاً موافقم نمره یک و کاملاً مخالفم نمره شش و به سـؤالات بـا ماهیـ ت مثبت کاملاً موافقم، نمره شش و کاملاً مخالفم نمره یـک داده می شود. سؤالات شامل هفت زیرگروه حقیقت جـویی (12 سـؤال )، انتقادپـذ یری (12 سـؤال )، قـدرت تجز یـه و تحلیل (11 سـؤال )، قـدرت سـازمان دهـی اطلاعـات (11 سؤال)، اعتمـاد بـه نفـس (9 سـؤال )، م یـزان رشـدیافتگی (10سؤال) و جستجوگری (10 سؤال) است. لازم به ذ کـر است کـه پرسـشنامه دارای جـدولی ضـمیمه بـرای تـر از نمره هاست که باعث می شود علی رغم متفاوت بودن تعداد سؤال ها در هر زیرگروه، بازده نمرات هـر ز یـر گـروه بـیناعداد 10 تا 60 متغیر باشد. به طور مثال فردی که قادر به کسب تمامی امتیازات زیرگروه قدرت سـازمان دهـی شـده اسـت در مجمـوع 66 امت یـاز مـیگ یـرد کـه براسـاس دسـتورالعمل جـدول نمـره تـراز وی از ا یـن قـسمت 60 می شود. چنان که همین فرد فقط از 10 سؤال این قسمت امتیاز گرفته باشد نمره خـام او 60 و نمـره تـراز براسـاس جدول 55 است. محاسبه نمرات حـداقل ن یـز بـه همـین ترتیب است. چنانکه فرد حداقل امت یـاز از زیرگـروه قـدرتسازمان دهی اطلاعات را کسب کند نمره خام وی 11 بوده و با تراز شدن 10 می شود. از آنجـا کـه آزمـون شـامل 7 زیرگروه بود آزمون شوندگان میتوانستند از حداقل 70 تا حداکثر 420 امتیاز در کل کسب کنند. طبقه بندی و تفسیر نمره کل گرایش به تفکر انتقادی بدین شرح بـوده اسـت:
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

گرایش های قوی و باثبات (بالای 350) مثبت، (بین 280 تا 350) متزلـزل، (بـین 210 تـا 280) منفـی، (زیـر 210) طبقه بندی می شود. همچنین طبقهبندی و تفسیر نمره هـریک از زی رگروه هـا بـه شـرح ز یـر بـود : نمـره بـالای 50 نشان دهنـده گـرایش