ر مجموع تعداد مشارکت کنندگان در پژوهش به 17 نفر رسید. به منظور جمع آوری داده ها در این پژوهش از مصاحبه نیمه ساختارمند استفاده شد.
سؤالا ت کلی به عنوان راهنمای مصاحبه طراحی شدند که پاسخ باز و تفسیری داشته و پاسخ افراد، روند آن را هدایت میکرد دو سؤال اصلی مطرح شده در مصاحب هها عبارت بود از: 1- در مورد تجربیات خود از عواملی که بر نحوه آموزش نظری شما تأثیر گذاشته توضیح دهید ؟ 2- کلا سهای نظری خود را در نظر بیاورید، چه مشکلات آموزشی در این کلاس ها تجربه کرد هاید؟ مدت انجام مصاحبهها 30 تا60 دقیقه بود که در اتاق مشاوره دانشکده پرستاری و مامایی انجام شد. پس از تجزیه و تحلیل هر مصاحبه، مصاحبه بعدی انجام می گرفت. برای تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل محتوای کیفی از نوع قراردادی استفاده شد. در این روش از طریق فرآیند طبقه بندی سیستماتیک، کدها و طبقات مورد شناسایی قرار می گیرند. بنابراین در این مطالعه با استفاده از این روش هر مصاحبه ضبط شده بلافاصله بعد از هر مصاحبه کلمه به کلمه مکتوب شده و سپس نسخه نوشته شده چندین نوبت برای آشنایی با داده ها خوانده شد. در ادامه مصاحبه مکتوب شده در بررسی مجدد خط به خط برای تشخیص واحدهای معنایی خوانده شد. فرآیند تجزیه و تحلیل با خلاصه کردن واحدهای معنایی و تبدیل آن ها به کدها، زیرطبقات و طبقات با رعایت قوانین معتبر انجام یافت (27و25). در تفسیر داده ها محتواهای آشکار و پنهان مدنظر بود (جدول شماره 1).
به منظور افزایش قابلیت اعتماد داده ها از روش های کار طولانی مدت با موضوع تحقیق (Prolonged engagement)، بازنگری ناظران (External
check) و کنترل یافته ها با مشارکت کنندگان از نظر میزان انعکاس تجربیات آنان، استفاده شد. کدهایی که از نظر مشارکتکنندگان بیانگر دیدگاه آنان نبود، اصلاح می گردید. برای بازنگر ی ناظرین، متن برخی از مصاحبه ها، کدها و طبقات استخراج شده علاوه بر محققان توسط چندین نفر از اعضا ی هیأت علمی مورد بررسی قرار گرفت که 92% توافق در میان نتایج استخراج شده وجود داشت. همچنین برای بررسی قابلیت انتقالپذیری، از دانشجویان دیگر در خصوص تطابق یافتهها با تجربیات آنان سؤال شد. برای جلوگیری از سوگیری نیز محقق در طول تحقیق نظرات خود را درباره پدیده مورد بررسی مینوشت و از این طریق سعی می نمود آن ها را از دیدگاه های مشارکتکنندگان جدا کند. در این پژوهش در ابتدا هدف تحقیق، روش مصاحبه و حق مشارک تکنندگان برای شرکت در مطالعه یا امتناع آنها توضیح داده شد. اصول محرمانه بودن اطلاعات و کسب رضایت آگاهانه جهت مصاحبه و ضبط گفتگو رعایت گردید. برخورداری از حق کنارهگیری از پژوهش در هر زمان از جمله ملاحظات اخلاقی بود که رعایت شد.

یافتهها

1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:39 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:39 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در مجموع مصاحبه با 17 دانشجوی پرستاریموجب دستیابی به غنای اطلاعاتی، اشباع و تکرار داده هاشد. مشخصات فرد ی مشارکت کنندگان در جدول شماره 2آمده است.
از داد هها ی تحقیق 189 کد استخراج شد که تحت 4 طبقه کلی شامل »مدرس غیراثربخش«، »برنامه درسی غیر پویا«، »امکانات و محیط نامناسب آموزشی« و »عوامل مربوط به ویژگی های فرد تحت آموزش« طبقه بندی گردید. هر یک از این طبقات خود دارای زیرطبقات مربوط به خود بودند (جدول شماره 3).
طبقه اول: مدرس غیراثربخش
این طبقه مشکلات مربوط به مدرسین دروس نظری را توصیف می کند. زیرطبقات شامل ویژگی های فردی مدرس و مهارت های تدریس می باشد.
زیرطبقه اول: ویژگی های فردی مدرس
مشارکت کنندگان معتقد بودند یکی از مشکلات آموزش در کلاس ها ی نظری، ویژگی های فردی مدرس از جمله مواجهه نامناسب مدرس با دانشجویان است. در این مطالعه ب یاحترامی یکی از مصداقهای مواجهه نامناسب ذکر گردید.
»فقط کافی است چند دقیقه دیر به کلاس برسی بعضی از اساتید چنان با توهین و بیاحترامی با تو برخورد میک نند که در محیط آکادمیک ًاصلا جای نداره و تو از هر چی درس و آموزش هست دلسرد میشی، من نمی گم دیر رفتن به کلاس موجه بشه ولی خوب بعضی وقت ها برای همه پی ش می آد که دیر برسه « (دانشجوی پسر ترم سوم) مشارکت کنندگان در این پژوهش معتقد بودند که برخی از اساتید آن ها در زمینه محتوایی که آموزش می دهند دارای سطح قابل قبولی از دانش تخصص ی نیستند و بدنه دانش خود را به روز نمی کنند.
»براساس تجربه دو سال های که کسب کرده ام، کسی که به عنوان یک مدرس وارد کلاسی می شود باید تدریس به انداز های براش در اولویت باشه که آماده سر کلاس بیاد عذر میخوام اینو می گم بعضی از اساتید ما همین جوری سر کلاس حاضر می شوند و هر چی دلشون میخواد سر کلاس ارایه می دهند و اصلاً به سرفصل ها توجه هم ن میکنند … بعضی از سؤال های ما در کلاس بی جواب میماند« (دانشجوی پسر ترم پنجم)
داده های به دست آمده از مطالعه نشان داد که اکثریت دانشجویان معتقدند که باورهای اساتید در مورد رشته پرستاری در نحوه آموزش آن ها مؤثر است. اساتیدیکه به حرفه خود متعهد نبودند، بدون علاقه و انگی زه کافی در کلاس ها ی درسی حاضر می شدند.
»من یادمه از همون ترم یک که در بعضی از کلاس ها حاضر می شدم احساس می کردم که بعضی ازاساتید خودشان اصلاً به رشته پرستاری چندان اعتقادی ندارند، بعضی از اساتید هم که اصلاً به صراحت به بچه ها می گفتند که بهتر است از این رشته انصراف داده و رشته دیگری را شروع کنند، خوب شما فکر می کنید یک همچنین فردی می تواند در امر آموزش موفق باشد؟«
(دانشجوی دختر ترم هفتم) زیرطبقه دوم: مهارت های تدریس
داده های به دست آمده از مطالعه نشان داد که برخی از دانشجویان معتقد بودند که اساتیدشان از روش های نوین در آموزش استفاده نمی کنند. آنان ذکر کردند که اکثر کلاس ها به صورت استاد- محوری و سخنرانی اداره می شود.
»استادها اغلب می خواهند از فرصت کلاس به طور کامل استفاده کنند و بدون هیچ وقفه ای یک ساعت و نیم به طور یک طرفه صحبت می کنند، خوب روش سخنرانی روش خستهکننده ای است و به نظر من بعد از دقایق اولیه کلاس، آموزش دیگر چندان مؤثر نیست و تو نمی توانی مثل نیم ساعت اول کلاس حواست رو جمع کنی«
(دانشجوی دختر ترم پنجم)
برخی از مشارکت کنندگان به تجربه ناکاف ی برخی از اساتید خود در مدیری ت کلاس اشاره کرده و ذک ر ک ردند که در برخی از مواقع جو کلاس به گون های است که در آن تمرکز کردن مشکل بوده و هدف نهایی آموزش که یادگیری است، اتفاق نمی افتد. یکی از مشارکت کنندگان در این زمی نه می گوید:
»بچه های کلاس ما شیطنت بیش از حد دارند و بعضی از اساتید توانایی برقراری و حفظ نظم کلاسی را ندارند، به طوری که در بعضی از ساعت های کلاس ی متلک و خنده ها و صدا ی موبایل و … چیزهایی هستند که به تو اجازه نمی دهند که حواست را جمع کنی اصلاً بهتر است بگویم سررشته از دست استاد هم خارج میشود«
(دانشجوی دختر ترم ششم)
1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:39 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:39 +0330 on Wednesday October 11th 2017

1268732239263Downloaded from jne.ir at 10:39 +0330 on Wednesday October 11th 2017

Downloaded from jne.ir at 10:39 +0330 on Wednesday October 11th 2017

در این مطالعه برخی از دانشجویان از شیوه ارزشیابی اساتید خود راضی نبوده و بیان میکردند که امتحانات پایان دوره کاملاً با آموزش طول دوره مطابقتنداشته و سواد آن ها را ارزیاب ی نمی کند. در این زمی نه یکی از دانشجویان اینگونه به بیان تجربیاتش پرداخت:
»نمره هایی که ما از بعض ی در سه ا می گیریم اصلاً عادلانه نیست باور کنید بعضی از اساتید به طور دلبخواهی نمره بعضی ها را کم و زیاد میکنند … بعضی ها هم اصلاً مشخص نی ست سؤالاتشان را از ک جا مینویسند، اصلاً ک ًلا درسی که می دهند با سؤالاتشان متفاوت است«
(دانشجوی پسر ترم چهارم) طبقه دوم: برنامه درس ی غیر پویا
ای ن طبقه مشکلات مربوط به برنامه درسی را توصیف می کند. زیرطبقات شامل سازماندهی نامناسب محتوای آموزش و سازماندهی نامناسب زمان آموزش می باشد.
زیرطبقه اول: سازماندهی نامناسب محتوای آموزش
مشارکت کنندگان در این پژوهش معتقد بودند که مخصوصاً در ترم های ابتدایی حجم درس ها زیاد بوده و تمام واحدهای سخت با هم ارایه می شوند که اکثراً پیش نیاز می باشند. از سوی دیگر برخی از دانشجویان اذعان داشتند که تعداد واحد دروس عموم ی خیل ی زیاد است.
»برنامه ریزی درسی ما در ترم ه ا یکسان نیست ترم یک و دو حسابی برنامه ها شلوغه و درس ها هم سخت است تو هم مجبوری همه واحدها را انتخاب کنی تا عقب نمونی ولی الان ما در این ترم واحدهامون و حتی بخش هامون هم سبک شده است« (دانشجوی دختر ترم ششم) مشارکت کنندگان در این مطالعه معتقد بودند که محتوای برنامه آموزش پرستاری ایران، خصوصاً در دروس اصلی پرستاری ب ه شکل کامل ترجمه ای است ناکامل از برنامه های پرستاری غرب، و دانشجویان را برای ارایه یک مراقبت پرستاری خوب و مطلوب آماده نمیکند.
»من مثالی از دروس داخلی- جراحی را بزنم، اساتید کتاب های برونر را برای ما به عنوان رفرنس پیشنهاد می دهند و در کلاس هم بیشتر از این منابع تدری س میشود، برخی از سرفص لهای این کتاب ها بیشتر به بیماری پرداخته اند، و خیلی کم به پرستاری پرداخته اند مثال می آورم در مورد بیما ی آدیسون و کوشی نگ ک تاب که بحث چندانی