ائم دیگر پوشیده شده است.

2-8- فلور میکروبی خاک
2-8-1- پروکاریوت ها (Procaryotes)
پروکاریوت ها عموماً میکروارگانیسم های تک سلولی هستند که دارای یک غشاء سلولی یا یک غشاء و یک دیواره سلولی هستند که سیتوپلاسم را احاطه کرده و سیتوپلاسم آن ها حاوی ریبوزوم‌های کوچک (s70) و مواد ژنتیکی (دی. ان. ای) است که غشایی آن را در بر نگرفته و همانند یک هسته سازمان یافته نیست.
پروکاریوت ها شامل باکترها (Bacteria) که دارای یک غشاء سلولی و یک دیواره سلولی و مولیکوت ها (Mollicutes) یا موجودات شبه مایکوپلاسمایی (MLO) که فاقد دیواره سلولی هستند می باشند[41].
2-8-2- باکتری ها
– مشخصات عمومی باکتری ها
دارای انواع گرد (Cocci)، میله ای (Bacilles)، خمیده (Vibrions) و مارپیچی (Sprilles) دیده می شوند. اندازه باکتری ها از 1/0 میکرون تا 15 الی 20 میکرون متغیر است. بعضی از باکتری های گوگردی ممکن است اندازه بدن به 1 میلی متر هم برسد. قطر باکتری ها 5/0 تا 1 میکرون و در انواع باسیلی تا 5/1 میکرون هم می رسد.
سلول باکتری شامل سیتوپلاسم، مواد هسته و دیواره های پوششی است. مواد هسته داخل سیتوپلاسم پراکنده اند. سیتوپلاسم توسط غشاء سیتوپلاسمی بین دیواره سلولی (Cellwall) احاطه می شود.
بعلاوه معمولاً ورقه نازک نرمی (Slime layer) از مواد هیدروکربنه و یا مواد موکرپروتئین همراه با مواد پلی ساکاریدی بنام کپسول سلول باکتری را می پوشاند. بعضی باکتری ها جهت مقابله با شرایط نامساعد محیطی تشکیل اسپر می دهند. حرکت توسط تاژک ها انجام می شود.
2-8-3- باکتری های مهم و فراوان خاک
باکتری های خاک از صدها گونه بسیار متفاوت تشکیل می شوند. رده بندی بر اساس شکل سلول ها و طرز قرار گرفتن آن ها نسبت به هم، وجود تاژک، تعداد و طرز قرار گرفتن آن ها روی سلول، دارا بودن اسپر، اندازه و محل تشکیل آن در یاخته، احتیاج به اکسیژن ملکولی، منبع کسب انرژی، مواد کربن دار و احتیاج به ویتامین و فاکتورهای رشد و توانایی استفاده از ازت آزاد اتمسفر و غیره در حال حاضر برای مطالعه تشخیص باکتری ها خاک بیشتر از رده‌بندی کلی استفاده می‌شود.
جنس هایی از باکتری ها در خاک فراوانند[1].
2-8-12- آرتروباکترها (Arthrobacters) یا گونه های جنس Arthrobacter بیشترین تعداد باکتری های خاک را تشکیل می دهند، چند شکلی و گرم متغیرند.
2-8-13- استرپتومایست ها (Streptomycetes) شامل سه جنس استرپتومایسیس، سودوموناس (Pseudomonas) و باسیلوس (Bacillus) پس از آرتروباکترها از نظر مقدار مقام دوم را بخود اختصاص می دهند.
2-8-14- سودومونادها (Pseudomonads)
اعضای جنس سودوموناس، میله ای راست یا خمیده و گرم منفی با تاژک قطبی می باشند.
2-8-15- باسیلیوس های اسپورز (Sporulating Bacilli)
اعضای‌جنس باسیلوس،باکتری‌های‌میله‌ای‌مثبت‌تا گرم‌منفی‌متغیرند. بیشتر گونه‌ها متحرک‌می‌باشند.
2-8-16- سیانوباکتری ها (Cyanobacteria): گرم منفی و فتواتوتروف اند.
2-8-17- اکتینومیست ها (Actinomycetes)
اکتینومیست ها دارای سلول های باریک و بلند با انشعابات کم و بیش فراوان شبیه میسلیوم قارچ ها می باشند. رشته های میسلیوم فاقد دیواره عرضی بوده قطر آن ها 5/0 تا 5/1 میکرون می‌باشد. میسلیوم های رویشی (Vegetative mycelium) معمولاً روی سطح مواد غذایی پراکنده می شوند و در بعضی انواع روی آنها رشته هایی بنام میسلیوم هوایی (Aerial mycelium) بطور عمودی بوجود می آیند، میسلیوم ها گاهی سفید بیرنگ ولی تعداد زیادی قادر به تولید دانه های رنگی می باشند. این موجودات اکثراً بدون حرکت هستند و زادآوری بصورت غیر جنسی است که با تولید اسپرهای مختلف و یا با تقسیم میسلیوم انجام می شود[1].
از نظر رده بندی کلی، اکتینومیست ها را بدلیل شباهت بیشتری که با باکتری ها، بخصوص از نظر ساختمان سلولی دارند، در راسته اکتینومیستال از شاخه باکتری ها قرار داده اند.
این راسته طبق رده بندی جدید در 8 خانواده به نام اکیتنومیستاسه (Acthinomycetacae) میکوباکتریاسه (Mycobacteriaceae)، فرانکیاسه (Frankiaceae)، اکیتنوپلاناسه (Actinoplanaceae)، درماتوفیلاسه (Dermatophilaceae)، نوکاردیاسه (Nocardiceae)، استرپتومیستاسه‌(Streptomycetaceae)‌و میکرومونوسپراسه‌(Micromonosporaceae)‌است.
2-9- اکتینومیست های مهم و فراوان در خاک
اکتینومیست های مربوط به دو خانواده درماتوفیلاسه و اکیتنومیستاسه حالت پارازیتی دارند و در خاک فعالیتی ندارند.
خانواده فرانکیاسه فقط دارای جنس فرانکیا (Frankia) که گونه های آن به حالت همزیستی در غده ریشه گیاهان غیر لگومینوز مثل توسکا بسر می برند[1].
خانواده میکوباکتریاسه فقط شامل جنس میکوباکتریوم است و تعداد نسبی گونه های آن در خاک زیاد نیست.
در راسته اکتینومیستال چهار خانواده زیر اهمیت نسبی بیشتری در خاک دارند:
1- خانواده نوکاردیاسه 2- خانواده استرپتومیستاسه 3- میکرونوموراسپراسه 4- خانواده اکتینوپلاناسه
2-10- جلبک ها (Algae)
جلبک ها ساده ترین یوکاریوت های کلروفیل دار هستند که بوسیله خصوصیات جنسی از گیاهان سبز متمایز می شوند. در جلبک های تک یاخته ای ممکن است یک ارگانیسم کامل بعنوان یک گامت (یاخته تکثیر جنسی) عمل کند و در جلبک های پر یاخته ای، گامت های تک یاخته ای یا پر یاخته ای بوجود می آیند، در تکثیر غیر جنسی، جلبک ها تولید اسپورهای تاژکدار و یا غیر متحرک می کنند.
در انواع خاکزی در سطح یا داخل خاک، روی سنگ ها، لجن، شن و بر روی زمین ها و ساختمان ها و چسبیده به گیاهان (ساقه، تنه و برگها) وجود دارند[3, 11].
اکثر جلبک هایی که در زیر خاک یافت می شوند به فرم خواب بوده اما برخی دیگر بعنوان ارگانوتروف اختیاری شناخته می شوند.
در طبقه بندی جدید جلبک ها تاکید بیشتر بر روی رنگدانه، اجزا و دیواره یاخته، ساختمان یاخته، مواد ذخیرهای و داشتن تاژک می باشد و شامل ده زیر شاخه عمده می باشد.
فراوانی آنها نسبت به سایر میکروفلور خاک کمتر بوده ولی دارای دامنه وسیع انتشار می‌باشند. جلبک ها تا عمق 15 سانتی متر و گاهی تا عمق 2 متر هم پیدا می شوند. در خاکهای زراعی و مرطوب بیشتر از خاکهای سبک و غیر حاصلخیز وجود دارند.
2-11- تعامل میکروارگانیسم های خاک با یکدیگر
اثرات متقابل بسیار زیادی (در سطح موجود زنده و جمعیت) در بین موجودات زنده ی مختلف خاک وجود دارد. بسیاری از این اثرات متقابل، زودگذر و پراکنده بوده، و بعضی دیگر پایدارتر هستند. در جدول (1) انواع اثرات متقابل بین موجودات زنده در خاک مشاهده می شود که از همکاری متقابل1 (دو موجود زنده سود می برند) تا بی تأثیر2 (هیچ نوع سودی نصیب هر یک از موجودات زنده نمی شود) را در بر می گیرد.
اصطلاح همزیستی3 مربوط به هر گونه رابطه ای بین دو موجود زنده یا دو جمعیت می شود که در غیاب تغییرات محیطی به صورت پایدار است. البته در بیشتر مواقع، این اصطلاح برای توصیف روابطی که برای هر دو موجود زنده سودمند باشد به کار برده می شود، و واژه مربوط در این مورد، همکاری دو جانبه یا همزیستی دو جانبه است.4
جدول ( 1)- انواع مختلف اثرات متقابل بیولوژیکی موجود در خاک
اثر متقابلتعریفهم زیستیرابطه ی بین دو موجود زنده یا در جمعیت که در غیاب تغییرات محیطی پایدار است. (1) همکاری‌متقابل‌یا دو‌جانبه هر دو موجود زنده سود می برند. (2) هم یاری5 هر دو موجود زنده سود می‌برند اما این همکاری برای ادامه حیات آنها ضروری نیست. (3) بی تاثیریهیچ یک از دو موجود زنده سود نمی برند. (4) سودبری یک جانبه6یک موجود زنده سود می برد در حالیکه دیگری تحت تاثیر قرار نمی گیرد. (5) تعارض7یکی از موجودات زنده یا هر دو زیان می بینند. (a) رقابت8دو گونه بدلیل ترشح سم بوسیله گونه دیگر، از فعالیت منع می شوند. (b) زیان یک جانبه9دو گونه بدلیل ترشح سم به وسیله گونه دیگر از فعالیت منع می شود. (c) طعمه جویی 10یک موجود زنده به وسیله دیگری بلعیده می شود. (d) انگلی11یک موجود زنده مواد غذایی مورد نیاز خود را از بافت زنده موجود دیگر بدست می‌آورد. (u) تشدید12رابطه‌ای که فعالیت مرکب دو موجود زنده، بیش از فعالیت هر یک از آنها می‌شود. 2-12- کنترل بیولوژیک
مبارزه بیولوژیک با عوامل بیماریزایی گیاهان بویژه پاتوژن های خاکزاد که بیشترین و بالاترین خسارت اقتصادی را به محصولات کشاورزی دنیا وارد می سازند، از جمله عملیاتی است که اصول آن بطور ناآگاهانه قرنها با رعایت تناوب زراعی بکار گرفته میشده است. از زمان های نخستین، بشر سعی بر آن داشت که تولید محصول خود را از طریق غنی نمودن خاک و یا تغییرات در عملیات زراعی افزایش داده تا از این رهگذر شاهد کاهش خسارت بیماریهای گیاهان و مآلاً افزایش تولید باشد.
بیکر[5] در این باره می نویسد که واژه آنتاگونیسم در میکروب شناسی اولین بار توسط Roberts (1874) با نشان دادن فعالیت های آنتاگونیستی میکروارگانیسم ها در محیط کشت مایع (liquid culture) و بین قارچ Penicillium glaucum و باکتریها به دنیای علم معرفی گردید و بدنبال آن، دنیا شاهد کشف بزرگ آنتی بیوتیک پنی سیلین توسط فلمینگ بود. در حالیکه اولین کوششها در کاربرد مستقیم مبارزه بیولوژیک علیه پاتوژن های گیاهان توسط Hartley (1921) و با کنترل قارچ Pythium debaryanum با 13 قارچ آنتاگونیست انجام گرفت. اما همانگونه که در سمپوزیوم اکولوژی پاتوژنهای خاکزاد گیاهان پیش درآمدی در کنترل بیولوژیکی در سال 1963 در دانشگاه کالیفرنیا و برکلی اشاره نمودند، اولین آزمایش ها در زمینه مبارزه بیولوژیک با بیماریهای گیاهان بوسیله آنتاگونیست ها