ی شامل متغیرهای فیزیوگرافی، پوشش اراضـ ی، انسـان ی و اقلیم ی ب رای م دلس ازی مطلوبی ت زیس تگاه جمعی ته ای زمســتانگــذران هــوبره آســ یایی انتخــاب شــدند. متغ یرهــای فیزیوگرافیک شامل ارتفـاع، جهـت (درجـه)، شـیب (برحسـبدرصد) و نقشه تنوع ناهمواریها یا زبری زمـ ین( Roughness)، از نقش ه رق ومی ارتف اعی (DEM) تهیــه ش ده از مرک ز ملــی نقشهبرداری ایران( NCC) بهدست آمـد. زبـری زمـ ین، معیـ اری کمی از میزان تغییرپذیری ناهمواریهای زمین (انحـراف مع یـ ار تغییرات ارتفـاع) در شـعاع 3 کیلـومتر ی از مرکـز هـر پیکسـلمیباشد که با استفاده از تابع focal statistics در نـرم افـزار GIS بهدست آمد. متغیرهای مربوط به پوشش کاربری اراضی از نقشه پوشش اراضی ایران تهیه شـده در سـازمان جنگـلهـا و مراتـعبهعنوان نقشه مبنـا اسـتفاده شـد. طبقـات مـورد نیـ از بـا انجـامطبقهبندی مجدد از لایه پوشـش اراضـی اسـت خراج و بـه هفـت۸۰
هفدهمپاییز ۱۳۹۵

شکل 1. موقعیت منطقه مورد مطالعه در ایران به همراه نقاط حضور هوبره آسیایی و طبقات ارتفاعی
طبقه بهشرح ذیل تبدیل شد: 1- مناطق جنگلـ ی شـامل اراضـی جنگلی متراکم (میزان تاج پوشش بیشتر از 50 درصد)، متوسـط(میزان تاج پوشش 25-50 درصد) و فقیر (میـ زان تـاج پوشـش
5-25 درصد) و اراضی جنگلکـار ی شـده، 2- اراضـ ی شـور وبایر شامل اراضی بایر، تپههای ماسهای، مناطق کـو یری (اراضـ ی پست بیابانی بدون پوشش گیاهی و عمومـاًعمومـا دارا ی امـلاح بسـیار زیاد)، دقهای رسی (سطوح صاف و صـ یقلی رسـ ی در حاشـ یه کویر)، دریاچههای نمکی، اراضی شـور و نمـکزار (اراضـ ی بـاسطوح نمکی)، 3- اراضی جنگلـ ی شـامل اراضـی کـه در آنهـا درختان خودروی جنگلی بهطور پراکنده حضور داشته و یا آثـارو شواهد وجود جنگل از قبیل نهال یا پاجوش یا بوتـه یـا کنـدهدرختان جنگلی وجود دارد ،4- بوتـه زار و درختچـه زار (شـاملاراضی با پوشش درختچهزارهای بیشتر از 10 درصد) ،5- لایـ ه تراکم مراتع ضعیف (درصد پوشش گیاهی 25%-5%)، 6- مراتع متوسط (درصد پوشـش گ یـ اهی50%-25%) و 7- مراتـع خـوب(درصد پوشش گیاهی50%>). متغیرهای مرتبط با عوامل انسانی عبارتند از: اراضی کشاورزی (شامل مزارع فعـال، اراضـی دیـ م ،اراضی کشـاورز ی نزدیـ ک منـاطق مسـکونی و ترکیـ ب اراضـ ی کشاورزی با کـاربر یهـا ی دیگـر)، منـاطق شـهری و مسـکون ی (شامل مناطق مسکونی، پرورش آبزیـ ان، فرودگـا ههـا و ترکیـ ب مناطق مسکونی با کاربریهای دیگر)، بـاغ هـا (شـامل بـاغهـا ی فعال، باغهای غیرقابل استفاده، ترکیب باغ- کشـاورز ی) و لایـ ه جادههای نوع اول و دوم. متغیرهای اقلیمی شامل، نقشه رقـوم ی 19 متغیر اقلیمی که براساس پارامترهای دما و بارنـ دگی مربـوطبه سـال هـا ی 1950 تـا 2000 از بانـک دادهWorldClim تهیـ ه شدند( 25). برای محاسبه درصد پوشش طبقـه اراضـی مرتعـ ی خوب، متوسط و ضعیف از تابع focal statistics و برای فاصـلهتا کاربریهای لکهای پوشش اراضـ ی و عوامـل انسـانی از تـابعDistance استفاده شد .
علیرغم اینکه مدل مکسنت نسبت به سایر مدلهای مشـابهحساسیت کمتری بـه همبسـتگی میـ ان متغیرهـا ی محیطـ ی دارد (33)، پیشنهاد شـده اسـت، فقـط یکـ ی از زوج متغیرهـا یی کـههمبستگی بالا دارند( 7/0> r) در مدل مورد استفاده قرار گیرنـد(42). برای انتخـاب متغ یرهـا ی مناسـب در فرا ینـد مـدل سـازی همبستگی متغیرها مورد بررسی قرار گرفت و از میان متغیرهایی که دارای همبسـتگ ی بـ یش از 8/0 بودنـد، یکـ ی انتخـاب شـد.
تحلیل همبستگی در نرمافزار Arc GIS نسخه 1/10 انجـام شـد.
سپس مدل با استفاده از کلیه متغیرهای انتخاب شده با استفاده از الگوریتم حداکثر آنتروپی در نرمافزار مکسنت (نسخه v3.3.3e) راهاندازی گردید و متغیرهایی کـه در توسـعه مـدل تـأثیر کمـ ی داشتند از مدل نهایی حذف شدند. در نهایت 12 متغیر از چهـارگروه متغیرهای محیطی برای ساخت مدل نهایی انتخاب شـدند(جدول 1). اندازه سلول نقشهها با توجه بـه مق یـ اس مطالعـه درفلات مرکزی ایران یک کیلومترمربع انتخاب شد .

ساخت و راهاندازی مدل
70 درصــ د دادههــ ای حضــ ور بــ رای ســ اختن مــ دل

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

(model training) و 30 درصــد دیگــر بــرای آزمــون مــدل
(model testinng) استفاده شدند. راهاندازی مـدل بـا 10 تکـراربــرای ارزیــابی متقابــل و 5000 اجــرا انجــام شــد. بــه منظــور
تأثیر عوامل محیطی بر پراکنش زیستگاههای مطلوب جمعیتهای زمستان گذران…

محاســبه خطــای ارتکــاب( commission error) بــهصــورت تصـ ادفی 10000 نقطـ ه از پـ س زمینـ ه بـ هعنـ وان نقـ اط عدم حضور کاذب انتخاب گردید. بـرا ی ارزیـ ابی کیفیـت کلـیمدل از مساحت زیر منحنـی (Area Under the Curve: AUC) در تحلیـــل منحنـــی ویژگـــی عامـــل دریافـــت کننـــده (Receiver Operating Characteristic curve: ROC) اسـتفادهشــد (30). نمــودار ROC صــحت حضــور پــیشبینــی شــده (حساســیت Sensitivity) را در مقابــل صــحت عــدم حضــورپیشبینی شده( 1- اختصاصی بودن Specificity) نشان میدهد .بهطور کلی اگر AUC کمتر یا برابر بـا 5/0 باشـد، بـدین معنـ ی است که پیشبینی مدل براساس نقاط حضـور بـا پـیش بینـی آن براساس نقاط تصادفی تفاوتی ندارد. عدد AUC بین 5/0 تا 7/0 بیانگر یک مدل متوسط، بین 7/0 تا 9/0 مدل خوب، و بـ یش از 9/0 بیانگر پیشبینی عالی مدل است( 39). برای بهدست آوردن فواصل اطمینان ،999 بار محاسبه AUC از طریق بـوت اسـتراپ(Bootstrap) انجام شد. برای حساسیتسنجی و تعیـی ن اهمیـ ت هر یک از متغیرهای موجود در مدل از آمارههای محاسـبه شـدهتوسط نرمافزار مکسنت که شامل بهره نسبی مشارکت برای هـرمتغیر، منحنیهای پاسخ متغیرها برای مـدل هـا ی تـک متغ یـ ره و فرایند جکنایف( Jackknife test) برای ارزیابی تغییرات AUC هنگام حذف هر متغیر میشود ،استفاده شد (34).
126873867918Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:29 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.17.77 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:29 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.17.77 ]

نقشه پیوسته احتمال حضور گونـه بـا فرمـتascii وارد محیط نرمافزار GIS شد و به فرمت رسـتر ی تبـد یل گردیـ د .بــرای تعیــین الگــوی پــراکنش مطلوبیــت زیســتگاه بــالقوه جمعیتهای زمستانگذران هوبره آسیایی در فـلات مرکـزی ایــران بــهصــورت نقشــه گسســته کــه زیســتگاههــای مطلوب/نامطلوب گونه را نشان میدهند، حد استانهای مورد نیاز است که براساس آن احتمالات پـیش بینـی شـده توسـطمدل برای هر سلول را بهعنوان حضور و یا عدم حضور گونه درنظر گرفت. برای اینکه مـدل بتوانـد نمایـ انگر بـ یش از 10 درصد نقاط حضور مـورد اسـتفاده باشـد، از آسـتانه منطقـی صدک 10 دادههای حضور استفاده شد. منطق استفاده از ایـ ن
تابستان
126873867918Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:29 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.17.77 ]

Downloaded from ijae.iut.ac.ir at 16:29 IRST on Saturday October 28th 2017 [ DOI: 10.18869/acadpub.ijae.5.17.77 ]

آستانه بر این فرض استوار است که ممکن اسـت ده درصـددادههای حضور اشتباه جمعآوری یا زمین مرجع شده باشـند(36). نقشه پیوسته احتمـال حضـور گونـه براسـاس آسـتانهمنطقی صـدک 10 دادههـا ی حضـور بـه دو طبقـه زیسـتگاهمطلوب (آستانه بیشتر از 39/0) و نامطلوب (آستانه کمتـر از39/0) تقسیمبندی شد. بهمنظور بررسـ ی مسـاحت و درصـدقرارگیری زیستگاههای مطلـوب هـوبره در منـاطق حفاظـتشده، مرز مناطق حفاظت شـده و شـکار ممنـوع روی نقشـهطبقهبندی شده پراکنش هوبره قرار گرفت.

نتایج
الگوی پراکنش مطلوبیت زیسـتگاه و نقشـه پیوسـته احتمـالحضور جمعیتهای زمستانگذران هوبره آسـ یایی نشـان دادبهترین زیستگاهها بـرا ی ایـ ن گونـه تهد یـ د شـده در منـاطقشرقی استان اصفهان، غـرب کرمـان، بخـشهـا ی مرکـز ی و جنوبی استان یزد و شمال غرب استان سمنان، جنوب غربـ ی خراسان رضوی و شمال خراسان جنـوب ی قـرار دارد (شـکل2). مساحت زیستگاه مطلوب جمعیـت هـا ی زمسـتان گـذر ان هوبره آسیایی در فلات مرکزی ایـ ران 112286 کیلومترمربـع(22 درصد منطقه مورد مطالعه) برآورد شد. مساحتی بالغ بـر
22372 کیلومترمربع از زیستگاههای مطلـوب جمعیـت هـا ی زمستانگذران هوبره آسیایی تحت پوشـش منـاطق حفاظـتشده کنونی (9/19 درصد) در منطقه مورد مطالعه قرار گرفتـهاست .
نتایج حساسیتسنجی و تعیین اهمیت هر یک از متغیرهـایموجود در مدل براساس برآیندی از آمارههای موجـود در مـدلنشان داد، متغیر شیب (از عوامل توپـوگرافی) و متغیـر میـانگین دمای سردترین فصل سال (از عوامل اقلیمی) مهمترین متغیرهـادر انتخاب زیستگاه توسـط هـوبره در مقیـاس کـلان در فـلاتمرکزی ایران بوده است( شـکل 3 و جـدول 1). نتـایج ارزیـابیمدل با استفاده از سطح زیر منحنی ROC نشان داد که مدل تهیه شده برای گونه مورد بررسی در هر دو حالت ساخت و آزمـون82
مدل از حالت تصادفی پیشبینی بهتری داشتهاند.