رم ماهیهای کوچک ،
سختپوستانی مانند میگو ،دوزیستان، حشرات و لارو حشرات باتلاقها، دریاچهها، تالابها ،
مصبها و آبهای داخل خشکی در کلنیهای ده تا چند صد جفتی.
آشیانه سازی روی گیاهان آبزی شناور در سطح آب Chlidonia shybrida
Wishkered tern پرستویدریاییگونه سفید
بسته شد. ضمناًضمنا تمامی نمونههای رسوب و تخـم نیـ ز تـا زمـانانجام مراحـل بعـدی، در دمـای منهـای 20 درجـه سـانتیگـرادنگهداری شدند. جدول 1 اطلاعـات اکولـوژیکی و نمونـه هـا یتخم دو گونه مورد بررسی در این مطالعه را نشان میدهد.
استخراج ترکیبات PAH از نمونههای تخم
ابتدا بهمنظور خشـک کـردن نمونـههـا، محتو یـ ات هـر یـ ک از نمونههای تخم به درون ارلن مـا یر منتقـل و پـس از آن سـدیم سولفات کاملاًکاملا فعال شده به آن اضـافه و توسـط میلـه ش یشـه ایمحتویات درون ارلن هموژن و خشک شدند. سـپس پـنج گـرموزن خشک از هر نمونه، بهدقت توزین و مقدار 100 میکرولیتر ترکیب جانشینی شـامل چهـار ترکیـ ب دوترویـ ت شـده شـامل
126873867918Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:33 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.12.41 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:33 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.12.41 ]

12anthracene-d10, naphthalene-d8, chrysene-d12 and perylene-dبه هر یک از آنهـا اضـافه گرد یـ د. در مرحلـه بعـد و بـهمنظـورصابونی کردن چربـ یهـا مقـدار 50 میلـ یلیتـر متـانول-پتاسـ یم هیدروکساید شش مولار به آن اضافه (34) و بهمدت دو ساعت در آون با دمای 60 درجه سانتیگراد قـرار داده شـد. در نهایـ ت استخراج ترکیبات آلی با استفاده از 50 میلیلیتـر هگـزان نرمـالبه مدت دو ساعت توسط دستگاه اوربیتال شیکر انجام پـذ یرفت (20 و 26). ضمن اینکه بهمنظور اندازهگیری لیپیـ د هـر یـ ک از نمونههای تخـم، از دسـتگاهSoxtec TM مـدل 2050 و حـلالکلروفرم استفاده گردید (14).
استخراج ترکیبات PAH ازنمونههای رسوب سطحیجهت خشک کردن نمونههای رسوب، ابتدا تمامی آنها بهمـدت72 ساعت در دستگاه فریز درایر قرار گرفتند. سـپس پـنج گـرموزن خشک از هر نمونه بهدقت توزین و مقدار 100 میکرولیتـرترکیب جانشینی (مانند نمونههـا ی تخـم ) بـه هـر کـدام اضـافهگردیــد. در ادامــه اســتخراج ترک یبــات آلــ ی بــا اســتفاده از160 میلیلیتر دیکلرومتان بهمـدت 12 سـاعت توسـط دسـتگاهسوکسله انجام پذیرفت (10). ضمن اینکه مقدار کربن آلـ یکـل(Total organic carbon) هر نمونه با اسـتفاده از روش کـاهشدر اثر سوختن (Loss on Ignition) تعیین گردید. در ایـ ن روش دو گرم رسوب خشک بهمدت شش ساعت در کـوره بـا دمـای400 درجه سانتیگراد قرار گرفـت و پـس از آن بـه دسـیکاتور منتقل تا به دمای محیط برسد. سپس تفاوت وزن حاصل در اثـرسوختن بر میزان وزن اولیه نمونه رسوب تقسیم و در عدد 100ضرب شد تا میزان مواد آلی کل بهدست آیـ د. در نهایـ ت بـرا یمحاسبه کربن آلی کل، میزان مواد آلی کل بـر عـدد 8/1 تقسـ یم گردید (13).
کروماتوگرافی ستونی
ایـن بخـش ک ه بـهمنظـور جداس از ی ترکیبـاتPAH از س ایر ترکیبات آلـ ی انجـام گرفـت، شـامل دو مرحلـه کرومـاتوگرافیستونی مرحله اول و دوم مـ یباشـد . در مرحلـه اول بـا اسـتفادهستون حاوی سیلیکاژل 5% غیرفعـال شـده بـا آب اضـافه و 20میلیلیتر مخلوط ان-هگزان/دیکلرومتان به نسبت حجمـی 1:3، هیدروکربنهایی شامل آلکانها، ترکیبات PAH، هوپـان و غیـ رهجدا گردیدند (10). در مرحله دومنیز ترکیبات PAH با اسـتفاده از ســتون حــاوی ســلیکاژل فعــال و 14 میلــیلیترمخلــوط ان-هگزان/دیکلرومتان به نسبت حجمـی 1:3 از سـا یر ترکیبـاتج دا ش دند. در نهای ت بخ ش جداش ده ترکیب ات PAH ب اجریــان بســیار آرام گــاز نیتــروژن خشــک و قبــل از تزریــقنمونهها به دستگاهGC-MS ، 100 میکرولیتـر اسـتاندارد داخلـیبهنام پاراترفنیل-14d به ویال حاوی نمونه اضافه و سپس مقـداریک میکرولیتر از آن به دسـتگاه تزریـق گردیـد (10، 22، 23 و 35).
تجزیه و تحلیل آماری
پــس از بررســی نرمــال بــودن داده هــا بــا اســتفاده از آزمــونKolmogorov-Smirnov، جهت بررسی اختلاف معنـی دار بـینغلظتهای کل ترکیبات PAH موجود در تخم دوگونه پرنـده ورسوبات از آزمون t-test و برای بررسی همگن بودن واریانسها از آزمون Levene با اسـتفاده از نـرمافـزار R نسـخه 3 صـورتگرفت.
نتایج و بحث
غلظت ترکیبات PAH در نمونههای رسوبنتایج آنالیز 23 ترکیب PAH در هر یک از نمونـه هـا ی رسـوبشامل 16 ترکیب اولویـ تبنـد ی شـده توسـط آژانـس حفاظـتمحــیط زیســت امریکــا بــه همــراه ترکیبــات متیــلفنــانترن (MP, 3MP, 9MP and 1MP2)، 2-متیلآنتراسن (MA2)، بنـزو
(e) پایرن (BeP) و پریلن (Per) بههمراه پارامترهای مربـوط بـهآنها در جدول 2 نشان داده شده اسـت .غلظـت کـل 22 ترکیـ ب PAH (بهجز پریلن) در نمونههای رسوب منطقه سیاهکشیم بـ ین
05/560 تا 66/833 و در رسوبات منطقه آبکنار بـ ین 5/569 تـا
126873867918Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:33 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.12.41 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:33 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.12.41 ]

64/734 نانوگرم بر گرم تعیـی ن گردیـ د. غلظـت پـریلن نیـ ز در رسوبات منطقه سیاهکشـ یم و آبکنـار بـهترتیـ ب بـ ین 65/70 تـا33/108 و 14/63 تا 68/98 نانوگرم بر گرم بهدست آمد. ضـمناینکه میانگین مجمـوع غلظـت 22 ترکیـبPAH در دو منطقـهسیاهکشیم و آبکنار بهترتیب معـادل 18/10 و 25/9 نـانوگرم بـرمیلیگرم TOC و بـرا ی پـر یلن بـه ترتیـب معـادل 86/1 و 12/1نانوگرم بر میلیگرم TOC بهدست آمد.غلظتهای کل بـه دسـتآمده برای 22 ترکیب PAH و پریلن در این مطالعه، در محدوده
126873867918Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:33 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.12.41 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:33 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.12.41 ]

غلظـت ه ای تعیـی ن ش ده در مطالعـه نعمت ی و همک اران رویرسوبات رودخانههـا ی سـواحل در یـ ای خـزر (4) و بـه مراتـبکمتر از غلظتهای گـزارش شـده در مطالعـه ریـ احیبختیـ اری
و همکــاران در رســوبات دریاچــه شــینی (22) و ابراهیمــی و ریاحی بختیاری روی نواحی بنـدر ی خمیـ ر و قشـم (10) قـرار گرفت.
بررس یه ا نش ان داد ک ه از ب ین 23 ترکی ب PAH م ورد بررسی، ترکیباتی از قبیل آنتراسن، فنانترن، ترکیبات متیلفنانترن ،پایرن و پریلن نسبت به سـا یر ترکیبـات از غلظـت بیشـتر ی در رسوبات برخوردارند و این در حالی است کـه نتـایج آزمـون -ttest هیچگونه رابطه معنیداری بین غلظت کل 22 ترکیب PAHو پــریلن در رســوبات مــورد بررســی را نشــان نــداد (05/0-pvalue>). بیشترین غلظت کـل 22 ترکیـ ب PAH بـه ترتیـ ب در نمونههای رسوب 3A4 ،A و 6B و کمتـر ین آن در نمونـه هـا یرسوب 5B1 ،A و 8A مشاهده شد. نتـا یج آزمـونLevene نیـ ز همگن بودن واریانس خطاها را نشان داد (05/0p-value>).
علیرغم اینکه حجم جریانهای آلوده آورده شده بهوسـ یله روانابها و رودخانهها به رسوبات منطقه سیاهکشیم بسیار بیشتر از منطقه آبکنار است (1)، اما عدم اختلاف معنیدار بین غلظـتکل 22 ترکیب PAH و پریلن در نمونههای رسوب دو منطقه را میتوان در ارتباط با تردد فراوان قایقهـا ی موتـور ی صـ یادی و گردشگری در منطقه آبکنار نسبت به منطقه سیاهکشیم دانست.
در مورد ترکیب پریلن نیز باید گفت که نتایج این مطالعه بـاسایر مطالعات صورت گرفتـه د ر رسـوبات سـطحی مصـبی درمناطق حارهای و نیمهحارهای که غلظت بالای این ترکیـ ب را در رابطه با فرآیند بیوژنیک پیشسازههای موجود در خشکی (16 و 35) دانستهاند، همخوانی دارد. در این مطالعات مشـخص شـدهکه پـر یلن در نقـاط مختلـف تولیـ د و از طریـق رودخانـههـا وروانابها به رسوبات سطحی آورده شدهاند (7 و 22). بنـابرا ین میتوان گفت که پریلن در اثر فرآیندهای بیوژنیک در سایر نقاط تالاب انزلی و در خشکی تولید و پس از آن توسط جریانات بـهاین رسوبات آورده شده است.
غلظت ترکیبات PAH در نمونههای تخم
نتایج آنالیز 23 ترکیب PAH در نمونههـا ی تخـم و پارامترهـایمربوط به آنها در جدول 3 نشان داده شده است. غلظت کـل 22ترکیــب PAH (بــه جــز پــریلن) در تخــم دو گونــه حواصــیل خاکستری و پرستو دریایی گونه سـفید بـه ترتیـ ب بـ ین 185 تـا15/284 و 80/157 تــا 69/192 و غلظــت پــریلن در تمــامینمونههای تخم مورد بررسی بین 16/25 تـا 65/44 نـانوگرم بـرگرم وزن خشک ،بهدست آمد.
غلظت نفتالن، فنانترن، ترکیبات متیلفنانترن، پایرن و پـر یلن در تمامی نمونههای تخم مانند رسوبات نسبت به سایر ترکیبات بالاتر بهدست آمد و این در حالی است که نتـا یج آزمـونt-test رابطه معنـ یداری بـ ین غلظـت کـل 22 ترکیـ ب PAH و پـر یلن تجمـع یافت ه در نمون هه ای تخ م در دو منطق ه س یاهکش یم و
آبکنــار در ســطح اعتمــاد 95% را نشــان داد (00/0p-value<). در مجموع غلظت کلی 22 ترکیب PAH و همچنـین پـر یلن در تخم گونهی حواصیل خاکسـتر ی بـه طـور معنـیداری بیشـتر ازگونه پرستو دریایی گونه سفید بهدسـت آمـد . هـم چنـین نتـا یج آزم ون Levene همگ ن ب ودن واری انس خطاه ا را نش ان داد
.(p-value>0/05)
126873867918Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:33