ـکآموزش در گروه هـای کوچـک بـر میـزان آگـاهی و سـوادبهداشتی بیماران مبـتلا بـه نارسـایی قلبـی در 150 بیمـارمراجعه کننده به چهـار بیمارسـتان هـای آموزشـی دانـشگاهعلوم پزشکی تهران در سال 93-92 انجام گرفت. با توجهبه دامنه بیشتر نمرات سواد بهداشتی تعداد نمونه براسـاسسواد بهداشتی که دامنه بزرگتـری داشـت تعیـین گردیـد.
بدین ترتیب که انحراف معیار سواد بهداشتی 7/10 در نظرگرفته شد . و برای سطح اطمینان 95% و توان آزمون 80% تعداد نمونه به گونهای تعیین شد کـه اگـر اخـتلاف سـطحنمره سواد بهداشتی در دو گروه 5 نمـره یـا بیـشتر شـد، ازنظر آماری معنادار شود . بنابراین 72 زن دیابتی نوع 2 برای گروه کنترل و 75 نفر برای گروه آمـوزش انتخـاب شـدند.
پس از کسب مجـوز از کمیتـه اخـلاق معاونـت پژوهـشیدانشگاه آزاد اسلامی، واحد پزشکی و کسب مجوز از چهـاربیمارستان های مربوط ه، بیماران با توانایی حداقل خواندن ونوشتن، حدا کثر سن 75 سال و عدم وجود سـابقه شـناختهشده بیماریهای نـاتوان کننـده تأییـد شـده دیگـر توسـطپزشکان متخصص مانند بیمار یهای روانشناختی، سـکته مغزی، بیماریهای مزمن انسدادی ر یه و تمایل به شرکتدر پژوهش با روش تخصیص تصادفی بلوکی چهار تایی بهدو گرده کنترل و مداخله تقسیم شدند، بیماران در صـورتعدم تمایل به ادامه مطالعـه و نیـز ابـتلا بـه هـر کـدام ازبیماریهای نامبرده شده از مطالعه خارج می شدند. لازم بهذکر است قبل از انجام مطالعه از نمونه ها رضـا یت آگاهانـهکتبی اخـذ گردیـ د و اصـول اعلامیـ ه هلـسینکی در تمـاممراحل تحق یق رعا یت گرد ید. توضیح ایـ ن نکتـه ضـروری است که بیماران گروه مداخله به طور هـمزمـان در برنامـهآموزشــی دیگــری شــرکت نداشــتند . جهــت جمــع آوری اطلاعات از پرسشنامههای خـصوصیات فـردی (شـامل دهپرسش در مورد عوامل احتمالی مؤثر بـر میـزان آگـاهی وس واد بهداش تی)، پرس شنامه کوت اه اس تاندارد Short-TOHFLA (16 سؤال) جهت سنجش سواد بهداشتی وپرسشنامه محقق ساخته (13 سـؤال ) در خـصوص میـزانآگاهی بیماران از بیماری، علایم و مراقبت های مـرتبط بـاآن استفاده شد. معیـار سـنجش سـواد بهداشـتی براسـاسمقیاس لیکرت به گونهای تنظیم گردیـده اسـت کـه افـرادمورد پژوهش نظرات خود را به صورت 5 گزینهای (همیشه 4، اغلب 3، گاهی اوقات 2، به نـدرت 1 و هرگـز 0) بیـانکردند. پایایی این پرسشنامه با اسـتفاده از انـسجام درونـیبررسی شد و 7/0=α و 8/0=r به دست آمد . جهت تعیـین
٣۶
اعتبار علمی ابزار سنجش آگاهی گردآوری اطلاعات روشاعتبار محتوا به کار برده شد؛ بدین صورت کـه در ابتـدا بـامطالعه کتب و مقالات معتبر مربوط به بیمـاری مبـتلا بـهنارسایی قلبـی گـردآوری اطلاعـات انجـام شـد و سـپس محتوای آن توسـط هـشت نفـر از اسـاتید دانـشکدههـ ای پزشکی و بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تهران، مطالعـه وارزشــیابی گردیــد . جهــت ارزیــابی پایــایی ســؤالات، از روش های انسجام درونی استفاده شد و نتایج نـشان دهنـدهان سجام درون ی قاب ل قب ول (78%=α) و می زان 8/0=r مناسب بود . پرسشنامهها در ابتدای مطالعه و شش ماه بعـدتوسط مشارکت کننـدگان دو گـروه تکمیـل گردیـد. گـروهکنترل مراقبت های روتـین را دریافـت نمودنـد و در گـروهمداخله برنام های شامل برگزاری شـش جلـسه آموزشـی وتوجیهی به صورت ماهانه (هر ماه یک جلـسه آمو زشـی ) و به روش بحث در گروههای کوچک 8-5 نفره و پرسـش وپاسخ انجام گرد ید، علاوه بر آن کتابچ ههـ ا و بروشـورهایآموزشی متناسب با موضوع خودمراقبتی بـین افـراد توزیـعگردید. در این جلسات تـلاش شـد بیمـاران بـا اسـتفاده ازتجارب شخصی یکدیگر در مورد بیماری خود بحث کرده وآموزش دهندگان نقش تسهیلگر داشتند و مسایل مرتبط وم شکل دار را در م ورد بیم اری نارس ایی قلبـی آم وزشمیدادند. زمان جلسات بین 90-60 دق یقهای بـود. دادههـ ا با آزمون های آماری توصـیفی و تحلیلـی ماننـد تـیزوج ومستقل و آنالیز کوواریـانس بـا کمـک نـرم افـزارSPSS v.11.5 مورد تحلیل قرار گرفت. سطح معناداری در ایـنمطالعه کمتر از 05/0 در نظر گرفته شد.

یافتهها
در ایــن مطالعــه ریزشــی وجــود نداشــت. نتــایج ویژگیهای دموگرافیک بیماران در جدول شـماره 1 آمـدهاست. آزمون کای اسکوئر تفاوت آماری معناداری در زمینـهمتغیرهای دموگرافیک قبل از مداخله بین دو گـروه نـشاننداد (05/0>p). میانگین و انحراف معیار میـزان آگـاهی وسواد بهداشتی بیماران در دو گروه کنترل و مداخله قبـل وبعد از اجرای مداخله آموزشی در جدول شماره 2 نشان دادهشده است. میانگین نمره آگاهی و سواد بهداشتی در هر دوگروه ارتقاء یافته است، پس از تأییـد نرمـال بـودن توزیـعدادهها بـا آزمـون کولمـوگراف اسـمیرنوف و تأییـد فـرضهمگن بودن واریانس ها با اسـتفاده از آزمـون لـون (بـرای
4/58=F بــرای ســواد بهداشــتی 01/0=df=1 ،147 ،p،
47/33=F). همچنین در ارزیـابی تفـاوت دو گـروه از ایـننظر با آزمون تی مستقل مشخص شد کـه نمـره آگـاهی وسـواد بهداشـتی در گـروه مداخلـه از نظـر آمـاری تفـاوت معناداری با گروه کنترل (01/0=p) داشت. متغیر آگاهی 5/0=K=0/342 ،F=0/998 ،p و برای متغیرس واد بهداش تی 2/0=K=0/782 ،p=0/874 ،p)، جهـت بررسی این تفاوت از تحلیل کوواریـانس اسـتفاده شـد کـهنشان داد مداخله در افزایش میزان آگاهی و سواد بهداشتیمؤثر بوده است (برای متغیر آگاهی 01/0=df=1 ،147 ،p،

1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:38 +0330 on Wednesday October 11th 2017

جدول 1- مقایسه متغیرها ی دموگرافیک دو گروه مداخله و مقایسه قبل از برنامه آموزشی
سطح معناداری گروه مقایسه گروه مداخله متغیر
فراوانی نسبی فراوانی مطلق فراوانی نسبی فراوانی مطلق p=0/87 24
28
21/3
26/7 18
21
16
20 22/7
20
28
29/3 17
15
21
22 <45
45-50
50-55
55< گروه های سنی (سال)
p=0/61 54/7
45/3 41
34 52
48 39
36 مرد
زن جنس
p=0/74 41/3
58/7 31
44 48
52 36
39 مجرد
متأهل وضعیت تأهل
p=0/37 46/7
28
25/3 35
21
19 50/6
30/7
18/7 38
23
14 زیردیپلم دیپلم بالاتر از دیپلم سطح تحصیلات
p=0/54 16
30/7
32
21/3 12
23
24
16 13/3
33/3
28
25/3 10
25
21
19 20
25
30
35 میزان EF%

جدول 2- میانگین و انحراف معیار میزان آگاهی و سواد بهداشتی بیماران نارسایی قلبی شرکت کننده در مطالعه قبل و بعد از مداخله
گروه کنترل مداخله
53340-265084

  • 2