ز درمـانی وتحقیقاتی است که اکثر بیماران کلیوی کشور به آن ارجـاعداده می شوند. جهت تشویق بـه مـشارکت و جلـوگیری ازخروج نمونه ها در جریان مطالعه ، شماره تلفنـی در اختیـارافراد گروه آزمون قرار گرفت تا اگر سوالی در زمینـه رژیـمغذایی خود داشتند، تماس بگیرنـد. بـا ایـن حـال از گـروهآزمون 8 نفر به طور منظم در پیگیری ها شرکت نکردند و1 بیمار از این گـروه بـه علـت ادم حـاد ریـوی بـه مـدتطولانی در بیمارستان تحت بستری قـرار گرفـت. از گـروهمقایسه تعداد 3 بیمار به درمان دیالیز احتیاج پیدا کردنـد، 1 بیمار تحت پیوند کلیه قرار گرفـت. 2 بیمـار پـس از اتمـامدوره 3 ماهه حاضر به تکمیـل پرسـشنامه تبعیـت از رژیـمغذایی نشدند، 2 بیمار برای تکمیل نهایی ایـن پرسـشنامهمراجعه نکردند . و در مجموع 17 بیمـار از مطالعـه خـارج و63 بیمـار (31 نفـر در گـروه مقایـسه و 32 نفـر در گـروه آزمون) باقی ماندند. جهـت جمـع آوری اطلاعـات از فـرماطلاعات جمعیت شناختی و پرسشنامه پژوهـشگر سـاختتبعیت از رژیم غذایی استفاده شد. پرسـشنامه اصـلی ایـنتحقیق برگرفتـه از چنـدین پرسـشنامه در مـورد تبعیـت ازرژیم غذایی و تاریخچه غذایی بوده کـه بـر اسـاس منـابعموجود در مقالات و اینترنت جمع آوری و جمع بندی شـدهاست. پس از طراحی و آماده سازی، پرسـشنامه در اختیـار10 نفر از اساتید دانشکده علـوم پزشـکی تهـران و شـهیدبهشتی قرار گرفت و پس از سنجش اعتبار محتوا بـه کـارگرفته شد . به منظور بررسی اعتماد علمـی از روش آزمـونمجدد استف اده شد . پرسشنامه در دو مرحلـه بـه فاصـله 10 روز به یک گـروه 10 نفـری از بیمـاران داده شـد و نتـایجحاصل از دو آزمون مورد تجزیه و تحلیل قـرار گرفـت. در نتایج حاصل از آزمون همبستگیr=%79 بوده که به ایـنترتیب اعتماد علمی پرسشنامه مـورد تاییـد قـرار گرفـت.
1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

پرسشنامه تبعیت از رژیم غذایی مشتمل بر 20 سوال است. از این تعداد، امتیاز 17 سوال 4-0، 2 سوال 3-0 و 1 سوال 2-0 در نظر گرفته شد. در هر سـوال امتیـاز بیـشتر نـشاندهنده تبعیت مناسب تر است. حداکثر امتیاز کسب شده درکل پرسشنامه 76 می باشد. 4 محدوده تبعیت با توجـه بـهنمرات کسب شده از این پرسشنامه در نظر گرفته شـد کـهشامل: امتیـاز 19<، 38-19، 57-38 و ≤57 مـی باشـد. اجزاء بسته آموزشی تغذیه که به بیماران گروه آزمون ارائـهشد، عبارت بود از: 2 جلسه آموزشی 2 سـاعته بـه صـورتآموزش فردی و آموزش گروهی و به صورت یکسان، ارائهیک کتابچه آموزشی، پیگیری هر 4 هفته یکبار به صـورتحضوری در درمانگاه، انجام آزمایشات خون(اوره، کراتینین،س دیم، پتاس یم، ف سفر، منی زیم، کل سیم، هموگل وبین وهماتوکریت) هر 4 هفته جهـت اصـلاح رژیـم غـذایی بـرحسب نیاز بیمارو آموزش مجدد در صورت لزوم. محتـوایکتابچه آموزشی توسط پژوهشگر ساخته شد و سعی گردیدکـه تمـامی مطالـب آن سـاده و قابـل فهـم بـرای کلیـهمددجویان باشد . پژوهشگر برای تـدوین کتابچـه آموزشـیعلاوه بر استناد به منابع موجود در مقالات و اینترنـت، بـهیکی از فروشگاه های مواد غـذایی مراجعـه کـرد و لیـستمواد غذایی را نیز که می توانست در دسترس بیماران باشداز آنجا تهیـه نمـود و در کتابچـه آموزشـی از ایـن لیـستاستفاده کرد . به علاوه جهت تامین اعتبار محتـوا، کتابچـهتهیه شده در اختیار اساتید صاحب نظر تغذیه قرار گرفـت وبه نظرات اصلاحی آنان ترتیب اثر داده شد. کتابچـه آمـادهشده به چند بیمار به صورت آزمایـشی داده شـد و قـسمتهایی که در فهم آن ابهام وجود داشت، اصلاح گردید. ابتدا رضایت آگاهانه از بیماران گرفته شـد. بـرای پیـشگیری ازآلوده شدن داده ها، با پرتاب سکه بیماران مراجعه کننده درروزهای زوج در گروه آزمون و بیماران مراجعـه کننـده درروزهای فرد در گروه مقایسه قرار گرفتند. جلسات آموزشیگروه آزمون و نیز زمان بعدی مراجعـه آنهـا در روز زوج در
نظ ر گرفت ه ش د. اطلاع ات پزش کی و س وابق بیم اری واحدهای مورد پژوهش از بیماران یا پرونده پزشـکی آنـاناخذ و در فرم مشخصات فردی ثبت گردیـد. پـس از دادنتوضــیحات لازم در مــورد نحــوه تکمیــل پرســشنامه،پرسشنامه تب عیت در اختیارشان قرار داده شد. زمان متوسطبه دست آمده برای تکمیل کـردن ایـن پرسـشنامه 10-5 دقیقه بود . جهت کور سازی مطالعه، این کار توسط همکـارپژوهشگر صورت پذیرفت. پس از تکمیـل پرسـشنامه هـا،گروه مقایسه، فقـط مراقبـت معمـول (شـامل مراجعـه بـهدرمانگاه نفرولوژی هر 3 ما ه و توصیه هـای رژیـم غـذاییتوسط پزشک معالج به صورت کلی) را دریافـت نمودنـد وپس از این مقدمات، گروه آزمون علاوه بر مراقبت معمـولوارد مرحله مداخله شدند. هر یک از جلـسات آموزشـی بـهمدت 2 ساعت توسط پژوهـشگر و بـه شـیوه سـخنرانی وپرسش و پاسـخ در اتـاق مجـاور پزشـک نفرولوژیـست دردرمانگاه اجرا شد. جلسه اول آموزش بـه صـورت فـردی وچهره به چهره بود. جلسه دوم آموزش بـه صـورت گـروهکوچک 5 تا 9 نفر اجرا شـد (جـدول شـماره 1). در پایـانجلسه دوم کتابچه آموزشـی در اختیـار گـروه آزمـون قـرارگرفت و تاریخ مراجعه بعدی به آنان اعلام گردیـد. سـپسبیمار برای دریافت رژیم غذایی مخصوص به خود به واحـدتغذیه ارجاع داده شد. زمان هر مراجعه به هر بیمار روز قبلاز زمان مراجعه به صورت تلفنی اعلام شد. بیمـاران گـروهآزمون به صورت هفتـه چهـارم، هـشتم و دوازدهـم بـا دردست داشتن نتیجه آزمایشات به درمانگاه مراجعه کردنـد ونتایج آزمایشاتشان به رویت پزشک رسید. تغییرات احتمالیموجود در رعایت رژیـم غـذایی بـا توجـه بـه نـشانگرهایآزمایشگاهی و بالینی(میزان سدیم، پتاسیم، فسفر، نیتروژناوره خون، میزان وزن، فشار خون) مشخص می شـد و درصورت نیاز آموزش مجدد توسـط پژوهـشگر صـورت مـیگرفت. پس از 12 هفته از برگزاری آخرین جلسه آموزشی، مجددا تبعیـت از رژیـم غـذایی در هـر دو گـروه آزمـون ومقایسه سنجیده شد. ملاحظات اخلاقی شامل: اخـذ مجـوزاز کمیته اخلاق دانـشگاه علـوم پزشـکی تهـران (شـماره :
64335-18299)، ثبـت در کارآزم ایی بـالینی ب ه ش ماره
IRCT201203139289N2))، توضیح اهـداف و ماهیـتپژوهش و پاسخ به سئوالات واحد های مـورد پـژوهش درزمینـه تحقیـق حاضـر،آزاد بـودن افـراد بـرای شـرکت در مطالعه، اخـذ رضـایت نامـه آگاهانـه بـه صـورت کتبـی ازواحدهای مورد پژوهش جهت شرکت در مطالعـه و انجـامآزمایـشات اختـصاصی، اطمینـان بـه شـرکت کننـدگان از محرمانه بودن اطلاعات، اطمینـان بـه واحـد هـای مـوردپژوهش در مورد عدم وجود خطر و آسیب جسمی، روانی وعاطفی، اختیاری بودن خروج از پژوهش بـدون هیچگونـهآس یب احتم الی و تغیی ر در دریاف ت خ دمات پزش کی وپرستاری، ارائه نتایج حاصل از تحقیق به واحد هـای مـوردپژوهش و مسئولین محترم در صورت تمایـل ، ارائـه بـستهآموزشی به بیماران گروه مقایسه پـس از پایـان پـژوهش، رعایت صداقت و عـدالت در نمونـه گیـری، جمـع آوری وتجزیه و تحلیل داده ها بوده است. داده ها با استفاده از نرم افزارSPSS نسخه 16 پردازش شد. برای تجزیه و تحلیـلداده ها، از روش های آمار توصیفی مانند محاسبه شـاخصهــای عــددی (میــانگین و …)، آزمــون هــای آمــاری tمستقل(جهت آزمون متغیر های کمی) و نیز آزمون “کای دو” بـرای مقایـسه متغیـر هـای کیفـی دو گـروه و روش تحلیل اندازه مکرر استفاده گردید.

جدول شماره 1- محتویات جلسات آموزشی برگزار شده برای بیماران مزمن کلیه غیردیالیزی
جلسه دوم(گروهی) جلسه اول (فردی)
*مروری بر مطالب جلسه گذشته
*گروه های غذایی مجاز و غیر مجاز به تفکیک گروه های غذایی
*پرسش و پاسخ.
*اعلام زمان مراجعه بعدی *بیماری کلیه(علائم و عوارض)
*وظایف کلیه در بدن
*هدف از رژیم غذایی در بیماری مزمن کلیه
*مفاهیم موجود در کتابچه
*معرفی گروه های غذایی
*پرسش و پاسخ.

1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

جدول شماره 2- توزیع فراوانی مطلق و نسبت درصد بیماران مزمن کلیه غیر دیالیزی، بر حسب متغیـر هـای دموگرافیـک در دو گـروه آزمـون ومقایسه قبل از آموزش تغذیه
نوع و نتیجه آزمون آزمون مقایسه گروه متغیر
t=0/4
P=0/6 درصد فراوانی درصد فراوانی سن
12/9 5/5
35/5
19/4
25/8 4
2
11
6
8 9/4
18/8 34/4
15/6
21/8 -1658873-10216

3
6
11
5
7

  • 2