ی را تشکیل میدهند که به نوبه خود رضایت شغلی را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
در واقع آنچه نمود پیدا می‌کند ، ایجاد فضایی مناسب با روحیه کارمندان است تا بتوانند ساعات کاری خود را در بهترین شرایط ممکن سپری نمایند .
1-3 ضرورت انجام تحقیق
ضرورت مسأله زمانی آشکار می‌گردد که محاسبه شود افراد یک جامعه چند ساعت در روز ، چند روز در ماه و چند ماه در سال را مشغول کار در محل کار خود می‌باشند. در حقیقت افراد شاغل بیش از نیمی از اوقات بیداری خود را در مکانهای کاری می‌گذرانند یعنی بهترین و پر انرژی ترین ساعات زندگی.
1-4 فرضیههای پژوهش
– فضاهای سازمانی چه از نظر فیزیکی و چه از نظر روانی بر رفتارها ، شخصیت و میزان بهره وری کاری کارکنان تاثیر می‌گذارد.
– با طراحی مناسب (بر اساس نیازمندیهای کارکنان شاغل در هر بخش) فضاهای اداری می‌توان رضایت کارمندان از محیط و به تبع آن انگیزه آنان را در انجام امور محوله افزایش داد.
1-5 اهداف پژوهش
هدف کلی رسیدن به استانداردهای طراحی فضاهای اداری است که فرد از بودن در آن لذت برده باعث پرورش خلاقیت و بالا بردن کارایی او در فضای اداری گردد و اهداف اختصاصی مورد نطر از دیدگاه خرد به شرح ذیل می‌باشد:
– ایجاد فضاهای اداری منعطف به گونه ای که پاسخگوی نیاز کارمندان به منظور ایجاد تمرکز بیشتر در عین استفاده از فضاهای باز اداری باشد .یعنی فضاهایی که در عین ایجاد امکان استفاده از فضای باز بتواند به فضاهای خصوصی بخشهای اداری نیز تبدیل گردد.
1-6 روش انجام تحقیق
موضوع این پژوهش یک تحقیق کمی است. به منظور بررسی فاکتورهای تاثیرگذار بر عامل رضایت مندی از محیط کار ، پرسشنامه ای تهیه گردید و بین کارمندان چند اداره با پلان باز توزیع شد. این ادارات شامل اداره کل امور مالیاتی و دارایی استان ایلام ، بانک ملت شعبه شهید کشوری شهر ایلام و اداره پست مرکزی شهر ایلام بودند. تحلیل آماری پرسشنامه نیز با استفاده از سیستم نرم افزار Spss انجام گرفت.
1-7 تعریف اصطلاحات و واژه ها
* فضاهای اداری Open Plan: طراحی‌های محل کار متعارف، با ارائه فضای خصوصی اداری در قالب اتاقهای ساخته شده با مصالح بنایی برای کارکنان تعریف می‌گردد. در مقابل طرح‌های با پلان باز جدیدتر، با ویژگی‌های عدم وجود طبقه به عنوان سقف متصل به دیوار و مرزهای داخلی، بدون وجود اتاق و صرفا با فضاهای کاری پارتیشن شده مشخص می‌شوند. (اسمیت7 ،1989)، بیان کردند که طرح‌های با پلان باز به دفاتر، مکان کاری خصوصی، فضای آزاد و تا حدودی به پنل‌ها، مربوط می‌شود اما شامل دفاتر مشترک معمولی با چندین کارمند در فضای اداری نیز می‌باشد.
* حریم خصوصی: حریم‌ خصوصی‌ را محرمانگی‌ یعنی‌ حق‌ پنهان‌ ساختن‌ بعضی‌ از امور از دیگران‌، صحبت‌ و نزدیکی‌، حق‌ گمنام‌ ماندن‌ و حمایت‌ از کرامت‌ انسانی‌ دانسته‌ اند. کمیته‌ای‌ به‌ نام‌ کالکات (Culcutt Committee) در انگلستان‌ حریم خصوصی را اینگونه تعریف می‌کند: “حق‌ افراد برای‌ حمایت‌ شدن‌ در مقابل‌ وارد شدن‌ بدون‌ اجازه‌ به‌ امور و زندگی‌افراد و خانواده‌هایشان‌، با ابزار مستقیم‌ فیزیکی‌ یا به‌ وسیله‌ نشر اطلاعات‌.”(. Report of the Committee on Privacy and Related Matters, Chairman David Calcutt QC,1990, Cmnd 1102, London: HMSO, Page 7)
حوزه‌های‌ حریم‌ خصوصی‌
حریم‌ خصوصی‌ را می‌توان‌ به‌ چهار حوزه‌ مجزا، اما مرتبط به‌ یکدیگر تقسیم‌ کرد:
1ـ حریم‌ اطلاعات‌، که‌ شامل‌ تصویب‌ قوانینی‌ است‌ که‌ اطلاعات‌ شخصی‌ نظیر اطلاعات‌ مالی‌، پزشکی‌و دولتی‌ افراد را تحت‌ کنترل‌ قرار می‌دهد. این‌ حوزه‌ به‌ “حفاظت‌ اطلاعات‌” (data Protection) هم‌ معروف‌ است‌.
2ـ حریم‌ جسمانی‌ که‌ به‌ حفاظت‌ از جسم‌ افراد در مقابل‌ آزمایش‌های‌ ژنتیکی‌، دارویی‌ و نظایر آن‌مربوط می‌شود.
3ـ حریم‌ ارتباطات‌ که‌ امنیت‌ پست‌های‌ الکترونیک‌، تلفنها، پست‌ و سایر اشکال‌ ارتباطات‌ را به‌عهده‌ دارد.
4ـ حریم‌ مکانی‌ که‌ به‌ اعمال‌ مجموعه‌ای‌ از محدودیت‌ها و نظارت‌ها در محیط کار و زندگی‌ افراد وهمچنین‌ اماکن‌ عمومی‌ مربوط می‌شود. حریم‌ مکانی‌ معمولا توسط نظارت‌ ویدئویی‌ و یا چک‌ کردن‌هویت‌ افراد، مورد تجاوز قرار می‌گیرد.
* ارتباطات سازمانی: ارتباط فرآیندی است که طی آن افکار، عقایـد و احساسات یک فرد به فرد دیگر منتقل می شود ارتباط فرآیندی است آگاهانه یا ناآگاهانه، خواسته یا ناخواسته که از طریق آن احساسات و نظرات به شکل پیامهای کلامی و غیر کلامی بیان، ارســال، دریافت و ادراک می شوند. بنا به تعریفی دیگر ارتباط فرآیند انتقال پیام از فرستنده به گیرنده به شرط این که ذهنیات مورد نظر فرستنده به گیرنده پیام انتقال یابد و بالعکس می باشد.
* بهره وری شغلی: مقدار کالا و یا خدمات تولید شده در مقایسه با هر واحد از انرژی و یا کار هزینه شده بدون کاهش کیفیت، یا به این شکل: “اثربخشی بعلاوه کارایی”. به دیگر سخن، بهره‌وری، عبارتست از، بدست آوردن حداکثر سود ممکن، با بهره گیری و استفاده بهینه از نیروی کار، توان، استعداد ومهارت نیروی انسانی، زمین، ماشین، پول، تجهیزات، زمان، مکان و…به منظور ارتقاء رفاه جامعه. بهره وری به نسبت کار انجام شده به کاری که باید انجام می‌شده اطلاق می‌شود.
* رضایت مندی محیطی: (دول و اسکرودر8، 2001) اظهار می‌کنند که در محل کار رضایت کاربر به عنوان مهمترین فاکتور در موفقیت سازمان به رسمیت شناخته شده است و به عنوان یک شاخص کلیدی در بهره‌وری در نظر گرفته شده است. این بر اساس این منطق است که سطوح بالای رضایت‌مندی سبب بهبود روحیه و کاهش سردرگمی میشود.

فصل دوم
ادبیات تحقیق

2-1 مقدمه:
جنبه اجتماعی فضاهای مشترک محیط کاری جایی برای ارتباط و برخورد است در واقع تعامل فضایی می‌تواند ارتباط را ترویج دهد. امروزه مدیران سازمان‌ها، طراحان را تشویق می‌کنند به طراحی محیطی اداری که فاقد ویژگی‌های صرفاً اداری با یکپارچگی اجتماعی باشد. ویژگی‌های از قبیل: روشنایی ضعیف، ارتباط نامنعطف و طرح فضایی بد رد می‌شوند، که این‌ها سبب کمبود علاقه، راحتی و عوامل هیجان‌انگیز در محیط اداری است که بر رضایت و عملکرد کارکنان تأثیر می‌گذارد.. با توجه به مطالعات مروی همانن ، محیط اداره می‌تواند الهام‌بخش، انرژی‌زا و ایجادکننده انگیزه در ساکنینش کند طوری که حس کنند در خانه دوم خود هستند جایی که همیشه بدان متعلق‌اند. اداره همچنین می‌تواند از فرسودگی شغلی و خستگی جلوگیری کند و سبب رفع اوهام (رفع خواب آلودگی) شبه و ایجاد شادی در کار شود.
استفاده از پلان آزاد در محیطهای اداری (به انگلیسی: Open Office)‏، در اوایل سال ???? آغاز شد Duffy, F. (1997. در ابتدا، ایده این که محیطهای کاری از اتاق‌های محدود و بسته به محیطهای باز و بدون پوشش تبدیل شوند، مخالفان و منتقدان زیادی داشت. اما به تدریج به یکی از محبوب ترین روشهای طراحی دفاتر اداری تبدیل شد. استفاده از محیطهایی که باز و بدون مرز بندی بودند باعث شد تا بسیاری از مزایای این نوع طراحی به مرور زمان خود نمایی کنند. استفاده از فرصت‌های بیشتر برای مشاهده و آموختن از نیروهای خبره و یادگیری ناخودآگاه در اثر کار کردن کنار با تجربه‌ها، از اولین بازخورد‌های این نوع طراحی دفاتر کار بودند.پلان آزاد یکی از پیشنهادهای لوکوربوزیه معمار و شهرساز سویسی مشهور بود، که وی در اوایل سالهای ????، پیشنهاد‌های جدیدی برای طراحی معماری نوین ارائه داده بود. وی نظریه خود درباره استفاده از پلان آزاد در طراحی را به این شکل ارائه نمود که پلان‌های معماری همواره از جزرهای باربر پیروی می‌کردند و در حقیقت این جرزهای باربر ساختمان بودند که نوع طراحی را مشخص می‌نمودند. وی به این نکته اشاره کرد که استفاده از بتن مسلح، می‌تواند یک حاصل فوق العاده داشته باشد و آن طراحی در فرم و ساختار پلان آزاد است. در حقیقت پیشروی لوکوربوزیه در شکستن اجبار استفاده از دیوارهای باربر، نقطه شروعی بر یکی از نوین‌ترین فرم‌های طراحی معماری بود. استفاده از پلان آزاد، یک اصطلاح کلی مورداستفاده برای طراحی معماری داخلی است. طراحی با پلان‌هایی که در آن فضا‌ها به صورت باز و بزرگ دیده می‌شوند و حداقل کوچک سازی و محدود کردن در آن اتفاق می‌افتد. در مورد این ایده نوین طراحی همین کافی است که طراحی در فرم پلان آزاد یعنی ر‌هایی از هر نوع محدودیت در انقباض و انبساط افقی پلان و امکان ایجاد یک ساختار، با ارزش برابر در تمام محیط.
بی تردید روابط متقابل ما با دیگران نقش مهمی در اولویت هایمان در محیط کار دارد و محیط ساخته شده باید بتواند نیازهای مربوط به این روابط را پاسخ گوید. از سوی دیگر می‌دانیم که فضاها ، نقش‌های اجتماعی خاصی را بر ساکنان خود تحمیل می‌کنند و برخی الگوها و معیارها ی رفتاری را تقویت و برخی دیگر را تضعیف می‌کنند و در نهایت جهت و ابعاد جدیدی به رفتارهای ساکنان خود می‌بخشند .
تجربه نشان می‌دهد واکنش افراد به محرک محیطی در طرح پلان- باز در شخصی به شخص دیگر متفاوت است. افرادی که تحریکات محیط اطرافشان را بهتر کنترل می‌کنند کمتر تحت تأثیر عوامل تحریک‌زا هستند پس کمتر از ازدحام رنج می‌برند و در مواجهه با محرک محیطی استرس کمتر دارند در حالی‌که دیگران در مقابل تحریکات محیط واکنش منفی بیشتری از خود نشان می‌دهند. (محرابیان، 1977) .
در این فصل به بررسی فاکتورهای محیطی و تاثیر آنها بر عامل رضایت مندی از محیط کارمی پردازیم. این عوامل عبارتنداز 1-،صدا و تاثیر آن بر حریم خصوصی 2- تهویه. 3-استفاده از نور روزانه ، رنگ در نورپردازی و تاثیر آنها بر نور محیط اداری با پلان باز. 4-دسترسی به اشخاص