شد، عوامل محیطی و تابش خورشیدی به اندازه کافی در اختیار بوته قرار نمی گیرند و بر عکس چنانچه تراکم بوته کمتر از حد مطلوب باشد از امکانات محیطی موجود به نحو مطلوب استفاده نمی شود که این امر منجر به کاهش محصول می شود (اسچیلچر و فرناک ، 2005)
اگر تراکم بیش از حد مطلوب باشد رقابت بین گیاهان مجاور می تواند تأثیر نامطلوبی بر شکل و اندازه نهایی گیاه داشته باشد و عملکرد کمی و کیفی گیاهان دارویی را به شدت کاهش دهد .لذا یکی از نخستین گام های زراعی کردن یک گیاه، شناخت مطلوب ترین تراکم جهت بهترین استفاده از نهاده ها و عوامل محیطی است. (ساملون 2207).
از دیرباز گیاهان دارویی از منابع مهم درمان بیماریها در تمام نقاط جهان بوده و در حال حاضر نیز این گیاهان از جایگاه مهمی در پزشکی برخوردار میباشند، به خصوص در طی دهههای گذشته کاربرد این گیاهان در طب سنتی و مدرن رو به افزایش بوده است (داش و پترا، 1979 ).
طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی اغلب جمعیت جهان به خصوص کشور‌های در حال توسعه بطور سنتی وابسته به دارو‌های گیاهی هستند(سازمان بهداشت جهانی، 2003).

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

بین 40 الی 50 هزار گونه گیاهی شناخته شده که در سیستم‌های دارویی مدرن و سنتی در سراسر جهان استفاده می‌شود که از این میان تعداد گونه اندکی بصورت اهلی و زراعی کشت می‌شوند. با این حال، عمده نیاز بازار هنوز از طریق جمع‌آوری از طبیعت تأمین می‌شود (لانگ و شیمپن، 1997).
استفاده از گیاهان دارویی محدود به کشورهای جهان سوم و طب سنتی نیست، بلکه بیشتر از 25 درصد داروهای مورد استفاده در پزشکی مدرن از گیاهان منشأ گرفته اند (FAO,1999).
طب گیاهی و تقاضا برای گیاهان دارویی از رشد سالانه‌ای در حدود 8-15 درصد (گرینوالد و بوتل، 1996) و یا 10-20 درصد (تنکیت و لارید، 1999)، در کشورهای اروپایی و امریکای شمالی در سال‌های اخیر برخوردار بوده است.
علاوه بر آن بسیاری از ترکیبات گیاهی به عنوان غذای سالم، افزودنی‌های مجاز غذایی، چای‌های گیاهی، و سایر موارد استفاده که با سلامت بشر در ارتباط می‌باشند به فروش می‌رسند، بطوریکه بازار جهانی گیاهان دارویی را حدود 20 میلیارد دلار تخمین زده‌اند (والیتان، 1998).
از نظر گیاهان دارویی، کشور ایران از جایگاه ویژه ای برخوردار است. علاوه بر سابقه طولانی و ریشه تاریخی و فرهنگی مصرف گیاهان دارویی در ایران، تنوع اقلیمی موجود در کشور سبب شده است تا جایگاه گیاهان دارویی از اهمیت خاصی برخوردار باشد. به جرات میتوان گفت که ایران با دارا بودن تنوع آب و هوایی گسترده و ذخایر ژنتیکی گیاهی فراوان، یکی از غنیترین کشورها از نظر امکانات و استعدادهای طبیعی به شمار میرود (عزیزی، 1383).
در سالهای اخیر مردم ایران و دیگر کشورها بدلیل عوارض جانبی داروهای شیمیایی، توجه خاصی به استفاده از گیاهان دارویی نمودهاند. این علاقه و توجه مردم نسبت به کاربرد گیاهان و مشتقات حاصل از آن‌ها سبب ایجاد تجارت پر رونق گیاهان دارویی گردیده است (عماد، 1378).
متأسفانه ایران با داشتن سوابق ترویج و کاربرد گیاهان دارویی و برخورداری از امکانات بالقوه محیطی و انسانی بسیار مناسب و فعال ، در حال حاضر در زمینههای مربوط به کشت و صنعت گیاهان دارویی از بسیاری از کشورها دارای فعالیت کمتری است (عزیزی، 1373).
مواد اولیه گیاهی و فرآورده‌های دارویی حاصل از آنها سهم مهمی از بازار دارویی را به خود اختصاص می‌دهند و به این دلیل دستیابی به راهبردهای بین المللی در زمینه تولید و فرآوری آن‌ها لازم و ضروری به نظر می‌رسد.سازمان بهداشت جهانی در تعدادی از اعلامیه‌های خود بر لزوم تأمین و کنترل کیفی فرآورده‌های گیاهان دارویی با بکارگیری فن‌آوری های جدید و مناسب تأکید می‌ورزد.بازار جهانی مواد دارویی گیاهی از رشد ثابتی در سال‌های اخیر برخوردار بوده است و در حال حاضر مقدار تجارت روغن‌های فرار، گیاهان دارویی ادویه‌ای و گیاهان دارویی آرایشی به ترتیب برابر 5، 22 و 300 بیلیون دلار در سال 2011 رسیده است (اولسن، 1997).
نمایه‌های تجاری و اقتصادی جهان نشان می‌دهند که هندوستان بعد از چین مقام دوم را در صادرات سالانه گیاهان دارویی به صورت فرآوری نشده (32600 تن معادل 46 میلیون دلار امریکا) داشته است (لانگ، 1997).
بازار جهانی برای محصولات خام گیاهان دارویی در سال 1999 در حدود 4/19 میلیارد دلار تخمین زده شده که اروپا مقام اول (7/6 میلیارد دلار)، آسیا (1/5 میلیارد دلار). امریکای شمالی (4 میلیارد دلار)، ژاپن (2/2 میلیارد دلار) و سایر کشورهای جهان (4/1 میلیارد دلار) را به خود اختصاص داده بودند (لارید، 2002).
میزان سالانه واردات مواد خام گیاهان دارویی برای تمام کشورها در سال 1990 حدود 400 هزار تن بوده که ارزشی معادل 2/1 دلار و از رشدی معادل 100 درصد در خلال سال‌های 1997-1991 برخوردار بوده است (لانگ، 2000).
سه کشور عمده صادر‌کننده محصولات گیاهان داوریی شامل چین (140 هزار تن در بین سال های 1997-1991)، هندوستان ( حدود یک سوم مقدار چین) و بعد از آن آلمان می باشند (لانگ، 2000).
اروپا بزرگترین مرکز تجارت گیاهان دارویی در جهان بوده که حدود 440 هزار تن واردات مجصولات گیاهان دارویی را در سال 1996 داشته است (لانگ، 1998).

کشور آلمان در بین سایر کشورهای اتحادیه اروپا، بزرگترین تجارت گیاهان دارویی را بر عهده دارد و در خلال سال‌های 1991تا 2003، 7/44 تن از مواد خام گیاهان دارویی، سالانه به این کشور وارد شده است (لانگ، 2006).
چین نیز یکی دیگر از مهمترین صادر کننده‌های مواد خام گیاهی دارویی می‌باشد. فروش محصولات گیاهی صنایع داروسازی در این کشور در سال 2003، حدود 63/2بیلیون دلار بوده است. در بین کشورهای آسیایی هنک‌کنگ بزرگترین وارد‌کننده مواد خام دارویی به ارزش تقریبی 66/2 بیلیون دلار بوده که بیشتر واردات خود را از چین تامین می‌کند (لانگ، 2006). محصولات فرآوری شده گیاهان دارویی از اهمیت و ارزش تجاری خاصی برخوردار می‌باشند. تحقیقی که در رابطه با 25 دارویی که بیشترین فروش را در سال 1997 در جهان داشته اند، نشان داد که 11 مورد از آن‌ها (42 درصد)، از طبیعت منشا گرفته و دارای ارزشی معادل 5/17 میلیارد دلار بوده‌اند (لارید، 2002).
بیشتر گیاهان دارویی و معطر در بازارهای محلی و بومی به فروش رسیده و تعداد محدودی در مقادیر مشخص در بازار بین المللی معامله می‌شوندو لذا بسیاری از آنها ثبت نشده و یا آمار موجود در این رابطه بسیار اندک می‌باشد که خود نقش بسیار مهمی در بهره‌برداری ناپایدار از این گونه‌ها دارد. میزان تولید گیاهان دارویی شامل گیاهان کشت شده و برداشت شده از طبیعت حدود 6/1 میلیون تن در سال 1996 برآورد شده که از ارزشی معادل (بدون در نظر گرفتن صادرات)، 7/3 میلیارد دلار برخوردار می‌باشد (کوپر، 1997).
همانطور که در جدول2-1مشاهده می‌شود، پنج کشور اروپایی دارای حجم واردات مواد گیاهی دارویی معادل (96 تن) می‌باشند که بیانگر این می‌باشد که اروپا بزرگترین وارد‌کننده مواد خام گیاهان دارویی می‌باشد و در بین کشورهای اروپایی، آلمان با داشتن رتبه چهارمین وارد‌کننده و سومین صادر‌کننده گیاهان دارویی در این میان بیشترین نقش را دارد. در رابطه با تعداد گونه‌های دارویی که از ارزش تجاری برخوردار می‌باشند، برآوردهای گوناگونی صورت گرفته است. با وجود ارزش بسیار بالای گیاهان دارویی، کشورهای مبداء و تامین‌کننده این محصولات حداقل استفاده اقتصادی را می‌برند، به طوری که تنها 15 درصد داروهای تولید شده گیاهی جهان در کشورهای جهان سوم، مصرف می‌شود (لانگ، 2006).
جدول2-1 . کشورهای عمده وارد کننده و صادر کننده گیاهان دارویی و معطر در خلال سال‌های 2003-1991
کشور وارد کنندهحجم (تن)ارزش (US $1000)کشور صادر کنندهحجم (تن)ارزش (US $1000)هنگ کنگ95/5948/263چین6/15003/266امریکا2/5137/139هنگ کنگ5502/201ژاپن45/4603/131هند4/4066/61آلمان75/4445/104مکزیک6/3725/14کره جنوبی5/3388/49آلمان1/1524/68فرانسه8/2197/51آمریکا05/1357/104چین55/156/41مصر8/1147/13ایتالیا95/1143بلغارستان3/1035/14پاکستان65/108/9شیلی85/935/26اسپانیا85/964/27موروکو5/868/13انگلستان95/755/29آلبانی05/869/11مالزی768/38سنگاپور95/762/52جمع55/32052/930جمع1/36898/847منبع: آمار بخش تجاری سازمان ملل نیویورک (لانگ، 2006)
مردمان فقیر در کشورهای جهان سوم قدرت مالی لازم جهت استفاده از طب مدرن را نداشته و لذا به طب سنتی و گیاه درمانی کاملا وابسته می‌باشند (مارشال، 1998).
همچنین گیاهان دارویی می‌توانند درآمد مناسبی را برای افراد روستایی، از طریق فروش محصولات برداشت شده از طبیعت ایجاد کنند. به طور مثال بین 100-50 درصد افراد روستایی در بخش‌های شمالی نپال مرکزی و 50-25 درصد در بخش‌های میانی همان منطقه در برداشت گیاهان دارویی مشغول به کار می‌باشند که محصولات جمع‌آوری شده در بازار دهلی به فروش می‌رسد (اولسن، 1997).
درآمد حاصله از این طریق، 30-15 درصد کل درآمد این افراد را تشکیل می‌دهد. در واقع می‌توان گفت که گیاهان دارویی دارای پتانسیل زیادی در ایجاد اشتغال و رشد اقتصادی به خصوص در بخش‌های حاشیه‌ای