ینی جنبههای مختلف زندگی و سازگاری با آنها کمک میکند. آگاهی مسئولین آموزشی و تربیتی جامعه و دانشجویان از هوش اجتماعی و تاثیرات آن در کاهش خطرات احتمالی مانند اعتیاد، بزهکاری، طلاق و بیماریهای روانی، راهگشای بسیاری از مشکلات خواهد بود )43(. بررسی رابطه هوشاجتماعی و موفقیت تحصیلی دغدغهای است که در کشورهای مختلف به آن پرداخته شده است. به جهت اهمیت و نقش هوش اجتماعی در موفقیت تحصیلی، موقعیتهای شغلی و خانوادگی و قابلیت آموزش پذیری مهارتهای آن و نیز تأثیر هوشاجتماعی در میان دانشجویان، این پژوهش با هدف تعیین میزان هوش-اجتماعی در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کاشان صورت میگیرد.

روش کار
با توجه به اینکه این تحقیق به بررسی هوش اجتماعی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کاشان در سال 4931 میپردازد، نوع تحقیق از نظر روش، تحلیلی– مقطعی بود. جامعه آماری این پژوهش کلیه دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کاشان به تعداد 2411 نفر بود که از میان آنها تعداد 243 نفر به عنوان نمونه انتخاب گردید. از آنجا که در این پژوهش، واریانس جامعه آماری نامعلوم بود، انجام یک مطالعه مقدماتی روی تعدادی از دانشجویان ضرورت داشت. لذا 94 نفر از آنها به صورت تصادفی انتخاب گردید و پرسشنامهها در بین آنها توزیع شد، پس از استخراج دادههای مربوط به پاسخهای گروه مزبور و پیش برآوردواریانس، حجم نمونه آماری پژوهش با استفاده از فرمول کوکران )باسطح خطای 47/4، سطح اطمینان 37/4 و واریانس 42/4( 243 نفربدست آمد. با توجه به اینکه دانشجویان از رشتهها و جنسیتهایمختلف بودند و جامعه آماری به نوعی نامتجانس بود، در تحقیق حاضراز روش نمونه گیری طبقهای متناسب با حجم استفاده شد. بر این اساس از 174 دانشجوی دانشکده بهداشت، 13 نفر، از 112 دانشجوی دانشکده پرستاری و مامایی، 15 نفر، از 952 دانشجوی دانشکده پزشکی، 14 نفر، از 911 دانشجوی پیراپزشکی، 14 نفر و از 937 دانشجوی دانشکده دندان پزشکی، 12 نفر عنوان نمونه انتخاب گردیدند. حجم نمونه برآورد شده، 243 نفر بوده که دراین پژوهش تعداد 241 پرسشنامه برگشت داده شد. با توجه به اینکه نرخ بازگشت پرسشنامهها 37/4 بود بر این اساس تجزیه و تحلیل آماری بر روی 241 آزمودنی انجام گرفت و توان آماری و سطح معناداری پس از تحلیل مقدماتی محاسبه و کفایت آن از طریق توان آزمون 34/4 برآورد گردید. در این پژوهش جهت اندازه گیری هوش اجتماعی از پرسشنامه محقق ساخته بیست و یک گویه ای با سه مؤلفه پردازش اطلاعات اجتماعی، آگاهیهای اجتماعی و مهارتهای اجتماعی در طیف پنج درجهای لیکرت )خیلی زیاد تا خیلی کم( استفاده شد. با توجه به اینکه مقیاس پرسشنامه پنج درجهای لیکرت بود، میانگین فرضی 9 به عنوان میانگین جامعه و نقطه برش در نظر گرفته شد. به نحوی که میانگین بدست آمده بالاتر از 9 معرف هوش اجتماعی بالا و میانگین بدست آمده پایینتر از 9 معرف هوش اجتماعی پایین بود. به منظور تعیین روایی صوری و محتوایی این تحقیق، پرسشنامه در اختیار ده نفر از متخصصان روان شناسی، علوم تربیتی و علوم اجتماعی قرار گرفت و بعد از دریافت نظرات آنان اصلاحات ضروری در پرسشنامهها انجام شد. جهت تعیین پایایی پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد. پایایی پرسشنامه هوش اجتماعی در تحقیق حاضر به طور کلی از )24 سؤال( 34/4 و به تفکیک برای پردازش اطلاعات اجتماعی از )1 سؤال( 11/4، آگاهیهای اجتماعی از )5 سؤال( 11/4 و مهارتهای اجتماعی از )2 سؤال( 14/4 برآورد گردید که نشان دهنده پایایی بالای این پرسشنامه است.
پس از اجازه اجرای طرح از طرف مسئولان دانشگاه علوم پزشکی کاشان، از تمامی شرکت کنندگان، رضایت اجرای طرح گرفته شد و به ایشان اطمینان داده شد که پرسشنامهها بدون نام خواهند بود، نتایج محرمانه است و در انتها نتایج مطالعه به آنان اعلام خواهد شد. محقق با دادن این توضیحات، پرسشنامهها را توزیع و در مدت دو هفته، تکمیل و جمع آوری نمود. تجزیه و تحلیل دادهها در دو سطح توصیفی و استنباطی با استفاده از نرم افزارSPSS نسخه 41 انجام گرفت. در سطح توصیفی از شاخصهای فراوانی، درصد، میانگین و انحراف معیار و در سطح استنباطی با توجه به نرمال بودن دادهها از آزمونهای پارامتریک مانندt تک نمونهای،t مستقل و تحلیل واریانس یک راهه استفاده گردید.
یافتهها
در جدول 4 تحلیل توصیفی گروه نمونه به صورت فراوانی و درصد بر حسب جنسیت، مقطع تحصیلی و دانشکده محل تحصیل ارائه شده است.
19
رحیمی و افتخار

جدول 1: تحلیل توصیفی گروه نمونه
فراوانی%) ( متغیر
جنسیت
411 )54/2( دختر
24 )21/1( پسر
مقطع
441 )74/3( کارشناسی
54 )91/4( ارشد
23 )49/3( دکتری
دانشکده
11 )29/4( بهداشت
19 )24/5( پرستاری و مامایی
14 )43/2( پزشکی
14 )43/2( پیراپزشکی
95 )45/1( دندانپزشکی

بر اساس یافتهها، بیشتر افراد گروه نمونه، بر حسب جنسیت، دانشجویان دختر، بر حسب مقطع، دانشجویان کارشناسی و بر اساس دانشکده، از دانشکده بهداشت بودند.
فرضیه 4: میانگین هوش اجتماعی دانشجویان دانشگاه بالاتر از حد متوسط است.
جدول 2 نشان داد میانگین هر یک از مؤلفههای هوش اجتماعی از میانگین فرضی )9( بیشتر بود. بالاترین میانگین مربوط به مؤلفه پردازش اطلاعات به میزان 75/4±24/9 بود و فرض ادعای پژوهشگر مبنی بر بالا بودن هوش اجتماعی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کاشان، معنادار بوده و تأیید میگردد) 47/4 P < (.

جدول 2: مقایسه میانگین هوش اجتماعی دانشجویان با میانگین
)n = 241( 9 فرضی
P میانگین متغیر
4/444 9/24 ± 4/75 پردازش اطلاعات
4/444 9/14 ± 4/12 آگاهیهای اجتماعی
4/444 9/13 ± 4/22 مهارت اجتماعی
4/444 9/7 ± 4/12 هوش اجتماعی

فرضیه 2: بین هوش اجتماعی دانشجویان دانشگاه بر حسب ویژگیهای جمعیت شناختی تفاوت وجود دارد. طبق یافتهها میانگین هوش اجتماعی دختران به میزان )21/4±/54/9( از میانگین هوش اجتماعی پسران )59/4±25/9( بیشتر است اما آزمون تی تفاوت معناداری بین هوش اجتماعی دانشجویان دختر و پسر نشان نداد) 47/4 P < (.
همچنین آزمون تحلیل واریانس نشان داد بین هوش اجتماعی دانشجویان بر حسب مقطع تحصیلی تفاوت مثبت و معناداری وجود دارد. آزمون تعقیبی نشان داد بین هوش اجتماعی دانشجویان هر سه مقطع تحصیلی تفاوت مثبت و معناداری وجود دارد. بیشترین میزان تفاوت بین مقطع دکتری با کارشناسی بود) 47/4P < (.

نشریه آموزش پرستاری، دوره 1، شماره 9، مرداد و شهریور 5931
همچنین هوش اجتماعی دانشجویان دانشکده پرستاری و مامایی بهمیزان )12/4 ± 29/9( از هوش اجتماعی دانشجویان بهداشت )14/4± 11/9(، پزشکی )17/4 ± 15/9(، پیراپزشکی )27/4 ± 71/9( ودندانپزشکی )24/4 ± 72/9( بیشتر است اما آزمون تحلیل واریانس بینهوش اجتماعی دانشجویان دانشکدههای مختلف، تفاوتی نشان نداد)47/4 P < (. بحث
دانشجویان در زمینه توانایی سازگار بودن افکار و رفتار خود با تغییرات محیط و موقعیتها در وضعیت رضایت بخشی قرار ندارد و پرورش این مهارت در آنان ضروری به نظر میرسد. یکی از راههای سازگاری با تغییرات محیطی و موقعیتها، هوش اجتماعی است. هوش اجتماعی به عنوان یک پدیده مورد توجه نه تنها حاوی جنبه تئوریک روان شناختی است بلکه در میدان عمل با ارتقای آن میتوان برای بسیاری از مشکلات نهفته زندگی، پاسخهای مناسبی یافت )7(. یافتههای تحقیق حاضر نشان داد میانگین هر یک از مؤلفههای هوش اجتماعی از میانگین فرضی بیشتر بود و به نوعی وضعیت هوش اجتماعی در دانشجویان، بالاست و فرض ادعای پژوهشگر مبنی بر بالا بودن هوش اجتماعی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی کاشان تأیید گردید. این نشان میدهد دانشجویان میتوانند تا حدود زیادی رفتار دیگران را پیش بینی کنند، احساسات دیگران را درک میکنند، آرزوهای دیگران را میفهمند، به آسانی در موقعیتهای اجتماعی سازگار میشوند، خود را به راحتی با دیگران وفق میدهند، افراد را غیر قابل پیش بینی نمیدانند، در ارتباط با دیگران از کلماتی که درشان آنها است استفاده میکنند، غالباً در یافتن موضوعات مکالمهای خوب، مشکلی ندارند، دید نسبتاً وسیعی به زندگی دارند، علاقه پایدار نسبت به دیگران دارند، مثبت نگر هستند و زمان مناسب صحبت کردن و گوش دادن را به خوبی میدانند. نتایج تحقیق حاضر با نتایج تحقیقNado که در تحقیق خود در مورد هوش اجتماعی دانشجویان دریافت میانگین هوشاجتماعی برآورده شده بالاتر از میزان متوسط بوده است )49( مطابقت دارد اما با نتایج تحقیق نصیری )24(، مهدی زاده )9(، دیباج نیا و همکاران و کشاورز و همکاران )42( همسویی و مطابقت ندارد چون نصیری در تحقیق خود دریافت وضعیت هوش اجتماعی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه بوعلی سینا همدان پایینتر از سطح متوسط است )43(. مهدی زاده و همکارانش نیز میزان هوش هیجانی دانشجویان را در حد متوسط اعلام کردند )9(. دیباج نیا و همکاران، هوش هیجانی دانشجویان در رشتههای مختلف پزشکی را در سطح متوسط ارزیابی نمود. کشاورز و همکاران در تحقیق خود هوش هیجانی دانشجویان علوم پزشکی شیراز را بالا ارزیابی نکردند )42(. شاید علت بالا بودن هوش اجتماعی دانشجویان علوم پزشکی به خاطر ماهیت رشتههای پزشکی است که مستلزم تعامل و ارتباط با مردم )بیمار و غیر بیمار( است و هر چه این میزان بالاتر باشد معمولاً از توانایی بهتری برای مواجهه و مقابله با فشارهای روانی برخوردار هستند و این از الزامات رشتههای پزشکی است و باید روز به روز آن را به سطح مطلوبتری نسبت به وضعیت فعلی برسانند.
یافتهها نشان داد بین هوش اجتماعی دانشجویان دختر و پسر، تفاوت معناداری وجود نداشت. به نوعی میتوان گفت که جنسیت در افزایش
22

  • 2