ـهشده است (1).
مدل رقومی ارتفاع از خطوط توپوگرافی رقـومی بـا مقیـاس
25000/1 تهی ه ش د. در مرحل ه بع د از م دل رق ومی ارتف اع ،نقشـه هـای ارتفـاع، شـیب و جه ت شـیب تهیـه شـدند. نقش ه آبراههها، از نقشه توپوگرافی با مقیاس1:25000 اسـتخراج شـد. در ای ن تحقی ق نقش ه جه ت ش یب براس اس می زان رطوب ت طبقهبندی شد، بدین صورت که کد 1 به جهت شمال، کد 2 بـهجهت شرق، کد 3 به جهت غـرب و کـد 4 بـه جهـت جنـوباختصاص یافت (32).
در محدوده پراکنش تیپ ویول خالص، تعداد 100 نمونـهبهطور کاملاً تصادفی و به تعداد مساوی در نرمافـزار Arc Viewتهیه شد. تعداد 100 نمونه دیگر برای مناطق عدم حضـور ایـن
۸۲

شکل 1. موقعیت منطقه مورد بررسی و تصویر ماهوارهای منطقه
تیپ در محدوده منطقه مورد مطالعه بـرای اعتبـار سـنجی مـدلتهیه شد (18). سپس، اطلاعات مربوط به هر یک از نمونههـا ازنقشههای عوامـل فیزیـوگرافی اسـتخراج شـدند (15 و 28). در مرحله بعد برای تحلیل تابع تشخیص آزمون نرمال بودن دادههـابا آزمـون کلمـوگروف– اسـمیرن وف انجـام شـد. در رگرسـیونلجستیک بهدلیل عدم حساسیت به توزیع نرمال دادهها (26) این آزمون انجام نگرفت. دو طبقه حضور و عدم حضـور بـه عنـوان متغیر وابسته و عوامل فیزیوگرافی شامل ارتفـاع از سـطح دریـا،شیب، جهت شیب و فاصله از آبراهه بهعنوان متغیرهای مسـتقلوارد تحلیل شدند (2). در این تحقیق از نرمافزارهای SPSS 16، Arc GIS 3/9 و Arc View 3/3 استفاده شد.
نتایج
در منطقه مورد مطالعه، نواحی حضـور تیـپ ویول خـالص درشکل 2 نشان داده شده است.
براســاس نتــایج حاصــل از روش تحلیــل تــابع تشــخیص(رابطه3) عوامل جهت شیب و فاصله از آبراهه بهطور معکـوس و عامل ارتفاع از سطح دریا بهطور مستقیم در پراکنش این تیـپموثر شناخته شدند. بـا توجـه بـه ضـرایب متغیرهـای کانونیـکجهت شیب بیشترین تاثیر را داشته است.
p 2.0761.346  0.114  0.038×D[3]
آماره استانداردی که برای مشخص نمودن معنیدار بودن قدرت تفکیک کنندگی مدل تابع تشخیص اسـتفاده مـیشـود ویلکـسلامبدا (Wilks Lambda) است که مقدار آن در محدوده صفر تـایک قرار دارد. هرچه مقدار این شاخص کمتر باشد نشاندهنـدهقدرت تفکیک کنندگی بیشتر تابع بهدست آمده اسـت (20). در این تحقیق مقدار ویلکس لامبدا، 809/0 بهدست آمد (جدول1).
دو مشخصه در تحلیل تابع تشخیص مهم هسـتند یکـی از آنهـاضریب همبستگی کانونی است که توانایی تابع را در تمایز بـینگروهها نشان میدهد. دیگری ارزش ویژه است که نشـان دهنـدهنسبت واریانس اندازهگیـری شـده از کـل واریـانس اسـت. هـر
چق در مق دار ای ن دو ش اخص بیش تر باش د درص د ص حت طبقهبندی بیشتر است (2). میـزان مقـدار ویـژه یـک تـابع بیـانمیکند چه اندازه از کل واریانس توسط تابع بهدست آمده تفسیرمیشـود (31). تـابع تشـخیص بـه منظـور دو هـدف تحلیـل وطبقهبندی استفاده میشود. بدون درنظر گـرفتن علامـت، انـدازه

شکل 2. نقشه پراکنش تیپ ویول خالص در منطقه مورد مطالعه
جدول 1. نتایج ارزیابی تحلیل تشخیص تیپ ویول خالص
صحت طبقهبندی به درصد آزمون ویلکس لامبدا آزمون مقدار ویژه تیپ
حضورعدم حضورصحت کلی معنیداری ویلکس لامبداکای اسکور مقدار ویژههمبستگی کانونیک 515055 0/000 41/590/809 0/4370/236 ویول خالص
هر یک از ضـرایب تـابع تشـخیص اسـتاندارد شـده؛ اهمیـت ومشارکت نسبی متغیرها را در تابع بهدست آمده مشخص میکند.
همچنین علامت منفی ضرایب نشان میدهد که به ازای افـزایشY ،XP کاهش مییابد. عکس ایـن قضـیه بـرای علامـت مثبـتصادق است. طبقهبندی نیز برای پیشبینـی اعضـاء هـر یـک ازگروهها براساس مقادیر متغیرهای پیشگویی کننده انجام میشود.
اگر مقدار دادههایی که بهدرستی طبقهبندی نشدهاند زیـاد باشـدبیانگر توانـایی ضـعیف تـابع بـه دسـت آمـده و صـحت پـایینطبقهبندی است (31).
براساس نتایج حاصل از روش رگرسـیون لجسـتیک تمـامیعوام ل م ورد بررس ی در پ راکنش تی پ ویول خ الص م وثر شناخته شدند.
126873867918

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:13 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.13.79 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:13 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.13.79 ]

در روش رگرسیون لجستیک مقـدار 2R بـا توجـه بـه آمـارهNagelkerke R square تعیین میشود بـدین صـورت کـه اگـرمقدار آن بین 2/0 تا 4/0 باشد بیانگر برازش خوب مـدل اسـت
۸۳
مدل بهدست آمده در رابطه 4 ارائه شده است.
126873867918Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:13 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.13.79 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:13 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.4.13.79 ]

(34). در این تحقیق این مقدار برابـر بـا 316/0 بـه دسـت آمـد
(جدول2) که نشان میدهد دقت مدل بهدست آمده خوب است.
اگر آماره والد در متغیری معنیدار باشد (سطح معنیداری کمتـراز 05/0 باشد)، آن متغیر در مدل انتخاب میشـود (16). بـدینترتیب مدل پیشبینـی احتمـال پـراکنش بـا توجـه بـه ضـرایبمتغیرها بهدست آمد.
[4]
P  exp( 6.8511.071×A0.203×E0.125×S0.047×D)
1exp6.8511.071×A0.203×E0.125×S0.047×D
در این تحقیق معیاری که بـرای ارزیـابی توانـایی دقـت دومدل استفاده شد، سطح زیر منحنی ROC بود. این سطح بیـانگراین است که مدل چه مقدار میتواند متغیر وابسـته را بـهخـوبیپیشبینی کند؛ ایـن مقـدار بـین 5/0 تـا 1 مـی باشـد. رقـم 5/0نشاندهنده تصادفی بودن مـدل، رقـم بـالای 7/0 بیـانگر دقـتخوب مدل و سطح بالای 9/0 نشـان دهنـده دقـت بـالای مـدلاست (9 و 26).
بحث و نتیجهگیری
با توجه به جدول 4 سطح زیر منحنی راک برای مدل لجسـتیکبا رقم 746/ 0بیشتر از مدل تابع تشخیص با رقم 5/0 بـه دسـت آمد و بنابراین میتوان گفت دقت مدل لجستیک بیشتر از تحلیل
۸۴
جدول 2. نتیجه تحلیل رگرسیونی مدل تیپ ویول خالص
سطح معنیداری درجه آزادی آماره والد ضریباشتباه معیار متغیر
0/001 1 11/847 0/311 -1/071 جهت شیب
0/003 1 8/797 0/069 0/203 ارتفاع از سطح دریا
0/045 1 4/031 0/062 0/125 شیب
0/009 1 6/735 0/018 – 0/047 فاصله از آبراهه
0/013 1 6/185 2/755 -6/851 ضریب ثابت مدل
000/0=p-valueدرجه آزادی= 4 میزان کای اسکویر مدل = 338/34
601/0=p-value درجه آزادی = 8 کای اسکور آزمون هوسمر– لمشاو = 411/6ناگل کرک آر سکویر = 316/0
33613001892255

تابع تشخیص است. مانل و همکاران (27)، در مطالعـه ای واقـعدر حاش یه رودخان های در نپ ال دق ت م دله ای رگرس یون لجستیک و تابع تشخیص را در پژوهشـی مـوررد مطالعـه قـراردادند و نتیجه گرفتند که رگرسیون لجسـ تیک از دقـت بیشـتریبرخوردار است. همچنین مارتین و همکـاران (29)، توانـایی دوروش لجستیک و تحلیل تـابع تشـخیص را در پژوهشـی مـوردبررسی قرار دادند و نتیجه گرفتند که دقت هر دو مـدل بـا هـمهمخوانی دارد. علاوه بر این مقـدار صـحت طبقـهبنـدی روشرگرسیون لجستیک با مقدار 8/65 درصـد (جـدول 3) بیشـتر ازروش تحلیل تابع تشخیص با مقدار 51 درصد (جدول 1) بود.
در هر دو روش عامل فاصله از آبراهه به شـکل منفـی واردمعادله شده است که نشان میدهد حضور این تیـپ در نـواحینزدیک آبراهه بیشتر است. این مطلب بـا نتیجـه تحقیـق فتـاحی(6) همخوانی دارد. ضریب منفی جهت شیب نیز نشان میدهـدکه بیشترین حضور ایـن تیـپ بـهترتیـب، در نـواحی مرطـوب،نیمهمرطوب، نیمهخشک و خشک است. در جهتهای شمالی و نواحی نزدیک آبراهـه بـه دلیـل وجـود رطوبـت لازم ایـن تیـپحضور چشمگیری را در مقایسه با نواحی دیگر نشان داده است.
فتاحی (6) و معروفی (10)، این مطلب را تایید کردهاند. بعـد ازجهت شیب، عامل ارتفاع از سطح دریـا در پـراکنش ایـن تیـپموثر شـناخته شـده اسـت؛ بـهنظـر مـیرسـد کـه بـا توجـه بـهوجود رودخانهها و کوهستانی بودن منطقه، در ارتفاعات بالا که میزان رطوبت بیشتر است، شرایط مرطوبی بـرای گسـترش ایـنتیپ فراهم مـی شـود . در تیـپ وی ول خـالص بیشـترین سـطحپراکنش با مقدار 1/69% مربوط به دامنه ارتفاعی 1520 تا 1820متر است. در این تیپ سطح پراکنش از ارتفاع 1220 تـا ارتفـاع1820 متر روند صعودی و از 1820 متر تا آخرین حد ارتفـاعیمنطقه مورد مطالعه روند نزولـی نشـان داده اسـت. ایـن نظـر رانتایج تحقیق فتاحی (6) تایید مـی کنـد . وی اظهـار مـیکنـد کـهگسترش این گونـه د ر منـاطق کوهسـتانی دوکـی شـکل اسـت.
صحت این نتیجه در جنگلهای گاوزیان مریوان نیز، بیـان شـدهاست (5).
در روش رگرسیون لجسـتیک عامـل درصـد شـیب بعـد ازعامل ارتفاع از سطح دریا وارد معادله شد و با توجه به ضـریبمتغیـر ت اثیرش بیشـتر از عام ل فاصـله از آبراه ه شـناخته ش د(جدول 2). در این بررسی مشخص شـد کـه 38/41% از سـطحپراکنش این تیپ، در شیب بـالاتر از 40% واقـع شـده و درصـدشیب بهصورت مستقیم با پـراکنش ایـن تیـپ در ارتبـاط بـودهاست. این بحثها نشان میدهد که این تیپ نـواحی مرتفـع بـادرصد شـیب زیـاد را مـیتوانـد تحمـل کنـد. فتـاحی (6)، نیـز
جدول3. درصد صحت طبقهبندی برای مناطق حضور و عدم حضور تیپ ویول خالص
پیش

صحت

درصد
شده

بینی
پ

مقادیر

بین

تطابق
یش

شده

بینی

  • 2