ایش مـی پـردازد(5). به نظر Kolb در یادگیری مطالب، همه افـراد ایـن مراحل را می گذرانند و احتمالاً تا تکمیـل یـادگیری ، ایـن چرخه چندین بار تکرار می شود، اما نکته بـا اهمیـت ایـن است که همه فراگیران نمی تواننـد در همـه مراحـل ایـن چرخه آن چنان موفق باشند که در دیگر قسمت ها هستند (8). Kolb با ترکیب چهار شیوه یـادگیری فـوق ، چهـار ســـبک یـــادگیری همگـــرا (Convergent)، واگـــرا (Divergent)، جـــذب کننـــده (Assimilating) و انطباق یابنده (Accommodating) را نام گذاری کـردهاسـت (2و5). افـراد همگـرا دارا ی خـصوصیاتی از جملـه دست کاری کردن اشـیاء، برنامـه ر یـزی و یـادگیری از راه تفکر و تجزیه و تحلیل منطقی عقاید هستند. افراد واگرا با ویژگی یادگیری از طریق در نظـر گـرفتن ابعـاد متفـاوت موضـوع و مـشاهده تعـاملی شـناخته مـی شـوند . افـراد جذب کننده با ایجاد مفاهیم انتزاعـی، مطالعـه و تف کـر در تنهـایی و علاقـه بـه علـوم پا یـه و کـاربردی و افـراد انطباق یابنده نیز با ویژگی ها ی بحث گروهی، همراهی بـا همسالان و علاقه به خرید و فروش، معاملـه و بازار یـابی مشخص می شوند (15).
میزان استفاده از سبک های یـادگیری در کـشورهای مختلــف (10و22-16) و در کــشور ایــران (3،11و30-23) متفاوت گزارش شده است. مثلاً بیشترین سبک یـادگیری دردانشجویان پرستاری عربستان همگرا، اسـترالیا واگـرا، کانـاداجذب کننده و ایالتOshkosh آمریکا انطباق یابنده گزارششـده اسـت (16و22-20). در ایـران نیـز انـواع سـبک هـای
٢۵
یادگیری در استانهای مختلف به طور متفاوت گزارش شـدهاست. حتی در اصفهان در سه زمـان مختلـف، فراوانـیهـ ای متفاوتی برای استفاده از انواع سبکهـای یـادگیری گـزارشگردیـده اسـت (8،24و30). روش هـای متفـاوت آمـوزش و یادگیری متناسب با هر کدام از سبک های یـادگیری وجـود دارد و عدم تطبیق سبک یادگیری با شیوه تدریس منجر بـه افت یادگیری می شود (29). اما چگونه می توان از سبک هـا ی یادگیری در آموزش پرستاری استفاده نمود؟ با جستجوی منابع مختلف به خصوص منابع داخلی، مطالع های به دست نیامد کهسبکهای یادگیری در آموزش پرستاری را به طور کلی موردبررسی قرار داده باشـد و مـشخص کـرده باشـد کـه سـبکیادگیری دانشجویان پرستاری به طور کلی کدام سبک است و بهترین روشها جهت افزایش یـادگیری در ایـن دانـشجویانچیست. در مطالعات انجام شده عمدتاً سـبکهـای یـادگیریدانشجویان گروه های مختلف علوم پزشـکی در اسـتان هـایمختلف مورد بررسی و مقایسه قرار گرفته بودند. با توجـه بـه متفاوت بودن نتایج مطالعات انجام گرفته درباره میزان ترجیح سـبک هـای یـادگیری، ا یـن مطالعـه بـا هـدف مـروری بـرسبک های یادگیری تجربی در آمـوزش پرسـتاری براسـاس نظریه Kolb انجام شد.

روش مطالعه

این مطالعه در سال 1392 با مرور منـابع و مقـالاتمنتـشر شـده و در دسـترس داخلـی و خـارجی مـرتبط بـا یــادگیری تجربــی و جــستجو در بانــک هــای اطلاعــاتی Google ،Proquest ،Scopus ،PubmedIranmedex ،Elsevier ،Scholar و SID و بـــا اســـتفاده از کلیـــدواژ ههـــای Learning styles، Nursing ،Kolb ،Experiential learningstudent و Nursing education بــرای منــابع انگلیسی و کلیدواژههای سبک یادگیری، یادگیری تجربی،کولب، دانشجوی پرستاری و آموزش پرستاری برای منـابعفارسی انجام گردید . معیار ورود دسترسی بـه اصـل مقالـه،چاپ مقاله بعد از سال 1995 و مرتبط بودن با موضوع بود.
بیش از 100 مقاله در رابطه با موضوع به دست آمد. ابتدا خلاصه مقالات مطالعه و در صورت مـرتبط بـودن اصـل مقاله مطالعه گردید. مقالاتی که زبان اصلی آن هـا غیـر اززبان فارسی یا انگلیسی بود از مطالعه خارج گردید. بـدین صورت 44 منبع مورد بررسی قرار گرفت.
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

یافتهها

بـا توجـه بـه پـژوهش هـای انجـام گرفتـه در دانشگاه های مختلف علوم پزشکی کشور، می توان نتیجـه گرفت سبک برتر یادگیری در میان دانشجویان پرسـتاری،سبک یادگیری همگراست (6). در جدول شـماره 1 نتـایجمطالعات موجود در زمینه سبکهای یادگیری دانـشجویان پرستاری خلاصه شده است. نتایج این پژوهش نـشان داد یادگیری در پرستاری با استفاده از چنـدین سـبک انجـام می شود و بیشترین سبکهایی که در دانشجویان پرستاری مشاهده میشود سبک یادگیری همگرا و جذبکننده است.
البته تغییر در سبکهای یادگیری مکرراً مشاهده می شـود .
مـثلا ً سـب ک یـادگیری غالـب در دانـشجویان پرسـتاری اصفهان در سال 1379 در 9/36% (8) و در سال 1386 در44/29% (30) واگرا و در یک مطالعه دیگر در سـال 1390 انطباق یابنده گـزارش شـده اسـت (24). در یـک مطالعـهکیفی که برروی سبک یـادگیری دانـشجویان پرسـتاری دانشگاه علوم پزشکی ایران انجام شد دانشجویان معتقـد بودند سبک یـادگیر ی آن هـا در دروس مختلـف متفـاوت است و برحسب عوامل مختلفی مانند سبک یاددهی استاد در درجه اول، نوع درس، روش ارزشیابی و علاقمندی به موضوع فرق میکند (12).
در تحقی قـی کـه سـال 2005 در سـوئد بـرروی پرستاران شرکت کننده در یک دوره آموزشی مراقبت هـای ویژه انجام شد در بین 62 شرک تکننـده در پـژوهش ن یـز بیشترین تعداد نمونه های پژوهش دارای سـبک یـادگیری واگـــرا بودنـــد (10). Rakoczy و Money (21) و Linares (18) در مطالعات خـود دریافتنـد کـه سـبک یادگیر ی اکثر یـت دانـشجویان پرسـتاری مـورد بررسـی، جذب کننده و همگرا می باشد. Ridley و همکاران نیز در مطالعـه خـود ب یـشترین فراوانـی سـبک هـای یـادگیری دانشجویان پرستاری را واگـرا و انطبـاق یابنـده گـزارش نمودهاند (31). بیشترین سبکهای یادگیری در دانشجویانپرسـتاری در عرب ستان همگ را، اس ترالیا واگـرا و ایال تOshkosh آمریکا انطبـاق یابنـده گـزارش شـده اسـت
(16،20و22). در مورد دانشجویان مقطع کارشناسـی ارشـدنیز در پژوهشی که در سال 1382 در دانشکده پرستاری و مامایی مشهد انجام شده سبک یادگیری غالب دانشجویان پرستاری و مامایی در مقطع کارشناسی ارشد جذب کننـده
٢۶
بود (11). در نتـایج مطالعـات مختلـف ، اشـاره شـده کـهتعدادی از افراد دارای دو یا حتی تعـداد ب یـشتری سـبکیادگیری می باشند و از تنوع در سبک یادگیری برخوردارند. در مطالعـه ای در ایـلام در سـال 1391، 44% دانـشجویان پرستاری یادگیری تک سبکی و 56% یادگیری چند سبکی را تـرجیح مـی دادنـد (32). یافتـه هـای مطالعـه احـدی و همکاران تعادل نزدیکی را بین چهار سبک یادگیری نشان داد (23). Hauer و همکاران نیز در مطالعه خـود وجـود تعادل نزدیک بین چهار سبک یادگیری دانشجویان در پنج رشته پرستاری، دستیاری پزشکی، فیزیوتراپی، کاردرمانی و آسیب شناسی گفتاری را گزارش کردند (33).
پژوهش های انجام گرفتـه در رابطـه بـا مراحـل و سبک های یـادگیری و ویژگـی هـای فـردی و تحـصیلی فراگیران گزارش هـای متفـاوتی از معنـاداری متغیرهـایی چون جنس، سن، رشته و سطح تحـصیلات افـراد مـورد مطالعه با این مراحل و سبک ها دارند. صالحی و همکاران در اصـفهان ، ارتبـاط معنـاداری بـین متغیرهـایی چـون جنسیت، سن و مقطع تحصیلی با سـبک هـای یـادگیری Kolb در دانشجویان گزارش نکـرده انـد (8). کلباسـی و همکاران نیز هیچ گونه ارتباط معنادار آماری بین متغیرهای سن، جنسیت، مقطع تحصیلی و نیـز معـدل دانـشجویان نیافتند (34). کریمی مونقی در تحقیق خود پیرامون سبک یادگیری دروس نظری دانـشجو یان پرسـتاری نـشان داد سبک یادگیری در دروس نظری با توجه به موقعیت، نوع محتوی و سطح یادگیر ی دانشجویان، قابل تغییر و تعدیل است به طوری که دانـشجویان در طـی آمـوزش مم کـن است با یک یا چند سبک، یادگیر ی خود را هدایت نمایند (12). در پژوهش ی که توسط معیـاری و همکـاران انجـام گرفت نیز ارتباطی بین گروه های سنی، جنسی و پیشرفت تحصیلی با سبک های یادگیری دانشجویان پیدا نشد (35).
پژوهشگران خارجی نیز گـزارش هـای متفـاوتی از تغییـر سبکهای یادگیری دانشجویان با افزایش سن و سال های تح صیل ارای ه داده انـد. Nulty و Barrett س بک یادگیری دانشجویان را در طول زمان تحصیل و با توجـه به رشته تحصیلی و آموزش های داده شده به آن ها دارای تغییـر دانـسته انـد (36). همچنـین Marriott سـبک یادگیری را از ابتدای تحـصیل تـا انتهـای آن تغییرپـذیر گزارش کرده است (37).
تصویر 1- چرخه یادگیری Kolb . (اقتباس از گرانمایه و همکاران (1390). رفرنس شماره 11)

جدول 1- نتایج مطالعات موجود در زمینه سبک های یادگیری دانشجویان پرستاری
سبک های یادگیری دانشجویان پرستاری روش
نمونه گیری تعداد نمونه مقطع مورد بررسی محل انجام
مطالعه زمان نویسنده اول
انطباق
یابنده جذب
کننده واگرا همگرا %17,5 %4,4 %42,3 %8,8 سرشماری 199 کارشناسی تهران 1390 مهرناز گرانمایه (11)
%9,5 %45,3 %19,6 %25,6 سرشماری 148 کارشناسی و کارشناسی ارشد کرمان 1390 عباس عباس زاده (26)
%30,9 %13,5 %26,4 %28,29 تصادفی 178 کارشناسی،
کارشناسی ارشد و دکترا اصفهان 1389 محبوبه صفوی (24)
%24,1 %13 %16,7 %46,3 سرشماری 54 کارشناسی فسا 1389 مجید نجفی کلیانی (15)
%13,63 %43,9 %9,1 %33,33 سرشماری 66 کارشناسی اراک 1389 کوروش