در 100.
برای بررسی رابطه متغیرهای دموگرافیک و ابعـاد مشـکلاتآموزش بالینی از همبستگی کای اسکوئر استفاده شـد . قبـل ازبررسی رابطه، میانگین نمره نظـرات افـراد شـرکت کننـده درمطالعه در مورد مشکلات بالینی به سه رده زیاد، متوسط و کم تقسیم شد. برای رده بندی مشکلات به سه دسته کم، متوسط و زیاد از میانگین نمرات استفاده شد. به این صورت که نمـره نظرات بین 0 تا 3/2 به عنـوان کـم، 3/2 تـا 6/4 بـه عنـوانمتوسط و 6/4 تا 7 به عنوان زیاد در نظر گرفته شد.

یافتهها

یافته های پژوهش در زمینه مشخصات دموگرافیـکدانشجویان پرستاری نشان داد کـه میـانگین سـنی آن هـا83/20 سال و انحراف معیـار آن 65/4 سـال بـوده اسـت. بیشترین واحدهای پژوهش (1/67%) دختر و بقیه (9/32%) پسر بودند. 80% آن ها مجرد و بقیه (20%) متأهـل بودنـد.
محل سـکونت 1/57% افـراد مـورد پـژوهش بـا خـانواده،4/41% در خوابگـاه و 4/1% در منـزل اجـاره ای بـه دور از خــانواده بــود. 7/85% کــار دانشــجویی نداشــتند و بقیــه(3/14%) کار دانشـجویی داشـتند کـه کـار 7/10% آن هـاپرسـتاری و 6/3% غیرپرســتاری بــود. 3/14% ســال اول، 6/28% سال دوم، 6/28% سال سوم و 6/28% سال چهارم بودند. همچنین تعداد افراد شرکت کننده در پژوهش در هر ترم 20 نفر (3/14%) بودنـد . همچنـین نتـایج بخـش دوم
ترتیب اولویت در کل ترتیب اولویت
در هر بعد درصد نمره مجموع نمره مشکل بعد
2 1 86/42 726 به حساب نیامدن زمان کارآموزی ها جزء سوابق کاری دانشجو مدیریتی
2 77/61 652 وجود هم زمان چند گروه دانشجو در بخش (دانشجوی پرستاری، پزشکی و …) 3 74/76 628 زیاد بودن نسبت دانشجو به مربی 3 1 80/59 677 مشارکت ندادن دانشجو در تصمیمگیری های مربوط به برنامه ریزی کـارآموزی یـا کـارورزی (مـثلاً انتخـاببیمارستان موردنظر توسط دانشجویان، انتخاب گروه کارآموزی) آموزشی
2 75 630 به کار نگرفتن شیوه ها و مهارت های ارتقای تفکر در دانشجویان 3 72/38 608 مشارکت ندادن دانشجو در تصمیمگیری های مربوط به برنامه ریزی مراقبتی در بخش 1 1 90/11 757 در نظر نگرفتن امکانات رفاهی مثلاً یک اتاق برای دانشجویان پرستاری در بیمارستانها متناسب با شأن دانشجو محیطی
4 2 80/48 676 ناکافی بودن امکانات و تجهیزات لازم جهت انجام پروسیجرها و مراقبتها در بخش طبق اصول پراتیکی 3 77/98 655 وجود تنیدگی در بخش 1 74/52 626 نداشتن جایگاه مناسب در بخش (بود و نبود دانشجوی پرستاری در بخش برای انجام مراقبت ها از نظر پرسنل فرقی نمی کند) انگیزشی
2 74/40 625 کمبود اعتماد به نفس در دانشجویان پرستاری 3 73/21 615 ترس از ایرادگیری های پرسنل از کار دانشجو 1 68/70 577 همکاری ناکافی کارکنان بخش با دانشجو پرسنلی
2 67/98 571 به روز نبودن اطلاعات پرسنل پرستاری جهت آموزش دادن به دانشجویان در صورت حضور نداشتن مربی 3 64/40 541 مشغله زیاد پرسنل پرستاری مجرب در بخش تا در صورت عدم حضور مربی مسؤولیت آموزش دانشجویان را برعهده بگیرند جدول 1- مشکلات آموزش بالین در هر بعد به ترتیب اولویت
پرسشنامه نشان داد که در هر بعـد، سـه مشـکل آمـوزشبالینی به ترتیب اولویت به شرح زیـر بـوده اسـت (جـدولشماره 1).
همان گونه که در جدول شماره 1 ملاحظه می شـودمهم ترین مشکل آموزش بالینی در نظر نگـرفتن کمتـرینامکانات رفاهی مثلاً یک اتاق برای دانشـجویان پرسـتاریدر بیمارستان ها متناسب با شأن دانشـجو در بعـد محیطـیبوده است.
همچنین نتایج مطالعه حاضر نشان می دهد که بـینجنس و مشکلات مدیریتی، آموزشی، محیطـی و پرسـنلیرابط ه معن اداری وج ود دارد (05/0<p). همچن ین ب ین وضعیت تأهل با هیچ کدام از ابعاد مشکلات بـالینی رابطـه معنــاداری وجــود نــدارد (05/0>p). بــین داشــتن کــار
دانش جویی پرس تاری و بع د مش کلات محیط ی رابط ه معناداری وجود دارد (05/0<p). بین سال تحصیلی با کلیه ابعاد مشکلات بالینی رابطه معناداری دیده شد (05/0<p). به عبارتی دانشجویان سال چهارم مشکلات آموزش بالینی را در حد زیاد ارزیابی کرده اند در حالی که دانشجویان سال اول مشکلات را از دانشـجویان سـال آخـر کمتـر ارزیـابیکرده اند. همچنین مشکلات بالینی از نظر دانشجویان دختر در کلیه ابعاد بیشتر از دانشجویان پسر بوده است.
بحث

در رابطه با نتایج مربوط به اطلاعـات دموگرافیـک،نتایج مطالعه چهرزاد و همکـاران نشـان داد کـه میـانگینسنی دانشجویان مـورد مطالعـه 18/2±2/22 و تنهـا 11% دانشجویان مورد مطالعه شاغل بوده اند و نیز 9/83% آن هـ ا مجرد بودند (4). در مطالعـه محمـودی فـر میـانگین سـنینمونه ها، 1/2±23 و 94% مجرد بودند (5). نتـایج مطالعـه حسن پور و بانی نشـان داد کـه 2/43% دانشـجویان مـوردمطالعه در خوابگاه و 3/52% در منزل با خانواده و 5/4% در منزل بدون خانواده زندگی می کردند و نیز میـانگین سـنیآن ها 51/1±45/22 بـود (1). نتـایج مطالعـه Yazici در ترکیه نشان داد که اکثریت دانشجویان (2/52%) با خانواده خود زندگی می کردنـد (19). بنـابراین در خصـوص بیشـتراطلاعات دموگرافیک نتایج مطالعه حاضر با سایر مطالعـاتهم خوانی دارد.
شناس ایی مش کلات آم وزش ب الینی دانش جویان پرستاری و حل آن ها منجر به افزایش کارایی دانشـجویاندر کارآموزی ها خواهد شد (20). نتایج ایـن مطالعـه نشـانداد که در بعد مدیریتی، به حساب نیامدن زمان کـارآموزیجز سـوابق کـاری دانشـجو، از جملـه مهـم تـرین مشـکلآموزش بالینی می باشد. نتایج مطالعه ستاری و همکـارانشنشان داد که 50% دانشجویان پرستاری نگران آینده شغلی خود بوده و نگرش منفی نسبت به پرستاری داشـتند (21).
نتایج مطالعه فرنیا نیز نشـان داد کـه اکثریـت دانشـجویانمعتقد بودند که مهارت کافی جهت اشتغال ب ه کار در حرفه آینده را کسب نکرده اند (22) که به نظر می رسد این مسأله بیانگر بهره وری ناکافی در آموزش بالینی و نگرش منفی به کارآموزی بـالین ی بـه عنـوان کسـب تجربـه کـاری بـرایدانشجویان پرستاری می باشد.
همچنین نتایج پژوهش حاضر نشان داد که در بعـد آموزشی اکثـر دانشـجویان، مشـارکت نـدادن دانشـجو درتصمیم گیری های مربوط به برنامـ ه ریـزی کـارآموزی را از جمله مشکلات آموزش بـالین ی مطـرح کردنـد و بـه نظـرمی رسد که دانشـجویان رضـایت چنـدانی از برنامـ ه ریـزیآموزش بالینی نداشـتند . مطالعـه غیاثونـدیان بیـانگر عـدممشارکت و احساس مسؤولیت بخش های بالینی در آموزش دانشجویان بوده و استفاده از مدل همکـا ر آمـوزش بـالینی
منجر به بهبود فرآیند ارتباط بخش های بالینی بـا آمـوزشدانشکده شده است. همچنین استفاده از این مدل می تواند به پذیرفتن دانشجویان پرستاری به عنوان عضـوی از تـیمدرمان توسط پرسنل منجر شود و این ذهنیت را در پرسنل پرستاری به وجود آورد کـه دانشـجویان پرسـتاری قابلیـتانجام مراقبت ها را به صورت علمی دارند و حضور آن ها در بخش برای بیمار مفید خواهد بـود (23). در همـین رابطـهنتایج مطالعه Karagozoglu نیـز در ترکیـه نشـان دادکه در آموزش پرسـتاری بـه حـس اسـتقلال دانشـجویانپرستاری در برنامـ ه ر یـزی هـ ای کـارآموزی و همچنـین درانجام امور بالینی در دوران آموزش بـالینی توجـه چنـدانینم ی ش ود (24). بن ابراین نت ایج مطالع ه حاض ر و س ایر مطالعات بیـانگر ایـن واقعیـت اسـت کـه مشـارکت دادندانشجویان پرستاری در برنامه ریزی های کـارآموزی سـببافزایش حس استقلال دانشـجو و مشـارکت فعـال وی درزمان برگزاری کارآموزی می شود.
از دیگـر نتـایج پـژوهش در بعـد محیطـی در نظـر نگرفتن امکانات رفاهی مثلاً یک اتـاق بـرای دانشـجویانپرستاری در بیمارستانها متناسب با شأن دانشجو از جملـهمشکلات مطرح شده توسط دانشجویان بوده است. در این رابطه نتایج مطالعه دهقانی و همکارانش نیز نشان داد کـهدسترسی ناکافی به امکانـات رفـاهی و آموزشـی از جملـهمشکلات آموزش بالینی از دیـدگاه دانشـجویان و مربیـانپرســتاری بــوده اســت (20). نتــایج مطالعــه عابــدینی و همکاران نیز نشان داد که کمبود امکانات رفاهی و ناکـافیبودن امکانات و تسهیلات در محیط هـ ای بـا لینی از جملـهمشکلات آموزش بالینی از دیـدگاه دانشـجویان پرسـتاریبوده است (25). نتـایج مطالعـه دلارام نیـز نشـان داد کـهکمبـود امکانـات رفـاهی در محـیط هـای بـالین از جملـه مشکلات آموزش بالینی از دیـدگاه دانشـجویان پرسـتاری
بوده است (17). در مطالعـه Dunn و Hansford نیـزدانشجویان سال دوم و سوم پرستاری 5 مـانع مربـوط بـهمح یط ی ادگیری ب الین را ارتباط ات نامناس ب پرس نل- دانشجو، مشـارکت ناکـافی مـدیران پرسـتاری، ارتباطـاتنامناسب بیمار، عدم رضـایت دانشـجو و سلسـله مراتـب وتسـهیلات رفـاهی عنـوان کردنـد (26). بنـابراین تمـامی مطالعات حاکی از این مسـ أله هسـتند کـه نبـود امکانـاترفاهی مناسب در بیمارستان ها برای دانشجویان پرسـتار ی یکی از موانع عمده آموزش بالینی هستند که ایـن مسـأله می تواند منجر به کم شدن انگیزه دانشجویان پرستاری بـه
عل ت نداش تن امکان ات رف اهی مناس ب در مقایس ه ب ادانشجویان پزشـکی و نیـز کـاهش تـوان یـادگیری حـینآموزش بـالینی بـه علـت نداشـتن مکـان مناسـب جهـتاستراحت در فواصل زمانی معین باشد.
نتایج مطالعه حاضر نشان داد که در بعد انگیزشی نبود جایگاه مناسب برای دانشجویان پرسـتاری در بخـش (بـود ونبود دانشجو در بخش برای پرسنل پرستاری فرقی نمی کنـد ) از جمله مشکلات آموزش بالین از دیدگاه دانشجویان مطـرحشده است. ممکن است علت آن عدم آشنایی پرسنل با