Affect Balance Scale
Well-Being & Progress Index
2010: 10). شایان ذکر اینکه به دلیل جامعیت، در پژوهش حاضر از این رویکرد بهره گرفته شـدهاست.
شاخص رفاه و پیشرفت پنج بعد دارد که این ابعاد، در مجموع ده شـاخص را دربرمـی گیرنـد .
شاخص رفاه و پیشرفت معیارهای رفاه بهداشتی، رفاه اقتصادی، خوشـبختی، پیشـرفت انسـانی وپیشرفت فرهنگی را ترکیب میکند. رفاه بهداشتی، از طریق امید به زندگی1 نشان داده می شـود؛رفاه اقتصادی با استفاده از سرانه تولید ناخالص داخلی، ضریب جینی و بیکاری کـل (درصـدی ازنیروی کار) محاسبه می شود؛ خوشبختی از طریق رفاه ذهنی احساس می شود و پیشرفت علمیـ فرهنگی به کمک شاخص آموزش و تعداد پژوهشگران در تحقیق و توسعه2 (در هر میلیـون نفـر) سنجیده می شود؛ پیشرفت انسانی ترکیبی از آزادی، تساوی زنان3 و میزان قتل هـا ی عمـدی (در هر 100,000 نفر) است.
شاخص آزادی ترکیبی از حقوق سیاسی4 (فرایند انتخابات، مشارکت و کثرت گرایی سیاسی5 و کارکرد حکومت) و آزادی های مـدنی 6 (آزادی بیـان و اعتقاد هـا 7، حقـوق سـاز مـانی و انجمنـی8، حاکمیت قانونی، استقلال شخصی9 و حقوق فردی10) اسـت . شـاخص تسـاوی زنـان ترکیبـی از شاخصها ی کرسی های زنان در پارلمان11، نسبت برآوردی درآمد کسب شده مردان بـه زنـان12 و نسبت ترکیبی ثبت نام کل زنان برای آموزش ابتدایی، راهنمایی و دانشگاهی13 است (دی آسـی،2010: 13). شاخص پیشرفت و رفاه، ارزش متوسط این ده شاخص است.
ظرفیت رقابت پذیری ملی
ظرفیت به توانایی افراد، ساز مان ها و جوامع در ایفای وظایف، حل مسائل، هدف گـذاری و تحقـقاهداف اطلاق می شود. ظرفیت مبنای اصیل، لازم و بی بدیل قدرت اسـت و بـه توانـایی سیسـتماجتماعی در دستیابی به منافع و اهدافش معنا می شود. شکوفاسازی ظرفیـت یـا ظرفیـت سـاز ی،
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
Life expectancy at birth
Number of Researcher in research and development
Gender equality
Political Rights
Political Pluralism and Participation
Civil Liberties
Freedom of Expression and Beliefs
Associational and organizational Rights
Personal Autonomy
Individual Rights
Seats in parliaments held by women

1213. Combined gross enrolment ratio for primary, secondary and tertiary education, female . Ratios of estimated female to male earned income (%)
مفهومی ریشه ای، عمیق و مقدم بـر مفهـوم شـکوفایی و توسـع ه سـاز مـان هـا و جوامـع اسـت؛ظرفیت ساز ی، به توانایی ایجاد، بهره برداری و نگهداری از ظرفیت ایفـای وظـایف، حـل مسـائل،هدف گذاری و تحقق اهداف به منظور انجام مؤثر امور و در راستای بهبود وضعیت افراد اشاره دارد (گراهام و فورتیر، 2006). ظرفیت ساز ی مستلزم تعامل ساز گار تمام عناصر هر سیسـتم و آگـاهیآن عناصر از نقششان است.
از سوی دیگر، ظرفیتساز ی از اهمیت رقابت پذیری در دنیای امروز ناشی مـی شـود . در حـالحاضر، رقابتپذیری بهدلایلی چون، رشد سریع اقتصاد جهانی، رقابت شـدید بـین سـاز مـانهـا و جهانی شدن، از موضوعات داغ نشستهای دانشگاهی، جامعه کسب وکار و دولـت هـای گونـاگون بهشمار می رود و توان رقابت پذیری نمادی از ثروت و رشـد اقتصـادی محسـوب مـی شـود (چـو،1998: 11).
در نظریه های اقتصاد و مدیریت، رقابتپذیری بهمعنای رقابت نهادها برای کسب مزیت هـای رقابتی در بازار تعریف می شود. در این تعریف دو نکته نهفته است؛ اول اینکـه نهادهـا مـی تواننـد شرکتها، صنایع، کشورها یا ائتلاف ها ی بین المللی باشند و دوم اینکـه مزیـت رقـابتی از عوامـلنهادی و قانونی، میزان آزادی اقتصادی، ساختار مالکیت، ساز مان اقتصادی، کارایی سازوکارهـایبازار، موقعیت اقتصادی بین المللی، کیفیت خط مشی های اقتصاد کلان و ثبـات اقتصـادی نتیجـهشود. این عوامل تأثیر مهمی بر عملکرد و اثربخشی نهادها دارند که در نتیجه بر توسعه اقتصادی و پویایی های آن تأثیرگذارند (برنارت و پوتراسکلی، 2006 : 9).
در سطح ملی، کشورها برای کسب اهدافی تلاش می کنند که به کسب مزیت رقـابتی بـرای آنها می انجامد. بنابراین کشورهایی که برای ارتقای کارآفرینی، رقابـت، افـزایش حجـم سـرمایه،نوآوری و کارایی ساز وکارهای بازار اقدام کرده انـد، بـه دلیـل افـزایش در بهـره وری و سـودآوریکسب وکارها، رقابتیترند (برنارت و پوتراسکلی، 2006). در این راسـتا، هـدف از خـط مشـی هـا ی رقابتی کشورها، سطح بالای استاندارد زندگی ملی، درآمد سرانه و کارایی سرمایه و منابع انسـانیاز طریق افزایش رقابتپذیری نهادهای کسب وکار است (پورتر، 2001). بـه طـور کلـی مـی تـوانرقابت پذیری ملی را معیار توانایی نسبی کشور برای ایجاد و حفظ محیطی تعریف کرد کـه در آن ساز مان ها بتوانند به گونهای رقابت کنند که سطح رونق بهبود یابد (نورث، 1994).
ایده اصلی مفهوم رقابت پذیری ملی بر مدل الماس رقابتی پورتر استوار اسـت . از دیـد پـورتر،مزیت رقابتی پیامد چهار عامل مرتبط به هم و تعیـین کننـده خـاص کشـور (فـراهم بـودن منـابعانسانی، سرمایه ای و فیزیکی، شرایط تقاضا، فراهم بودن بخش های حمایتی مـرتبط و شـیوه هـا و سازوکارهای مدیریت سازمان ها) و دو متغیر بیرونی (شانس و دولـت هـا ) اسـت . مطـابق بـا ایـندیدگاه، کشوری که به افزایش توان رقابت پذیری تمایـل دارد ، بایـ د در همـ ه بخـش هـا کـارکردمناسبی از خود نمایش دهد (وایک، 2010: 59). دانینگ (2003) در تکمیل و اصلاح مدل پـورتر، پویاییها ی رقابت پذیری بین المللی و تأثیرات داخلی و بین المللی بر رقابت پـذیری ملـی و تعامـل بین تأثیرات داخلی و بینالمللی را در کانون توجه قرار داد؛ به گونه ای کـه مـدل وی در تمـایز بـامدل الماس واحد پورتر، بر اساس چارچوب الماس دوگانه شناخته می شود (وایک، 2010: 60). در انتقاد به مـدل هـای پـورتر و دانینـگ و جامعیـت بخشـی بـه آنهـا، چـو (1998) مـدل یکپارچـه رقابت پذیری را مطرح کرد. در این مدل، رقابت پذیری در پنج سطح شرکت، صنعت، کشور، بلوک و جهان مطرح می شود، منبع رقابت پذیری برای همه پدیـده هـا یکسـان اسـت و رقابـت پـذیری مستلزم فراهمبودن منابع انسانی، منابع فیزیکی، محیط مناسب و سـازوکار هـا ی آن اسـت (چـو،
.(11-21 :1998
برای اندازه گیری ظرفیت رقابت پذیری ملی، چند رویکرد وجود دارد که عبارت انـد از: سـالنامه رقابتپذیری جهانی (WCY)1، گزارش رقابـتپـذیری جهـانی (GCR)2 و رتبـه بنـدی موقعیـت بینالمللی (ILR)3. گزارش رقابت پذیری جهانی بـه دلیـل دامنـه گسـترده عوامـل تأثیرگـذار بـررقابت پذیری، مانند کارکرد بازارهای نیروی کار، کیفیت زیرساخت های کشور، وضعیت آمـوزش وبهداشت عمومی و اندازه بازار، نسبت به سـایر رویکردهـا از جامعیـت بیشـتری برخـوردار اسـت.
گزارش رقابت پذیری جهانی که آن را مجمع جهانی اقتصاد منتشر میکند و به استخراج شـاخص رقابتپذیری جهانی منتج میشود، سه شاخص فرعی الزامات بنیادین4، تقویت کنندهها ی کارایی5 و عوامل مؤثر بر نوآوری را دربرمی گیرد که این سه شاخص مشتمل بر 12 رکن هستند. الزامـاتبنیادین شامل زیرساخت ها، نهادها، ثبـات اقتصـاد کـلان و بهداشـت و آمـوزش ابتـدایی اسـت .
تقویت کننده ها ی کارایی شامل آموزش عالی و حرفه ای، کـارایی بـازار کـار، کـارایی بـازار کـالا،پیشرفته بودن بازار مالی، آمادگی فناورانه و اندازه بازار است و در نهایت، عوامل مؤثر بـر نـوآوریشامل پیشرفتهبودن بنگاهها و نوآوری است (برگر و بریستو، 2009: 383).
در پژوهش حاضر با توجه به جامعیت مؤلفه های گزارش رقابت پذیری جهانی، شـاخصهـایمطرح در آن، ملاک محاسبه و اندازه گیری در نظر گرفته شده است.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
World Competitiveness Yearbook
Global Competitiveness Report
International Location Ranking
Basic Requirement
Efficiency Enhancer
ظرفیت رقابت پذیری ملی و ارتقای رفاه ملی
دولت ها به اشکال گوناگون مستقیم و غیرمستقیم از طریق تدوین و پیـاده سـاز ی خـط مشـی هـا ، اعمال مقررات و کنترل، جمعآوری مالیات و خدماترسانی، بر سایر بخـش هـای کشـور و سـطحرفاه جامعه تأثیرگذار می گذارند (ماتا، 2007)، تحقق رفاه در سطح هـر جامعـه بـه سـطح کیفـی خدمات دولت ها بستگی دارد؛ ضمن آنکه ارتقای سطح کیفیت خدمات منوط بـه زیرسـاخت هـا و بسترهای لازمی چون زیرساختهای آموزشی، بهداشتی، مالی، نیروی انسانی و… است. بـه بیـان دیگر، ارتقای رفاه به ایجاد و حفظ محیطی که اشخاص و سـاز مـانهـا در آن بتواننـد بـه خـوبیرقابت کنند، بستگی دارد ( سالنامه رقابتپذیری جهانی، 2005). اندیشمندان بـر ایـن باورنـد کـهاقتصاد رقابتی پیشرفته، نیازمند زیرساخت هایی است که دستیابی آسان به سیستم هـای کارآمـد ومنسجم حمل ونقل، ارتباطات فنی با کیفیت، انرژی مقرون به صرفه، راه حلهای محیطی پایـدار وکیفیت بالای زندگی برای افراد را امکانپذیر میکند. در واقع سـرمایه گـذاری در زیرسـاختهـا ، علاوه بر عواید یاد شده، سبب ایجاد اشتغال و کاهش نرخ بیکاری می شود (کئوگ، 2010).
افزونبر آنچه گفته شد، یکی از پیش شرط های اصلی دستیابی به توسعه موفق کسب وکارهای کشور، منابع انسانی و غیر انسانی، اطلاعات و اعتبارات است (کلیمووا، 2011). مـدیریت مناسـبمنابع انسانی، مستلزم نظام آموزشی کارآمد است. نظام آموزشی کارآمد و مناسـب سـبب ارتقـای مهارتها، تقویت رشد، کاهش فقر و فراهمآوردن مبانی ایجاد نهادهـا مـی شـود (پـوریر و ارتگـا،2005). نظام آموزشی مناسب ظرفیت علم و فناوری کشور را افزایش می دهـد و تحقـق اهـدافتوسعه کشور، ارتقای کیفیت خدمات دولت، دستیابی به نوآوری برای حـل مسـائل، دسـتیابی بـهاهداف توسع های، کاهش فقر و در نهایت افزایش سطح رفاه ملی کشور را فراهم می آورد (ونـگو برهماکولام، 2002).
جدا از فراهمبودن منابع گوناگون، نحوه مدیریت این منـابع و مـدیریت فراینـدها نیـز عامـلمهمی در ارتقای ظرفیت رقابت پذیری ملی است. پیشـرفته بـودن فراینـدهای کسـب وکـار سـببکارایی بیشتر در تولید کالا و خدمات میشود. همچنین نوآوری فناورانه در بلندمدت استانداردهای زندگی را ارتقا میدهد (مجمع جهانی اقتصاد، 2001). بهطور کلی، درجه بالاتر رقابتپـذیری بـه سطح درآمد بیشتر یا تولید ناخالص داخلی و در نتیجه، سطح بالاتر استاندارد زنـدگی مـی انجامـد ( مکفرتیج، 1995). با توجه به توضیحات نظری پیشگفته، فرضیههای پـژوهش بـه شـرح زیـرمطرح می شوند:
فرضیه اصلی: ارتقای ظرفیت رقابتپذیری ملی سبب بهبود رفاه ملی می شود.
فرضیه فرعی اول: فراهم آوردن الزامات بنیادین، سبب ارتقای سطح رفاه ملی میشود.
فرضیه فرعی دوم: فراهم آوردن تقویت کنندههای کارایی، زمینهساز ارتقای سـطح رفـاه ملـی میشود.
فرضی ه فرعی سوم: تهیه و تدارک عوامل مؤثر بر نوآوری و پیشرفتهبودن، زمینه های تقویـترفاه ملی را فراهم می کند.
در شکل 1، روابط بین متغیرهای پژوهش، ترسیم شده است.

شکل 1. مدل مفهومی پژوهش
روششناسی پژوهش
پژوهش حاضر از لحاظ مبانی فلسفی پژوهش در گروه پارادایم اثبات گرا قرار می گیـرد و از حیـث جهتگیری، از دسته پژوهشهای کاربردی به شمار می رود. پژوهش به شیوه کمی اجرا میشود و از حیث مکانی، جزء مطالعات کتابخانه ای قرار می گیرد. از لحاظ راهبرد هـا ی پـژوهش، پـژوهشحاضر از راهبرد همبستگی بهره برده است و در این میان اطلاعات را بـا مـرور و بـازبینی اسـناد،مدارک و اطلاعات جمع آوری کرده است.
جامعه آماری پژوهش شامل تمام کشورهای جهان می شود. با توجه به دشواری دسترسی بـهاطلاعات، از روش نمونهگیری غربالی بر اساس معیار1 استفاده شده است؛ بدین ترتیب که نخست اعضای جامعه برای نمونه انتخاب شدند و سپس با توجه بـه دسـته ای از معیارهـا (دسترسـی بـهاطلاعات) به غربال آنها پرداخته شد و حجم نمونه به دست آمد. بنا بر معیار دسترسی به اطلاعات متغیرهای پژوهش، 135 کشور نمونه آماری را شکل دادند که اطلاعات آنها در بازه زمانی 2009 تا 2011 گردآوری شده است.
در این پژوهش منظور از دادهها، داده های کلانی است که وضعیت کشورها را در ابعاد ملـی وبین المللی نشان می دهند. در پژوهش حاضر از مراجع اطلاعاتی بین المللی ماننـد بانـک جهـانی،برنامه توسعه ساز مان ملل متحد، یونسکو، پایگاه داده جهانی خوشبختی، مرکز آمار اروپـا، مجمـعجهانی اقتصاد و همچنین مراجع داخلی مانند اتاق بازرگانی و صنایع و معادن استفاده شده است.
برای اندازه گیری رفاه نیز از شاخص رفاه و پیشرفت استفاده شد که ده مؤلفه تولیـد ناخـالصداخلی، ضریب جینی، اشتغال، رفاه ذهنی، امید به زنـدگی، آمـوزش، تعـداد پژوهشـگران، آزادی،برابری زنان و میـزان قتـل هـای عمـدی ، را دربـر دارد. ظرفیـت رقابـت پـذیری ملـی بـهکمـک شاخص های مجمع جهانی اقتصـاد انـدازه گیـری شـد. در شـاخص رفـاه و پیشـرفت، بـه منظـورهمسان ساز ی مؤلفهها، فرایند نرمال ساز ی دادهها صورت پذیرفت. بهمنظور تشـخیص اینکـه آیـااین شاخص ها متغیر مد نظر را می سنجند، آزمون تحلیل عـاملی اجـرا شـد و سـه بعـد از متغیـر ظرفیت رقابتپذیری ملی به تأیید رسید، اما دو مؤلفه اشتغال و میزان قتلهای عمدی مختص به متغیر رفاه از تحلیل خارج شدند و سایر مؤلفه ها به تأیید رسیدند. در گام بعـدی، بـرای تشـخیص پایایی شاخصها، آزمون آلفای کرونباخ اجرا شد؛ مقدار آلفا برای متغیر رفاه 868/0 و برای متغیـر ظرفیت رقابتپذیری ملی 96/0 بهدست آمد که مقدار مطلوبی را نشان میدهند.
یافته های پژوهش
روابط علی میان متغیرهای پژوهش با بهره مندی از مدل ساز ی معادلات سـاختاری آزمـون شـدهاست. این آزمون به کمک نسخه 54/8 نرم افزار لیزرل اجرا شد. همچنین برای آزمون فرضـ یههـا ، مدل ساختاری طراحی شد. شکل های 2 و 3 به ترتیب خروجی نرم افزار لیـزرل را پـس از اجـرایمدل ساختاری در حالت استاندارد و معناداری، نشان می دهند.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1. Criteria Filtering

شکل
2
.

لیزرل

خروجی
برای

آزمونفرضی
ه

در

ها

استاندارد

حالت

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

شکل

2

.

لیزرل

  • 1

دیدگاهتان را بنویسید