هیم بررسی شده در مطالعات مقطعی ارزیابی سلامتی به عمـلآمده است (44). تحلیلهای روان سنجی نشـان داده اسـتکه این پرسشنامه ابزاری پایا بوده و ضمن قابلیـت کـاربرددر فرهنگهای مختلف، توانایی تفکیـک بـین گـروههـای مختلــف براســاس ســن، جــنس، وضــعیت اقتصــادی واجتماعی، ناحیه جغرافیایی و نیز وضعیت بالینی را داراسـت (44). لذا در این مطالعه به منظور بررسـی کیفیـت زنـدگیبیماران مبتلا به انفارکتوس قلبـی از پرسشـنامه کوتـاه 36 سؤالی استفاده شد. نتایج مطالعه منتظری و همکاران مبین شواهد مستندی از معتبر بودن گونه فارسی این پرسشـنامه به عنوان سنجشی از وضعیت سلامتی و کیفیت زندگی در جامعه ایرانی است (26). میزان پا یـایی پرسشـنامه کیفیـتزندگی توسط آزمون- آزمون مجدد 89/0 و توسـط آلفـایکرونب اخ 92/0 محاس به ش د. پرسش نامه SF-36 ی ک پرسشنامه عمومی جهت بررسـی کیفیـت زنـدگی بـوده وکیفیـت زنـدگی افـراد را در 8 حیطـه بررسـی مـینمایـد.
عملکرد جسمانی، محدودیت به علـت مشـکلات جسـمی،عملکرد اجتماعی، درد جسمانی، سلامت روحی، محدودیت به علت مشکلات روحی، شادابی و سلامت عمومی. نمـرههر یک از حیطهها به طور مستقل محاسبه شده و از صـفر(بدترین وضـعیت ) تـا 100 (بهتـرین وضـعیت) مـی باشـد . س ؤالات ابع اد ی اد ش ده عبارتن د از: عملک رد جس مانی (سؤالات 3 تا 12)، محدودیت به علت مشـکلات جسـمی
(سؤالات 13 تا 16)، عملکرد اجتمـاعی (سـؤالا ت 2، 20 و
32)، درد جســمانی (ســؤالات 21 و22)، ســلامت روحــی
(ســؤالات 24، 25، 26، 28 و 30)، محــدودیت بــه علــتمشکلات روحی (سؤالات 17 تا 19)، شادابی (سؤالات 23، 27، 29 و 31) و سلامت عمومی (سـؤالا ت 1، 33 تـا 36).
به سؤالات شش گزینـه ای بـه صـورت قـراردادی نمـرات100، 80، 60، 40، 20 و صفر تعلـق گرفـت و بـه همـینترتیب به سؤالات پنج گزینهای به صورت قراردادی نمرات 100، 75، 50، 25 و صفر، به سؤالات سه گزینهای نمـراتصفر، 50 و 100 و در نهایت به سؤالات دو گزینهای نمـره50 و 100 تعلـق گرفـت. پرسشـنامههـای سـنجش ابعـاد توانمندسازی در قالب چهار مرحله ارایه شدند. تهدید درک شده اولین مرحله اجراء الگو توانمندسـازی خـانواده محـور است. این مرحله شامل سه سطح شدت درک شـده بـا 15 سؤال، حساسیت درک شده با 21 سؤال و در نهایت محـورکنترل بیمار با 4 سؤال است. مرحله دوم خودکارآمـدی بـهروش حل مسأله است. مراحل این گام عبارتند از: احساس خودکارآمدی با 13 سؤال، خودکارآمدی از دیدگاه بیمـار بـا13 سؤال و در نهایت خودکارآمدی از دیدگاه پژوهشگر بـا
13 سؤال. مرحلـه سـوم عـزت نفـس بـه روش مشـارکتآموزشی بوده که از طریق پرسشنامه 35 سؤالی عزت نفس کوپراسمیت سنجیده شد. مرحله نهـایی، مرحلـه ارزشـیابیبوده که از طریق پرسشنامه 4 سؤالی خودکنترلی از دیدگاه بیمار و پرسشنامه 4 سؤالی خودکنترلی از دیدگاه پژوهشگر سنجیده شدند. طیف لیکرت پرسشنامههای اختصاصی الگو شامل هفت طیف از بسیار موافقم تـا بسـیار مخـالفم بـود.
حداقل امتیاز هر سؤال 1 و حداکثر امتیاز هر سـؤال هفـتبود. جهت تعیین اعتبار علمی پرسشـنامه هـای اختصاصـیالگو از روش اعتبار محتوی استفاده شد. بدین صـورت کـ ه ابتدا با مطالعه کتـب، مقـالات جدیـ د، تحقیقـات متفـاوت،تجربه پژوهشگر و نظرات ارزنـده اسـتاد راهنمـا و اسـاتید مشاور پرسشنامه های گردآوری دادهها تهیه شـد و سـپسجهت تعیین روایی محتـوی بـه 10 نفـر از اعضـا ی ه یـأت علمی دانشگاههای تربیت مدرس، علوم پزشـکی تهـران وعلوم پزشکی مشهد ارایـه و در نهایـ ت بـا توجـه بـه ایـ ننظـرات و اعمـال نظـرات اصـلاحی و پیشـنهادی اسـاتیدمذکور و با تأیید اساتید محترم راهنما و مشاور پرسشـنامه – های جمع آوری اطلاعات معتبـر گرد یـد. در زمینـه روا یـی محتوی پرسشنامه های گردآوری دادهها علاوه بر اسـتفادهاز تجارب و نظرات اعضای هیأت علمی سه دانشـگاه ذکـرشده، از تجارب و نظرات مفید 10 نفر از بی ماران که مدرک دیپلم به بالا داشتند و 3 تن از متخصصین قلـب و عـروقسرویس قلـب بیمارسـتان منتخـب و 1 متخصـص تغذیـه استفاده شد. برای تعیین اعتماد علمـی در ایـ ن پـژوهش ازآزمون – آزمون مجدد و آلفای کرونباخ استفاده شد. میزان پایایی پرسشنامههـای اختصاصـی الگـو توسـط آزمـون – آزمون مجدد 89/0 و توسط آلفای کرونباخ 92/0 محاسـبهشد. در این مرحله پژوهشگر پـس از معرفـی خـود و بیـاناهداف پژوهش به نمونههـای پـژوهش و جلـب مشـارکتآن ها و دریافت فرم رضایت کتبی، پرسشنامههای پژوهش را طی جلسات متناوب و بنـا بـه شـرایط روحـی و روانـیواحدهای پژوهش و آمادگی آنان بـه بیمـار و عضـو فعـالخانواده وی داد و طـی تکمیـل پرسشـنامههـا در صـورت داشتن مشکل در سؤالات پرسشنامه واحدهای پـژوهش راراهنمایی مینمود. پـس از تکمیـل پرسشـنامههـا توسـطواحدهـای پـژوهش دادههـای حاصـل توسـط پژوهشـگرجمع آوری شد و مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفـت وبر این اساس برنامه پیشبینی شده توانمندسازی برای اجرا بازنگری شد.
پس از تجزیه و تحلیل دادههای مرحله قبل (قبل از مداخله) که منجر به شناسایی منابع، محدودیتها، نیازها و نقاط قوت و ضعف بیمار و خانواده او در زمینههای مختلف شد، تغییراتی در برنامه توانمندسازی که از قبل بـرای ایـنبیماران طراحی شده بود داده شد تا الگـوی توانمند سـازیمتناسب با نیازها و خواستههای نمونههای پـژوهش باشـد.
پس از انجام پیش آزمون مرحله مداخله فقط بـرای گـروهآزمون انجام شد و گروه شاهد هیچ گونه مداخلهای دریافت نکــرد. در گــروه آزمــون مداخلــه یعنــی اجــرای الگــویتوانمندسازی خانواده – محور اجرا شد. مراحل اجرایی الگو شامل چهار گام بود که عبارتند از: 1. تهدیـد درک شـده ازطریق بحث گروهی، 2. ارتقای خودکارآمدی از طریق حل مسأله گروهی و مراحل خودکارآمدی بـه صـورت نمـایشعمل ی، 3. اف زایش خودب اوری (ع زت نف س) از طری ق مشارکت آموزشـی و 4. ارزشـیابی بـه دو شـیوه ارزشـیابیفرآیندی و برآیندی (نهایی). به عنوان مقدمـه ای بـر روشمداخلــه و عملیــاتی نمــودن مراحــل چهارگانــه الگــویتوانمندسازی خانواده محور باید بیان شود که توانمندسازی بیمار مبتلا به انفارکتوس قلبی و عضـو فعـال خـانواده بـهنمایندگی از طرف خـانواده بیمـار روش مداخلـه پـژوهشحاضر بوده که سعی در ارتقاء کیفیت زندگی بیمار مبتلا به انفارکتوس قلبی و عضو فعال خانواده به نمایندگی از طرف خانواده بیمار دارد. پیامد موردنظر الگـو کـه ارتقـاء کیفیـتزندگی بیمـار بـوده بـرای بیمـار در سـه حیطـه شـناختی،عملکردی و روحی و روانی از طریق افـزایش تهدیـد درکشده (شدت و حساسیت درک شده)، عزت نفـس بـه روش بحث گروهی، حل مسأله گروهی و نمایش عملی طی 5-7 جلسه اجرا شد تا از نظر ذهنی و عملی بیماران و اعضـاءخانواده آن هـا بـه ایـن بـاور برسـند کـه قـادر هسـتند بـاخودکنترلی و اتخاذ رفتارهای پیشگیرانه از تشدید بیمـاریقلبی عضـو خـانواده خـود پیشـگیری نماینـد. بنـابراین از آنجاییکه اجرای کامل برنامه پیشگیری مستلزم همکـاریو مسؤولیت پذیری خانواده در زمینه ابعـاد مختلـف کیفیـتزندگی میباشد، ایـن بیمـاران توانمنـد شـده طـی مرحلـهمشـارکت آموزشـی از طریـق آمـوزش مرحلـه بـه مرحلـهمطالب فراگرفته شده در ارتباط با بیماری قلبی را با رعایت اصول تئـوری خو دکارآمـدی بـه عضـو فعـال خـانواده بـهنمایندگی از طرف خانواده خود طی 5-7 جلسه همـراه بـاجزوات آموزشی کـه توسـط مـؤلفین بـا توجـه بـه لحـاظنیازهای بیان شده بیمار و عضو فعال خانواده وی در مرحله قبل از مداخله مهیا شده بودند، آموزش مـی دهـد . مداخلـهبرای بیماران گروه آزمون زمانی اجرا میشد که بیمـار فـازحاد بیماری را به طور نسبی طـی نمـوده بـود و براسـاس مشورت با فوق تخصص بیماریهای قلبی مشـکلی بـرایشرکت در مداخله نداشت و به طور نسبی از توانایی حضور فعال در مراحل مختلف اجرای مداخلـه منجملـه مشـارکتآموزشی برخوردار بود. شرکت در جلسات بحـث گروهـی وآموزش به عضو فعال خانواده توسط بیمار تأثیر چشمگیری بر روحیه بیمار و تمایل آنها به تداوم شـرکت در جلسـاتبحث گروهی و ابراز علاقه برای شرکت در مراحل مداخله داشت. طراحی شیوه و محتوی آموزش بـه گونـهای اسـتکه طی این برنامه علاوه بر دانـش، مهـارت، تهدیـد درک شـده و احسـاس خودکارآمـدی عض و فعـال خـانواده ب هنمایندگی از طرف خانواده بیمـار افـزایش یافتـه و نگـرشمثبتی نسبت به پیشگیری از بیماری قلبی پیدا کـرده و بـهباور ذهنی میرسد که در کمک به اجرای برنامه پیشگیری از بیماری قلبی یکی از اعضای خانواده خود توانمند بوده و عملاً در اتخاذ رفتارهای پیشگیرانه عضـو خـانواده خـود رایاری مینمایند. بنابراین با عنایت به مقدمه بیان شـده کـهدیباچه خلاصه بـر اجـرای الگـوی توانمندسـازی خـانوادهمحور است، مراحل اجرایی و عملیاتی الگـو بـه قـرار زیـرمیباشد.
مرحله اول که شامل دو مفهوم شدت درک شـده وحساسـیت درک شـده اسـت. هـدف از شـدت درک شـده (آگاهی و شناخت فرد نسبت به وخامت بیماری) این اسـتکه فرد با شناخت خطرات یـ ا عـوارض ناشـی از بی مـاری، میـزان ج دی ب ـودن آن را درک ک رده و نس بت ب ه آن احساس خطر کند. هدف از حساسیت درک شـده (نگـرشفرد نسبت به ابتلا خودش به بیماری) این است که فرد بـاشناخت موقعیت و وضعیت خودش و تعریـ ف صـح یحی از سلامتی با توجه به فرآیند بی مـاری مبـتلا شـده و احتمـالابتلاء مجـدد بـه عـوارض آن و تشـدید شـرایط حاضـر را ممکن بداند. در ایـن مرحلـه از طریـق 5-7 جلسـه بحـثگروهی 45 تا 60 دقیقهای بـا توجـه بـه شـرایط جسـمی،روحی و روانی شرکت کنندگان، دانش و نگرش بیماران در مورد ماهیت، تعریف، عوامل خطر،