. با توجه به مباحث نظری فـوق و از آنجا که تابحال مطالعهای در زمینه مؤلفههای روانشـناختی کیفیت زندگی مرتبط با سلامت در پرستاران انجـام نـشدهاست، هدف پژوهش حاضر مقایسه مؤلفه های روانشناختی کیفیت زندگی مرتبط با سلامت در پرستاران با شیفتهای کاری متغیر و پرستاران با شیفت های کاری ثابت بود.

روش مطالعه

پژوهش حاضر از نوع مطالعات مقطعی- مقایـسهای میباشد. جامعه آمار ی ا ین پژوهش، کلیه پرستاران شـاغلدر بیمارستانهای شهر تبریـز در سـال 1392 بودنـد، کـ ه براساس نمون هگیری تصادفی سـاده، انتخـاب شـدند. کـ ل نمونه دربرگ یرنده 160 شر کتکننده (هر گروه 80 نفـر) بـادامنه سنی 22 تا 45 سال بودند.
N × t2 × p × q 300 (3,8416) (0,25) 288,12
201168-7814

n =N × d2 + t2 × p × q = 300 (0,0025) (3,8416) (0,25) = 1,71 =168
N: پرستاران 5 بیمارستان دولتی شامل تقریباً 300 نفر
T: درصد خطای معیار ضریب اطمینان قابل قبول
P: نسبتی از جمعیت فاقد صفت معین
p-1) :q) d: درجه اصمینان
معیارهای و رود به پژوهش عبارت بودنـد از: متأهـلبودن و حداقل 2 سال قبل ازدواج کرده باشند و مع ی ارهـای خروج از پژوهش عبارت بودند از: عـدم موافقـت آزمـودنیبـرای شـرکت در پـژوهش کـه در ایـن مـورد 17 نفـر از آزمـودنی هـا کنـار گذاشـته شـد. منظـور از شـیفت ثابـت پرستارانی بودند که به صـورت ثابـت در طـی هفتـه فقـطساعات خاصی را به مدت 8 ساعت مشغول به کـار بودنـد،اما پرستاران شیفت متغیر آنهایی بودنـد کـه بـه صـورتساعات گردشی مشغول به کار بودند که آنها نیز 8 ساعتبه کار اشتغال داشتند یعنی حداقل سـه شـب در مـاه کـار،علاوه بر شیفتهای روز یا عصر، تماس با این نحـوه کـارشامل هیچ تا بیش از 30 سال می شد.
به منظور انتخاب نمونـه و اجـرای پرسـشنامه هـای پژوهش، به 5 بیمارستان دولتی شهر تبریز مراجعه شد. بعد از اخـذ موافق ت مـسؤ ولین بیمارس تان هـا جه ت اج رای پرسشنامهها برای رعایت اصـول اخلاقـی، قبـل از اجـرای پرس شنامهه ا، پژوه شگر در م ورد اه داف پ ژوهش ب اپرستاران شاغل در آن بیمارسـتان هـا صـحبت و رضـایت آنها را جلب کـ رده و ب عـد از کـسب رضـایت آگاهانـه بـه سؤالات آنها در زمینه مرتبط با پژوهش طی یـک جلـسهپاسخ داد ه شد . همچنین نرمال بودن مشاهدات بـا آزمـونکالموگراف اسمیرنوف بررسی گردید. ضمن این که در اینپژوهش مشاهده گمشده وجود نداشت.
ابزار
الف) پرسشنامه اطلاعات جمعیت شناختی: که شاملاطلاعاتی همچون سن، جنس، مدت ازدواج، سابقه کاری ومحل خدمت بود.
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

ب) پرس شنامه مؤلف ه ه ای روانش ناختی کیفی ت زندگی مرتبط با سلامت: ایـن پرسـشنامه بـرای مـصارفیچون کار بـالینی، ارزیـابی سیاسـت هـای بهداشـتی و نیـزتحقیقات و مطالعات جمعیت عمومی کارآیی خـود را ثابـتکرده است . این مقیـاس در سـال 1992 در کـشور آمریکـاطراحی شد و اعتبـار و پایـایی آن در گـروههـ ای مختلـفبیماران مورد بررسی قرار گرفته است. مفاهیمی که توسـطاین پرسشنامه سنجیده می شود، اختصاص به سن، گروه یاسن خاصی ندارد. هدف از طـرح ایـن پرسـشنامه، ارزیـابیحالت سـلامت از وضـعیت جـسمانی اسـت. تحلیـلهـایروان سنجی نشان داده است که این پرسشنامه ابزاری پایـابوده و ضـمن قابلیـت کـاربرد در فرهنـگ هـای مختلـف، توانایی تفکیک بـین گـروههـ ای مختلـف براسـاس سـن، جنس، وضعیت اقتصادی – اجتماعی، ناحیه جغرافیایی و نیز وضعیت بالینی را داراست. پرسـشنامه حاضـر دارای چهـارمؤلفه محدودیت ایفای نقش به دلایل عـاطفی، شـادابی ونشاط، سلامت روان و عملکرد اجتماعی می باشد. روایـی وپایایی این پرسشنامه توسط منتظری و همکارانش در سال1384 بررسی شده است، که در حـد مطلـوب بـوده اسـت
(حداقل ضرایب استاندارد پایایی در محدوده 77/0 تـا 9/0)
(10). همچنـین در پـژوهش حاضـر بـا اسـتفاده از آلفـای کرونباخ پایایی 81/0 به دست آمد.
روش ها و ابزار تجزیه و تحلیل دادهها
بـرا ی تحلیـل داده هـای پـژوهش از شـاخص هـا و روشهای آمار ی شامل م یـانگین، انحـراف معیـ ار و روشتحلیل وار یانس چند متغیری استفاده شد. داد هها حاصـل ازمتغیرهای مورد مطالعه از طریق نرمافزار SPSS v.19 و با استفاده از روشهای آمـار توصـیفی و اسـتنباطی مـوردتجزیه و تحلیل قرار گرفتند.

یافتهها
برای تجزیه و تحلیل دادههای پژوهش حاضر ابتـدااز آمار توصیفی شامل میانگین و انحراف معیار و بعد از آنپیش فرض های تحلیل واریانس و سپس از تحلیل واریانسچند متغیره استفاده گردید. در جدول شـماره 1 میـانگین وانحراف معیار داده های پژوهش نشان داده شده است.
قبل از استفاده از آزمون پارامتریک تحلیل واریـانسچندمتغیری، پیش فرض همگنی واریانسها با آزمون لـونمورد بررسی قـرار گرفـت. براسـاس نتـایج، پـیش فـرضهمگنی واریان سها در متغیرهای مورد بررسی هر دو گـروهتأیید شد . این آزمون برای هـیچ کـدام از متغیرهـا معنـا دار نبود. همچنین برای بررسی فرض همگنی کوواریانسها ازآزمون باکس استفاده شـد و نتـایج نـشان داد کـه تفـاوتکوواریـانس هـا معنـادار نیـست و در نتیجـه پـیش فـرض همگنی کوواریانس ها برقرار است.

نتایج نشان داد بین شـرکتکننـدگان مـرد و زن درمتغیر سلامت روان در دو گروه پرستاران بـا شـیفت متغیـر(912/0=χ2=0/987 ، p) و پرســتاران بــا شــیفت ثابــت
(219/0=χ2=4/424 ، p) تفاوت معنـاداری وجـود نـدارد.
بین شرکتکنندگان مرد و زن در متغیر شادابی و نـشاط دردو گــروه پرسـ ـتاران بـ ا شـ ـیفت متغیـ ر (288/0=p ، 95/11=2χ) و پرســتاران بــا شــیفت ثابــت (616/0=p ،
13/8=2χ) تفاوت معناداری وجـود نـدارد. همچنـین بـین شرکتکنندگان مرد و زن در متغیر شـادابی و نـشاط در دوگروه پرستاران با شیفت متغیـر (279/0=χ2=8/64 ، p) و پرسـتاران بـا شـیفت ثابـت (472=χ2=5/57 ، p) تفـاوت معناداری وجود ندارد. بین شـرکتکننـدگان مـرد و زن درمتغیر شادابی و نشاط در دو گروه پرستاران با شیفت متغیـر(100/0=χ2=21/05 ، p) و پرســتاران بــا شــیفت ثابــت
(907/0=χ2=2/12 ، p) تفاوت معناداری وجود ندارد.
بین شرکتکنندگان با دامنـه سـنی 22-34 و 35-
45 در متغیرهای پژوهش در گروه پرستاران با شیفت ثابتو متغیر تفـاوت معنـا داری از نظـر آمـاری مـشاهده نـشد.
همچنین بین شرکتکنندگان در متغیرهای پـژوهش در دوگروه از نظر تأهل پرستاران با شیفت ثابت و متغیر تفـاوتمعناداری مشاهده نشد.
همان طور که در جدول شماره 3 ملاحظه مـیشـودسطوح معناداری همه آزمونها قابلیـت اسـتفاده از تحلیـلواریانس چندمتغیری (مانوا) را مجاز می شمارند. این نتـایج نشان میدهد که بین دو گروه پرستاران بـا شـیفت کـاریثابت و متغیـر حـداقل از نظـر یکـی از متغیرهـای وابـسته تفاوت معنادار وجود دارد.
همانطور که در جدول شماره 4 مشاهده مـی شـ ود در ابعاد محدودیت ایفای نقش به دلایل عاطفی، انـرژی وشادابی و سلامت روانی بین دو گروه پرسـتاران بـا شـیفتکاری ثابت و متغیر تفاوت معناداری وجـود داشـت. امـا درمؤلفه عملکرد اجتمـاعی بـین دو گـروه تفـاوت معنـاداریوجود نداشت.
جدول 1- آمارههای توصیفی مؤلفههای روانشناختی کیفیت زندگی مرتبط با سلامت (میانگین و انحراف استاندارد) مربوط بـه پرسـتاران بـا شـیفتکاری ثابت و متغیر
تعداد انحراف استاندارد میانگین مؤلفه آزمودنی ها
80
80 1/21
1/39 3/75
5/34 محدودیت ایفای نقش به دلایل عاطفی شیفت ثابت
شیفت متغیر
80
80 1/56
1/98 8/45
8/28 عملکرد اجتماعی شیفت ثابت
شیفت متغیر
80
80 2/70
2/55 13/98
12/21 انرژی و شادابی شیفت ثابت
شیفت متغیر
80
80 4/51
3/96 21/11
16/10 سلامت روانی شیفت ثابت
شیفت متغیر

جدول 2- نتایج آزمون لون برای برقراری فرض شیب رگرسیون
p Df2 Df1 F متغیرها
0/278 158 1 1/04 محدودیت ایفای نقش به دلایل عاطفی
0/121 158 1 2/91 عملکرد اجتماعی
0/326 158 1 0/970 انرژی و شادابی
0/665 158 1 0/188 سلامت روانی

جدول 3- نتایج آزمون تحلیل واریانس چندمتغیری برای اثر اصلی متغیر گروه بر متغیرهای وابسته
p F ارزش نام آزمون
0/001 32/85 0/459 اثر پیلایی
0/001 32/85 0/541 لامبدای ویلکز
0/001 32/85 0/848 اثر هلتینگ
0/001 32/85 0/848 بزرگترین ریشه خطا

جدول 4- نتایج تحلیل واریانس چندمتغیره پرستاران با هدف تعیین تفاوت بین دو گروه در ابعاد جسمانی کیفیت زندگی مرتبط با سلامت
p F میانگین مجذورات درجه آزادی مجموع مجذورات متغیر وابسته منبع پراکندگی
0/001 78/44 119/02 1 119/02 محدودیت ایفای نقش به دلایل عاطفی گروه
0/001 17/16 126/02 1 126/02 شادابی و نشاط
0/556 0/331 1/05 1 1/05 عملکرداجتماعی
0/002 55/69 1005/01 1 1005/01 سلامت روان

بحث
نتایج پژوهش حاضر نشان داد که محدودیت ایفـاینقش به دلایل عاطفی، شادابی و نشاط و سلامت روان دربین پرستاران با شیفت کاری ثابت و متغیر تفاوت معناداری وجود دارد . اما عملکرد اجتماعی در این دو گروه پرسـتارانبا شیفت ثابت و متغیر معنادار نبود. بدین ترتیب پرسـتارانبا شیفت کاری ثابت از شادابی و نـشاط و سـلامت روانـی بیشتری برخوردار