یم یادگیری و رویکردهای یـادگیری دانـشجویاندر موضوعات و موقعیتهای مختلف نشان مـیدهنـد (27).
در حوزه علوم پزشکی نیز تعدادی مطالعه روی رویکردهـاییادگیری دانشجویان صـورت گرفتـه اسـت، از جملـه آنهـا پژوهشهای انجام شده توسط شـکورنیا وTiwari اسـت،آنها در مطالعه خود نشان دادنـد کـه اسـتفاده دانـشجویانسال پایین پزشکی و پرستاری از رویکـرد یـادگیری عمقـی،کمتر از دانشجویان سال های بـالاتر مـیباشـد (23و28). در همین راستا نتایج مطالعهShaari و همکاران نیـز نـشانگراستفاده دانشجویان تحصیلات تکمیلی از رویکرد عمقـی بـهمیزان بالایی است (29). این در حالی است که در تـضاد بـانتایج فوق، نتـایج مطالعـه دیگـری کـه توسـط منـصوری وهمکاران برروی رویکردهای یادگیری دانشجویان پرسـتاریو مامایی صورت گرفته بود نـشان داد کـه هـیچ همبـستگیبـین سـال تحـصیل و رویکردهـای یـادگیری عمقـی بـین دانــشجویان پرســتاری و مامــایی وجــود نداشــت (30).
Lapeyre نیز در طی انجام مطالعهای به این نتیجه رسـیدکه تفاوتی در اتخاذ رویکردهای یادگیری در بین گروهی کهپرستاری را به صـورت دورههـای آموزشـی مـیآموختنـد وگروهی که در حال تحصیل در دوره کارشناسی پرستاری دردانشگاه بودند، وجود ندارد (31).
با توجه به این که توسعه رویکرد یـادگیری عمقـی ازاهـداف مهـم آمـوزش عـالی اسـت، درک چگـونگی تغییـر رویکردهای یادگیری دانشجویان در طول زمان، بسیار مهـممیباشد. از سویی دیگر مروری بـر مطالعـات پیـشین نـشانمیدهد که کارهـای محـدودی در رابطـه بـا تـأثیر تجـاربدانشگاهی روی رویکردهای یادگیری دانشجویان پرسـتاریو مامایی در طول زمـان انجـام گرفتـه اسـت (18)، ایـن درحالی است که در آموزش پرستاری، رویکردهای یـادگیری ازاهمیت بالایی برخوردارند، زیرا حرفههای پرستاری و ماماییموقعیتهای مختلفی از سلامتی و بیماری را در بر میگیرند و دارای ابعاد رفتاری و زیستی میباشند (32). با ایـن وجـودنتایج تحقیقی که توسط اسداللهی انجام شده، نشان داد کـه42% اســاتید پرســتاری وضــعیت عملکــردی دانــشجویانپرستاری را نسبت به سالهای قبل ضعیف تر اعلام کـرده واظهار نمودند که دانشجویان نمیتوانند آموختههای تئوری رادر ب الین ب ه ک ار برن د. 85% اس اتید نی ز انگی زه و ت وان دانشجویان را کمتر از سال های قبل ارزیابی نمودنـد (33). از سوی دیگر متأسفانه دیـده مـی شـود کـه دانـشآموختگـانپرستاری در مواجهه با حل مشکلات بیماران و روبه رو شدنبا موارد بحرانی و غیره بیشتر اوقات مجری بیچون و چرایدستورات پزشکان میباشند که این امـر مـی توانـد بـه ارا یـ ه مراقبتهای نامطلوب به مددجویان و خطـرات جـانی بـرایآنان منجر شود (4). بنابراین لازم اسـت بـرای بهبـود وضـعیادگیری و جهت افزایش دقت، سرعت و کیفیت مطالعه، بـهآموزش و نهادینهسازی روشهای مؤثر یـادگیری و مطالعـهدر دانشجویان پرستاری پرداخته شود (16) و ًطبعا قبل از هرچی ز، ش ناخت رویکرده ای ی ادگیری ای ن دان شجویان ازضروریات میباشد، از این رو با در نظر گرفتن نتایج مطالعات فوقالذکر و تحـولات و پیـشرفتهـایی کـه در شـیوههـایدرمانی و مراقبتهـای بـالینی رخ داده اسـت و نیـاز مراکـزبهداشتی- درمانی به پرسـتارانی کـه بتواننـد مراقبـتهـایصحیح، مـؤثر و شایـسته را بـا توجـه بـه پیچیـدهتـر شـدننیازهای مراقبتی بیماران فراهم کنند (34)، پژوهـشگر اقـدامبه انجام پژوهـشی بـا هـدف تعیـین رویکردهـای یـادگیریدانشجویان پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی بوشـهردر سال تحصیلی 92-1391 نمود . با این امید که نتایج ایـنمطالعه بتوانـد بـا شناسـایی رویکـرد یـادگیری دانـشجویان،اطلاعات مفیدی را برای برنامهریزان آم وزشـی، مـسؤولان واساتید پرستاری و مامایی فراهم آورد تا برای یادگیری هرچهبهتر دانشجویان جهت رسـیدن بـه اهـداف آمـوزش عـالی،شرایط و شیوه های مناسبی را ایجاد نمایند.

روش مطالعه

1268732239263

Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در این پژوهش توصیفی که به صـورت مقطعـی درسال تحصیلی 92-1391 انجام شـد، شـرکتکننـدگان در پژوهش را کلیه دانشجویان پرسـتاری و مامـایی دانـشگاهعلوم پزشکی بوشهر (262 نفر) تشکیل مـیدادنـد کـه بـهصورت سرشماری مورد مطالعـه قـرار گرفتنـد و در زمـاناجرای پژوهش در سال اول، دوم، سوم و چهارم کارشناسیپرسـتاری و مامـایی و سـال اول و دوم کارشناسـی ارشـد پرستاری بـه تحـصیل اشـتغال داشـتند. ابـزار جمـعآوری اطلاعات پرسشنامه خودایفایی بود که از دو بخش تشکیلشده بود : بخش اول شامل چهار سؤال در مـورد اطلاعـاتفردی و بخش دوم شامل پرسـشنامه تجدیـدنظر شـده دوعـاملی فرآینـد مطالعـه (Revised Two-Factor Study Process Questionnaire(R-SPQ-
2F)) که نسخه تصحیح شده پرسـشنامه فرآینـد مطالعـه
(Study Process Questionnaire(SPQ)) Biggs و بـه روزتـرین و سـ ادهتـرین نـسخه پرسـشنامه فرآیند مطالعه برای ارزشیابی رویکردهای یـادگیری اسـت (13) و شامل 20 سؤال با شاخص امتیازدهی یک تـا پـنجبرمبنای مقیاس 5 درجهای لیکـرت (از نمـره 1 بـه معنـیهرگز تا نمره 5 به معنی همیشه) بود که رویکرد یـادگیریسطحی و عمقی را میسنجد (هر 10 س ؤال مربوط به یکرویکرد). و نمره مربوط به هر رویکرد از طریق جمع کردنارزش عددی سؤال های مربوطه به دست میآید و حـداقلو حداکثر نمره هر رویکرد بـه ترتیـب 10 و 50 مـیباشـد .
مقایسه میانگین نمرات کـسب شـده در رویکردهـا، درجـهاهمیت آن را نشان میدهد به این صورت که مقایسه نمرهکسب شده توسط یـک دانـشجو رویکـرد یـادگیری وی رانسبت به سایر دانشجویان مشخص میکند. این پرسشنامهدر ایران به کمک روشهای ارزیابی پایایی و تحلیل عاملتأییدی مورد بررسی قرار گرفتـه اسـت کـه نتـایج تحلیـلعامل تأییدی نیز برازش خوبی را برای سـاختار دو عـاملیدر نظر گرفته شده، نشان داد و ضریب پایایی پرسشنامه باروش آلفای کرونباخ نیز برای رویکرد عمقی و سطحی بـهترتی ب 79/0 و 83/0 ب ه دس ت آم ده ب ود (35)، روای ی پرسشنامه نیز با نظر هشت تن از اساتید دانشکده پرستاریو مامایی دانشگاه علوم پزشکی بوشـهر مـورد تأییـد قـرارگرفت.
در کلاس نظری با کسب اجازه از مدرس مربوطه و توضیح در خصوص هدف و نحـوه اجـرا، محرمانـه بـودناطلاعات و اختیاری بودن شرکت در پـژوهش، پرسـشنامهدر یک مرحله توسط پژوهشگر در اختیار دانشجویان واجـدشرایط قرار گرفت و پس از تکمیـل در حـضور پژوهـشگر،جمع آوری گردید.
به منظور تجزیه و تحلیل دادههـا پـس از رد شـدنفرض نرمال بودن توزیـع نمونـههـا از روشهـای آمـاریتوص یفی (فراوان ی، درص د، می انگین، انح راف معی ار ) و تحلیلی (آزمون من ویتنی و کروسـکال والـیس ) بـه کمـکنـرم افـزار SPSS v.18 بـا سـطح معنـاداری 05/0<p استفاده گردید.

یافتهها
از 262 پرســشنامه توزیــع شــده 251 پرســشنامه (80/95%) به طور کامل تکمیل شده بود. از مجمـوع 251 نف ر دان شجوی ش رکت کنن ده اکثری ت مؤن ث (3/77) و متوسط سن دانـشجویان 82/2±55/21 سـال بـود. رشـتهتحصیلی افراد شرکتکننده به ترتیب کارشناسی پرسـتاری (55%)، کارشناســی مامــایی (37%) و کارشناســی ارشــدپرستاری (8%) بود، که 3/32% از این افـراد در سـال اول،3/26% در س ال دوم، 9/21% در س ال س وم و 5/19% در سال چهارم مشغول به تحصیل بودند.
بررسی یافتهها نشان داد که میانگین نمره رویکـردعمق ی دان شجویان (03/6±49/29) ن سبت ب ه رویک رد سطحی آنها (07/6±61/23) بیشتر میباشد کـه نـشانگرتوجــه و اســتفاده غالــب دانــشجویان از رویکــرد عمقــییادگیری است.
میانگین رویکرد یادگیری دانشجویان برحسب رشتهو مقطع تحصیلی نشان داد که دانشجویان کارشناسی ارشدپرس تاری ن سبت ب ه دان شجویان کارشناس ی مام ایی و دان شجویان کارشناس ی مام ایی ن سبت ب ه دان شجویانکارشناســی پرســتاری از رویکــرد عمقــی در یــادگیریبرخوردارند در حـالی کـه ایـن موضـوع در مـورد اسـتفادهدانشجویان از رویکرد سطحی در یادگیری دقیقـاً بـرعکساست اما آزمون کروسکال والیس تفاوت معناداری را از نظـرآمـاری در رویکـرد یـادگیری (چـه سـطحی چـه عمقـی) دانشجویان نشان نداد (جدول شماره 1).
آزمون کروسکال والیس همچنین نشان داد علیرغم این که دانشجویان سال بالا در مقایسه با دانشجویان سالپایین از رویکرد عمقی و دانشجویان سال پایین در مقایسهبا دانشجویان سال بالا از رویکرد سطحی استفاده می کننـد اما این تفاوت نیز از نظر آماری معنادار ن مـیباشـد (جـدول شماره 2). میانگین رویکرد یادگیری دانـشجویان برحـسبجـنس نـشان دهنـده ایـن اسـت کـه دانـشجویان مؤنـث (92/5±76/29) نــــسبت بــــه دانــــشجویان مــــذکر
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:26 +0330 on Wednesday October 11th 2017

(37/6±67/28) از رویکرد عمقی در یادگیری برخوردارنـداما آزمون من ویتنی تفاوت معنـا داری را از نظـر آمـاری دراس تفاده از رویکـرد عمق ی بـین دو جـنس ن شان نـداد (248/0=p)، این در حـالی اسـت کـه دانـشجویان مـذکر

جدول 1- میانگین نمرات رویکردهای یادگیری دانشجویان پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی بوشهر در سـال تحـصیلی 92-1391 بر حـسبرشته و مقطع تحصیلی
p-value رشته و مقطع تحصیلی رویکردهای یادگیری
کارشناسی ارشد پرستاری کارشناسی مامایی کارشناسی پرستاری انحراف معیار میانگین انحراف معیار