اختیاروزارت بهداشت و آموزش پزشکی قرار گرفـت و در سـایتاین وزارت قرار گرفته است (14). تجزیه و تحلیل داده هـا بـا اسـتفاده از نـرم افـزار آمـاری SPSS v.11.5 و آزمون های آماری تی مستقل، تی زوج (نرمالیته متغیر نمـرهآگــاهی بــا اســتفاده از آزمــون کولمــوگروف اســمیرنوف مشخص شد 067/0=p) و کای دو انجام شد سطح معنادار کمتر و مساوی 05/0 در نظر گرفته شد.

یافتهها

نتایج نشان داد 54% افراد سن 26-19 سـال، 64% شاخص توده بدنی 6/19-9/25 کیلوگرم بـر مجـذور متـر،61% تحـــصیلات دیـــپلم و کمتـــر و 39% تحـــصیلات دانشگاهی،90% خانه دار و 10% شاغل، 89% سـطح درآمـددرحد کفاف، 87% تمایل به بارداری و 13% عدم تمایل بـهبارداری داشتند . علاوه بر این 92% از همسران زنـان سـن
جدول 1- توزیع فراوانی برخی ویژگی های زنان شکم اول در دوره پس از زایمان مراجعه کننده به بیمارستان شـهید بهـشتی شـهر اصـفهان در سـال1392 در دو گروه آموزش الکترونیک و پمفلت
نتیجه آزمون گروه پمفلت گروه الکترونیک مشخصات
تعداد(درصد) تعداد (درصد) آزمون تی مستقل 234/0=p
t=-0.23 2/7 1 2/7 1 <20 سن (سال)
83/3 30 88/8 32 20-29 13/8 5 8/33 3 >29 آزمون تی مستقل
p=0/331 t=-0. 48 66/6 24 72/2 26 خانه دار شغل
33/3 12 27/7 10 شاغل آزمون تی مستقل 098/0=p 15.0-=t 52/7 19 44/4 16 دیپلم و کمتر تحصیلات
47/2 17 55/5 20 دانشگاهی آزمون تی مستقل 801/0=p 31.1-=t 2/7 1 5/5 2 بیکار شغل همسر
97/2 35 94/4 34 شاغل آزمون تی مستقل 129/0=p 94.0-=t 41/6 15 27/7 10 دیپلم و کمتر تحصیلات همسر
55/5 20 69/4 25 دانشگاهی آزمون تی مستقل 083/0=p 22.3-=t 94/4 34 91/6 33 بلی خواسته بودن حاملگی
5/5 2 8/3 3 خیر p=0/505 t=-0.17 27/7 10 22/2 8 کمتر از کفاف درامد خانواده
66/6 24 69/4 25 در حد کفاف 5/5 2 8/3 3 بیشتر از کفاف
جدول 2- مقایسه نمره آگاهی آگاهی از بهداشت دوران پس از زایمان قبل و بعـد از مداخلـه در زنـان شـکم اول پـس از زایمـان مراجعـه کننـده بـهبیمارستان شهید بهشتی شهر اصفهان در سال 1392 در دو گروه الکترونیک و پمفلت

نتیجه آزمون تی مستقل نمره آگاهی گروه های آموزشی
انحراف معیار ±میانگین p=0/380 ، t=1/29 6/23±2/1 قبل از مداخله آموزش الکترونیک
13/61±2 بعد از مداخله p=0/021 ، t= -3/42 نتیجه آزمون تی زوجی
p=0/013 ، t=-1/23 6/10±0/1 قبل از مداخله آموزش پمفلت
10/01±1/2 بعد از مداخله p= 0/014 ، t=-1/80 نتیجه آزمون تی زوجی

بالای 25 سـال، 74% تحـصیلات دیـپلم و کمتـر و 93% شاغل بودند . بیشترین منبع کسب اطلاعات زنان بـاردار در قبل از مداخله در هر دو گروه به ترتیب پرسنل بهداشتی ودرمانی (43%) و مادر (27%) بود. نتایج نـشان داد زنـان دوگروه مورد مطالعه از لحاظ سن، تحصیلات و شـغل مـادر،تحصیلات و شغل همسر و سطح درآمد خانواده و خواسـتهبودن بارداری همگن بودند (جدول شماره 1). علاوه بر ایننتایج آزمون تی مستقل نـش ان داد کـه بـین دو گـروه در 2 هفته بعد از مداخله از لحاظ نمره آگاهی نسبت به بهداشتدوران پس از زایمان تفاوت آماری معناداری وجـود داشـت (جدول شماره 2).
بحث

نتایج مطالعه حاضر نشان داد که آموزش الکترونیک مراقبتهای بهداشتی دوره پس از زایمان توانـسته موجـبارتقای سطح آگاهی مادران شکم اول شود. برنامه آموزش الکترونیک علاوه بر این که موجب افزایش سطح آگاهی و رضایت مادران می شـود موجـب صـرفه جـویی در وقـت وهزینههای احتمالی می گردد. در این راسـتا نتـایج مطالعـهKuo نشان داد که میزان یادگیری زنـان بـاردار در مـوردمراقبت از نوزاد نسبت در گروه آموزش از طریـق آمـوزشالکترونیکی نسبت به گروه کنترل (آموزش معمول ) بیـشتربوده است (15). مطالعهHuang نیز در تایپـه مطالعـهای تجربی 2 گروهه با هدف تعیین تأثیر برنامه آموزش مبتنـیبر شبکه بر آگاهی و نگرش زنان باردار انجام دادند . نتـایجنشان داد که نمره آگاهی در گروه مـورد در مرحلـه بعـد ازمداخله افزایش یافته بود. نمره نگرش نسبت بـه شـیردهینیز افزایش یافت ه بود . علاوه بر این بـین دو گـروه از نظـرآگاهی و نگرش نسبت به شیردهی تفاوت معناداری وجـودداشــــت (001/0<p) (16) در مطالعــــه Casazza و همکاران آموزش رایانه ای نسبت به شیوه سخنرانی باعث کـاهش مـصرف وعـده هـای غـذایی غیرمف یـد در گـروه نوجوانان شد (17). در واقع روش های فعال و مکالمه تأثیر بیـشتری بـر مخـاطبین داشـته اسـت. بـه طـوری کـه در مطالعات گذشته ، مکالمـات و ارتباطـات جمعـی را موجـبتأثیرپذیری بیشتر مخاطبین گزارش کردند (18). در مطالعه Campbell در مورد تأثیر برنامه آموزشـی رایانـهای بـربهبود تغذیه ای زنان نتایج نشان داد که آموزش بـا ک مـک سی دی منجر به افزایش خودکارآمدی و افزایش در سطح دانش و آگاهی در مورد مصرف رژیم کم چرب می شـود ، اما بر تبعیت از مصرف رژیم کم چرب تأثیری ندارد (19).
علاوه بر این نتایج مطالعه Unk با استفاده آموزش مبتنیبر چندرسانهای نشان داد که بین دو گروه از افراد (آموزش مبتنی بر کامپیوتر و بروشور) از نظر تبعیت از مـصرف داورو پذیرش درمانی تفاوت آمای معناداری یافـت نـشد (20).
علاوه بر موارد ذکر شـده نتـایج مطالعـهGustafson وهمکاران در ایالات متحده آمریکا با استفاده آموزش مبتنیبر کامپیوتر نشان داد که بـین دو گـروه از افـراد (آمـوزشمبتنی بر کامپیوتر و بروشور) از نظر بهبود نمـره آگـاهی ازسرطان پستان تفاوت آمـای معنـا داری یافـت نـشد (21).
Murray و همکاران در ایالت کینگدام نیز نشان داد کـهاستفاده از کامپیوتر و آموزش الکترونیـک هرچنـد موجـبافزایش آگاهی بیماران از مراقبـتهـ ای اولیـه مربـوط بـههیپرتروفی پروستات شده بود اما این اختلاف بین دو گروه(آموزش الکترونیک و معمول) از نظر آماری معنادار نـشدهبود (22). در حالی که نتایج مطالعه ما حـاکی از اثربخـشیهر دو روش آموزش الکترونیک و جزوه مصور بوده اسـت.
در مطالعه منگلی در گروه مداخله از پمفلتهـ ای آموزشـیمحتوی تغییرات جسمی و روانی در زنان باردار استفاده شدو قبـل و یـک مـاه بعـد از توزیـع پمفلـت هـای آموزشـی رضایتمندی زناشویی سنجیده شد. نتایج نـشان داد کـه درگروه مداخلـه میـزان رضـایتمندی زناشـویی از 7/168 بـه3/187 بعد از آموزش با پمفلتها افزایش یافته بـود (23). مطالعهDavis نشان داد که ارایـه پمفلـت و بـستههـ ای آموزشی مؤثرتر از رو شهای معمول بود که علاوه بر ایـنتعداد ویزیت پزشکان بعد از ارایه آموزش با جزوه آموزشـیاز 20% ب ه 2% رس یده ب ود (24). در ح الی ک ه مطالع ه حسینی نشان داد کـه روش آموزشـی پمفلـت بـر آگـاهی دانش آموزان بیتأثیر بوده که دلیل اصـلی ایـن موضـوع راعدم مطالعـه پمفلـت عنـوان کردنـد (25). در حقیقـت درآموزش الکترونیک (چندرسـانهای) اطلاعـات بـ ه صـورتنوشتاری همراه با کلام و انیمیشن می توانـد در منـزل، بـههنگام مسافرت و در هر زمـانی در اختیـار آنـان قـرار دادهش ده و در موق ع ض روری پرین ت گرفت ه ش ود . تنظ یم برنامههای آموزش مادران شاغل با برنامه کاریـشان یکـیدیگر از مزیتهای این روش آموزشی اسـت در حـالی کـهعدم توانایی استفاده از کامپیوتر و سرعت پایین اینترنـت و همچنین عدم دانلـود بـسیاری از برنامـه هـای آموزشـی ازمحدودیتهای آموزش مبتنی بر شبکه می باشد. همچنـینبرای بسیاری از مـردم کـه عـادت بـه خوانـدن کتـابهـا ومقالات ندارند، این برنامه الکترونیـک مـی توانـد یـک منبـعاطلاعاتی مهم بهداشتی باشد. علاوه بر این هرچنـد کـه در تمامی تحقیقات، ملاک میزان یادگیری نمره به دست آمـدهاز آزمون بوده اسـت، ولـی بـه نظـر مـی رسـد کـه در روشآموزش الکترونیک با توجه به این که فراگیر خود مـسؤول یت یادگیری را بر عهده می گیرد، یادگیری عمیق تری ایجاد شودچنانکه در روش آموزش الکترونیک تأکید آموزش بر ساخت دانش و نه الزاماً بر کسب دانش است (26).
آموزش مراقبین بهداشتی به همراه جزوه و یا مـوادآموزشی دیگر همیشه پاسخ گوی سطوح مختلف انتظـاراتزنان و جلب رضـایت آنـان نمـی شـود (19). امـا در روشآموزش الکترونیک افراد یاد می گیرند که چگونه یاد گیرند.
این روش هیچ گونه م حدودیت زمـانی و مکـانی نداشـته واف راد مـی توانن د بـه ص ورت خودخـوان در من زل و یـامحیط های دیگر از آن استفاده نموده و مطالب را براسـاس جدول زمان بندی یادگیری خود تنظیم نمایند علاوه بر ایندر این روش مادران شاغلی که زمان کافی بـرای مراجعـهبه درمانگاه و یا دریافـت آمـوزش هـای پرسـنل بهداشـتیندارند می توانند بدون اضطراب یا استرسی مطالب آموزشیرا فراگیرند (16). نتـایج مطالعـه مـا نیـز نـشان داد سـطحآگاهی در گروه کنتـرل بـا اسـتفاده از جـزوه نیـز موجـبافزایش معنادار سطح آگاهی زنان در مورد بهداشـت دورانپس از زایمان شـده بـود. در حـالی کـه براسـاس مطالعـهLangkamp آموزش کلامی به همراه آموزش نوشتاری
مفیدتر از آموزش کلامـی بـه تنهـایی مـی باشـد (27). در حقیقت در آموزش الکترونیک اطلاعات بـ ه صـورت مـتنهمراه با کلام و انیمیشن می توانـد در منـزل و یـا در هـرمکان و هر زمان دیگر مورد استفاده قرار گیرد که این خود از مهم ترین مزی تهای روش آموزشـی الکترونیـک اسـت. البته یافتههای این تحق یق باید در کنار محدود یت هـای آن مورد توجه قرار گیرد از جمله می توان به موارد زیـر اشـارهنمود: تفاوت در توانایی ذهن ی زنان برای یادگیری